Astronomowie odkryli kolejne planety poza Układem Słonecznym :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Wokół cyrkla Heweliusza - wystawa w muzeum Toruniu

Astrofizycy potwierdzają istnienie czarnej dziury o masie większej niż Słońce

Odkryto dwie nowe planety wielkości Ziemi

"Wokół Zagłady - nowe perspektywy badawcze" - konferencja na UMCS

Naukowcy zbadają powietrze wokół oczyszczalni ścieków

Prof. Udalski o wynikach badań dotyczących powszechności występowania planet pozasłonecznych

Astronomowie z Pennsylvania State University i Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu odkryli trzy kolejne planety poza Układem Słonecznym - poinformowała w środę toruńska uczelnia. Nowe planety mają masy zbliżone do masy Jowisza i są tzw. gazowymi olbrzymami.

,,Odkrycie jest efektem współpracy Pennsylvania State University i UMK w ramach Pensylwańsko-Toruńskiego Projektu Poszukiwań Planet (PennState Torun Planet Search - PTPS) prowadzonego przez prof. Aleksandra Wolszczana z Pennsylvania State University i prof. Andrzeja Niedzielskiego z UMK" - czytamy w komunikacie przesłanym PAP.

Biorą w nim udział - poza prof. Wolszczanem i prof. Niedzielskim - także ich doktoranci: Sara Gettel, Monika Adamów, Grzegorz Nowak i Paweł Zieliński oraz dr Gracjan Maciejewski z Centrum Astronomii UMK specjalizujący się w superprecyzyjnej fotometrii tranzytów planetarnych.

Projekt - jak przypominają przedstawiciele toruńskiego uniwersytetu - zaowocował jak dotąd odkryciem 10 planet w ośmiu układach planetarnych. ,,Między innymi odkryto pierwszy znany układ dwuplanetarny przy czerwonym olbrzymie (HD 102272 b, c) oraz układ dwóch brązowych karłów na orbicie czerwonego olbrzyma (BD +20 2457 b, c). W ramach projektu odkryto także planetę o masie 1.5 masy Jowisza w ekosferze gwiazdy BD +14 4559. Ewentualne księżyce tej planety mogą nadawać się do zamieszkania" - podano w komunikacie.

Obserwacje, które doprowadziły do odkrycia nowych planet prowadzone były za pomocą teleskopu Hobby-Eberly w Teksasie (HET), jednego z największych teleskopów na świecie, o średnicy zwierciadła 9,2 m.

Jak poinformował UMK, orbity nowo odkrytych planet są stosunkowo rozległe, podobne do orbit Ziemi i Marsa w naszym Układzie Słonecznym. Średnie odległości od ich słońc sięgają 1-1.9 jednostek astronomicznych, co odpowiada okresom obiegu od 393 do 745 dni.

Gwiazda BD +48 738, według szacunków badaczy, ma masę 0,74 masy Słońca. Wokół niej, oddalona o jedną jednostkę astronomiczną, krąży planeta BD +48 738 b o masie zaledwie 0,91 masy Jowisza. Jej okres obiegu wokół gwiazdy wynosi 393 dni, czyli jest bardzo zbliżony do ziemskiego roku.

,,Planeta ta była najtrudniejsza do znalezienia, gdyż dzięki niewielkiej masie wymusiła na swej gwieździe ruch o amplitudzie zaledwie 9 km/h, czyli prędkości przeciętnego biegacza. Ten układ planetarny wydaje się także najbardziej interesujący wśród trzech nowo odkrytych, bowiem z obserwacji wynika, że poza gwiazdą i planetą znajduje się tam jeszcze jeden obiekt. Jego okres obiegu wokół gwiazdy jest znacznie dłuższy niż okres obserwacji prowadzonych teleskopem HET, zatem dokładne obliczenie orbity tego ciała nie jest jeszcze możliwe. Przeprowadzone symulacje komputerowe sugerują, że najprawdopodobniej jest to tzw. brązowy karzeł krążący wokół BD +48 738 w odległości około 10 jednostek astronomicznych. Co ciekawe, jeśli wyniki symulacji potwierdzą się, będzie to brązowy karzeł w ekosferze gwiazdy BD+48 738, co oznacza, że jego ewentualne księżyce mogą być zamieszkałe" - zaznaczono w komunikacie.

Jak napisali przedstawiciele UMK, najbardziej masywna z trzech nowych gwiazd z planetami, HD 240237, ma masę 1,7 razy większą niż masa naszego Słońca. W odległości 1.9 jednostki astronomicznej krąży wokół niej na eliptycznej orbicie planeta HD 240237 b o masie 5,3 razy większej niż masa naszego Jowisza. Ze względu na rozległą orbitę rok na tej planecie trwa blisko 746 dni.

Natomiast przy gwieździe HD 96127, o masie 0.91 masy Słońca i promieniu 35 promieni Słońca krąży planeta HD 96127 b o masie 4 mas Jowisza. Orbita tej planety jest także rozległa, sięga 1.4 jednostki astronomicznej, zatem okres jej obiegu wokół gwiazdy wynosi 647 dni.

,,Mimo stosunkowo rozległych orbit wszystkie trzy planety znajdują się zbyt blisko swoich słońc, by istniało na ich powierzchni lub na krążących wokół nich ewentualnych księżycach życie podobne do znanego nam z Ziemi" - zaznaczyli naukowcy.

Wszystkie trzy planety krążą wokół tzw. czerwonych olbrzymów, czyli gwiazd, które zakończyły już etap spokojnej ewolucji, związanej z jądrowym spalaniem wodoru w swoich centralnych partiach, w jakim znajduje się nasze Słońce. Gwiazdy te obecnie szybko rozdymają swe warstwy zewnętrzne stając się ogromnymi i stosunkowo chłodnymi obiektami (stąd nazwa - czerwone olbrzymy).

Artykuł opisujący odkrycie został przyjęty do druku w prestiżowym ,,The Astrophysical Journal" i ukaże się w jego grudniowym wydaniu.

PAP - Nauka w Polsce

agt/ tot/

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

WASP-12 b planeta pozasłoneczna typu gorący jowisz odkryta w 2008 w ramach programu WASP. Orbituje ona wokół gwiazdy macierzystej w odległości zaledwie 0,0208 j.a. (1/50 odległości Ziemi od Słońca). Jeden "rok" (okres orbitalny) wynosi 1,09 ziemskiego dnia. Temperatura na powierzchni planety wynosi ok. 2500K. Tak mała odległość planety od jej gwiazdy powoduje że jest ona zniekształcana i niszczona przez swoją gwiazdę. Planeta ta ma masę wynąszącą 1,5 masy Jowisza i średnicę 1,8 średnicy Jowisza. Objętość WASP-12 b jest sześciokrotnie większa od Jowisza. Mechanizmem prowadzącym do "nadęcia" planety do tak nieoczekiwanych wymiarów są siły pływowe wywołane grawitacją gwiazdy macierzystej. pełny tekst

Tau Gruis b, skatalogowana także jako HD 216435 b i HR 8700 b, to planeta pozasłoneczna oddalona o około 109 lata świetlne od Ziemi w gwiazdozbiorze Żurawia. Planeta ta została odkryta w 2002, okrążając gwiazdę Tau Gruis. Oblicza się, że średnia odległość planety od gwiazdy wynosi 2,7 j.a., oznacza to, że przez większość swojego roku planeta ta znajduje się w ekosferze swojej gwiazdy, jednakże wychodzi z niej w pobliżu swojego perycentrum. Masa planety wynosi w przybliżeniu 1,25 masy Jowisza. pełny tekst

Superziemia (ang. Super-Earth) skalista planeta pozasłoneczna o masie większej od masy Ziemi. W zależności od definicji, masa tego typu planety może wahać się od 1 do 10[1], lub 5 do 10[2] mas Ziemi. Oznaczenie "superziemia" nie oznacza, że na powierzchni planety panują warunki zbliżone do ziemskich, definicja dotyczy tylko typu planety (skalista) i masy (większej od masy Ziemi). pełny tekst

Gl 581 b (GJ 581 b) planeta pozasłoneczna okrążająca czerwonego karła, gwiazdę Gliese 581 w gwiazdozbiorze Wagi. Została odkryta w sierpniu 2005 roku. Szacowna masa planety wynosi 0,056 masy Jowisza (w przybliżeniu masa Neptuna). Wielki promień orbity Gl 581 b wynosi 0,041 j.a., a okres obiegu 5,366 dni. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".