Czarna dziura o masie pośredniej (ang. intermediate-mass black hole, IMBH) czarna dziura o masie większej niż czarna dziura o masie gwiazdowej, ale mniejszej od supermasywnej czarnej dziury. Dotychczas (2012) odkryto szereg obiektów, które wykazują cechy IMBH, ale istnienie samych czarnych dziur tego typu nie zostało jeszcze jednoznacznie potwierdzone, nie jest także do końca znany mechanizm, w jaki sposób tego typu obiekty mogą powstawać. pełny tekst

Orbita fotonowa - szczególna orbita fotonu wokół czarnej dziury, która charakteryzuje się tym, że odległość fotonu od centrum pola grawitacyjnego nie ulega zmianie w trakcie ruchu. Fotony krążą po takiej orbicie nie oddalając się ani nie zbliżając do czarnej dziury. W przypadku nierotującej czarnej dziury (rozwiązanie Schwarzschilda), orbita fotonowa znajduje się w odległości 1,5 promienia Schwarzschilda od centrum grawitacji, czyli wyraźnie ponad horyzontem czarnej dziury. Jest to orbita kołowa o najmniejszym możliwym promieniu cząstki materialne mają orbity kołowe o promieniu zawsze większym od orbity fotonowej. Orbita fotonowa jest niestabilna, najmniejsze zaburzenie w ruchu fotonu spowoduje jego ucieczkę do nieskończoności lub spadnięcie pod horyzont czarnej dziury. Jeżeli czarna dziura rotuje (rozwiązanie Kerna), to ruch fotonu w płaszczyźnie równikowej zależy od tego, czy foton krąży po orbicie zgodnej czy przeciwnej do kierunku rotacji czarnej dziury. Istnieją wówczas dwie orbity fotonowe. Istnienie całej sfery orbit fotonowych nie tylko w płaszczyźnie równikowej, badał Teo (2003). pełny tekst

IC 10 X-1 - układ podwójny znajdujący się w gwiazdozbiorze Kasjopei położony około 1,8 miliarda lat świetlnych od Ziemi składający się ze starej, bardzo gorącej gwiazdy oraz niezwykle ciężkiej czarnej dziury. Czarna dziura znajdująca się w tym układzie jest najcięższą znaną czarną dziurą typu gwiazdowego - jej masa wynosi przynajmniej 24 masy Słońca. pełny tekst

XTE J1650-500 układ podwójny w którym jednym ze składników jest czarna dziura. Układ został odkryty w 2001 w ramach programu Rossi X-ray Timing Explorer; masa czarnej dziury została zmierzona w 2008. Jest to najmniejsza ze wszystkich znanych czarnych dziur, jej masa wynosi zaledwie 3,8 (0,5) masy Słońca. pełny tekst

Mikrokwazar miniaturowa wersja kwazara. Mikrokwazary to gwiazdowe układy podwójne w naszej Galaktyce o wielu wspólnych cechach z kwazarami. Wykazują silną i zmienną emisje radiową, widoczny relatywistyczny dżet, i często efekt pozornej nadświetlnej ekspansji dżetu. Świecą też silnie w zakresie promieniowania rentgenowskiego. Są to jednak obiekty gwiazdowe, składające się z gwiazdy oddającej masę oraz gwiazdy zwartej gwiazdy neutronowej lub czarnej dziury - na którą gaz opada za pośrednictwem dysku akrecyjnego. Można je uważać za radiowo głośne układy rentgenowskie. Od kwazarów różnią się jednak masą czarne dziury w aktywnych galaktykach mają masę miliona/miliarda mas Słońca, a mikrokwazary obiekt centralny o masie do kilkunastu mas Słońca, a także źródłem kreującej materii w kwazarach jest to materia galaktyki macierzystej, w mikrokwazarach towarzysz. Procesy zachodzą jednak podobnie, a tylko ze względu na wielokrotnie mniejszą masę zachodzenie tych samych zjawisk jest wielokrotnie szybsze w mikrokwazarze: zjawiska zachodzące w mikrokwazarze w skali jednego dnia w kwazarze zajdą na przestrzeni tysięcy lat pełny tekst