65. rocznica referendum ludowego - brak poparcia dla komunistów :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Ruszyła kampania "Lecz nadciśnienie skutecznie"

Nowy termin konferencji "Prawo a medycyna" - Katowice 17.05.2010

Druga edycja cyklu regionalnych konferencji "Nowoczesne technologie w szkole"

Niebieska Karta - wyjaśnienie terminu; procedura "Niebieskie Karty"

Pytania dotyczące zniesienia Senatu, reformy rolnej i utrwalenia polskiej granicy zachodniej zostały zadane podczas referendum ludowego, które odbyło się 30 czerwca 1946 r. Rezultaty plebiscytu pokazały brak społecznego poparcia dla władz komunistycznych.

Referendum, oprócz przetestowania stopnia poparcia społecznego dla Polskiej Partii Robotniczej, miało także na celu kontrolę sprawności działania struktur partyjnych i organizacyjnych przed przeprowadzeniem demokratycznych wyborów, których obowiązek nakładały na Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej postanowienia konferencji w Jałcie.

Uczestnicy plebiscytu mieli udzielić odpowiedzi na trzy pytania: "Czy jesteś za zniesieniem Senatu?"; "Czy chcesz utrwalenia w przyszłej Konstytucji ustroju gospodarczego, zaprowadzonego przez reformę rolną i unarodowienie podstawowych gałęzi gospodarki krajowej, z zachowaniem ustawowych uprawnień inicjatywy prywatnej?" oraz "Czy chcesz utrwalenia zachodnich granic Państwa Polskiego na Bałtyku, Odrze i Nysie Łużyckiej?".

Władze komunistyczne skupione wokół PPR, Polskiej Partii Socjalistycznej, Stronnictwa Ludowego i Stronnictwa Demokratycznego, wspierane przez funkcjonariuszy sowieckich służb specjalnych, zorganizowały przed plebiscytem szeroko zakrojoną akcję propagandową pod hasłem "3 x TAK", zachęcającą do oddania głosu na "tak" na wszystkie z zadanych pytań. Dodatkowo zorganizowano wiele działań mających na celu zapewnienie komunistom zwycięstwa w referendum oraz dyskredytujących działaczy opozycji i podziemia niepodległościowego, których wielu było prześladowanych i aresztowanych, a nawet skrycie mordowanych.

Ugrupowania opozycyjne zdając sobie sprawę, iż plebiscyt ma na celu ugruntowanie władzy komunistów i uzależnienie od ZSRR, agitowały do innych odpowiedzi na pytania referendum, by zamanifestować społeczny sprzeciw wobec takiej sytuacji. Polskie Stronnictwo Ludowe, stanowiące główną legalną partię opozycyjną, wzywało do głosowania "nie" na pierwsze i "tak" na dwa pozostałe pytania. Środowiska katolickie w kwestii pierwszego pytania miały podobne zdanie, odpowiedź na drugie pozostawiali decyzji uczestników referendum i jednoznacznie opowiadały się za głosowania na "tak" na trzecie pytanie. Wolność i Niezawisłość nawoływało do odpowiedzi "nie" na dwa pierwsze i "tak" na trzecie pytania, a NSZ agitował za głosowania na "nie" na wszystkie pytania. Wiele organizacji niepodległościowych namawiało do bojkotu plebiscytu.

Oficjalne wyniki referendum zostały przekazane dopiero 12 lipca. Wedle ogłoszonych danych w plebiscycie wzięło udział 85 proc. uprawnionych. Na pytanie pierwsze "tak" odpowiedziało 68 proc. uczestników referendum, "nie" - 32 proc.; na pytanie drugie - "tak" - 77,2 proc., "nie" - 22,8 proc.; a na pytanie trzecie - "tak" 91,4 proc., "nie" - 8,6 proc. Wyniki plebiscytu zostały przez władze komunistyczne sfałszowane, a protesty opozycji, wystosowywane także do organizacji międzynarodowych, nie przyniosły rezultatu.

Przedstawiciele PSL podjęli próbę oszacowania rzeczywistych wyników głosowania według informacji z ok. 48 proc. obwodów. Dane te wskazywały, że tylko na pierwsze pytanie udzielono ponad 83 proc. negatywnych odpowiedzi. Wedle informacji z Krakowa, gdzie urny do głosowani zostały skutecznie zabezpieczone przed fałszerstwami, procent odpowiedzi na "nie" wyniósł w pierwszym pytaniu - 84 proc., w drugim - 59 proc., a w trzecim - 30 proc.

Rezultaty plebiscytu pokazały słabość i brak społecznego poparcia dla władz komunistycznych. Ich wynikiem stały się zmasowane akcje przeciwko opozycji, zarówno legalnej, jak i podziemia niepodległościowego oraz brak demokratycznych procedur i fałszerstwa podczas zorganizowanych w 1947 roku wyborów parlamentarnych.

PAP - Nauka w Polsce

akn/ ls/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Referendum w Ekwadorze w 2008 roku - referendum przeprowadzone 28 września. Do głosowania uprawnionych było ok. 9 mln obywateli, a przedmiotem referendum była propozycja zmian w konstytucji. pełny tekst

Referendum ludowe 1946 - referendum przeprowadzone w Polsce 30 czerwca 1946 roku w oparciu o ustawę o przeprowadzeniu głosowania ludowego, uchwaloną przez Krajową Radę Narodową w dniu 28 kwietnia 1946 (Dz. U. Nr 15, poz. 105; zm. Dz. U. Nr 26, poz. 166). Miało być sprawdzianem popularności rządzących krajem komunistów i ich sojuszników. pełny tekst

Referendum ogólnokrajowe procedura głosowania powszechnego, w ramach którego polscy obywatele wyrażają swoją wolę co do sposobu rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Referendum przeprowadzane jest w najważniejszych dla Polaków sprawach, na terytorium kraju. Jest fakultatywne, co oznacza, że nie ma spraw, które wymagają podjęcia decyzji przez ogół obywateli w takiej właśnie formie. Referendum jest wiążące, jeżeli weźmie w nim udział ponad połowa uprawnionych do głosowania. W przeciwnym razie ma jedynie charakter opiniodawczy. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".