Droga Czytelniczko, Drogi Czytelniku,

Czerniak z³o¶liwy jest czêsto wystêpuj±cym nowotworem z³o¶liwym skóry. Niestety wyniki leczenia czerniaka w Polsce nale¿± do najgorszych w Europie. Niezrozumia³e pozostaj± przyczyny pó¼nego rozpoznawania czerniaka skóry, którego diagnostyka jest najprostsz± i najtañsz± w ca³ej onkologii.

Kierujemy do Ciebie pro¶bê o wype³nienie anonimowej ankiety, która pozwoli na ocenê naszej wiedzy o czerniaku skóry, a w szczególno¶ci o profilaktyce i leczeniu tej choroby.
Czas jaki to zajmie - oko³o 10-15 minut.

Czy chcesz pomóc w badaniach naukowych - odpowiedzieæ na nasze pytania?

TAK, wype³niam
NIE, odmawiam

Zebrane informacje wykorzystane zostan± wy³±cznie do celów naukowych
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Wtorek, 22 maja 2012
Wies³aw, Emil, Wies³awa, Helena
 1842: inauguracja pierwszej linii kolejowej na ¦l±sku, miêdzy Wroc³awiem i O³aw±. Pierwszy poci±g nosi³ nazwê Silesia (w 1842. roku ¦l±sk le¿a³ w granicach Prus Wschodnich - od 1743. roku)
 1960: trzêsienie ziemi w Chile; fale tsunami przynios³y zniszczenie na Hawajach, w Japonii i na Filipinach
 1674: elekcja Jana Sobieskiego na króla polskiego
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar  

Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Nowe publikacje
Artyku³y
Wydarzenia
Kompendium
Aurea dicta - z³ote s³owa

Opublikowane przez: Katarzyna C±ka³a

Dodano: |12 Pa¼ 2009|, 2009 19:07
cytuj
" "

S³ynne ³aciñskie sentencje, przys³owia i powiedzenia
( wg ksi±¿ki Stanis³awa Kalinkowskiego „ Aurea dicta ” )


1. Ad maiorem Dei gloriam – dla wiêkszej chwa³y Bo¿ej / dewiza ¶w. Ignacego Loyoli, za³. zakonu jezuitów , zaczerpniêta z „Dialogów” ¶w. Grzegorza Wielkiego / ;
2. Alma Mater – Matka Karmicielka / wiedeñska nazwa Uniwersytetu Paryskiego – XIV w. ; potem okre¶lenie wszystkich uniwersytetów/;
3. Amicus Plato, sed magis amica veritas – Platon jest przyjacielem, ale prawda jest wiêksz± przyjació³k± / zdanie przypisywane gr. filozofowi Arystotelesowi; oznacza ono , ¿e prawdê nale¿y ceniæ wy¿ej od przyjació³ /;
4. Arbiter elegantiarum – mistrz dobrego smaku / okre¶lenie Petroniusza, przyjaciela cesarza Nerona ; Petroniusz popad³ w nie³askê i zosta³ zmuszony do samobójstwa /;
5. Vita brevis, ars longa – ¿ycie jest krótkie, a sztuka d³uga / Seneka , „O krótko¶ci ¿ycia” /;
6. Aurea dicta – z³ote s³owa / Lukrecjusz, „O rzeczywisto¶ci” / ; inna nazwa: „skrzydlate s³owa”; wyra¿enia potwierdzaj±ce co¶; zupe³na, ca³kowita prawda;
7. Aurea mediocritas – z³oty ¶rodek ; ¶ci¶lej : umiar / Horacy, „Pie¶ni” – chodzi o styl spokojnego ¿ycia , wolnego od trosk materialnych, ale te¿ bez d±¿enia do zaszczytów, w³adzy i maj±tku /;
8. Ave, Caesar, morituri te salutant – Witaj, cesarzu , pozdrawiaj± ciebie id±cy na ¶mieræ ( tj. gladiatorzy id±cy do walki na arenie) ;
9. Ave , Maria, gratia plena – Zdrowa¶ , Maryjo, ³aski pe³na / pierwsze s³owa modlitwy kat. ku czci NMP ; s³owa wypowiedziane przez archanio³a Gabriela podczas Zwiastowania Maryi ; £k 1,28 – pominiête imiê Maryi / ; w oryginale gr.: „B±d¼ pozdrowiona, ³aski pe³na” ;
10. Beati pauperes spiritu – B³ogos³awieni ubodzy w duchu [ albowiem do nich nale¿y Królestwo Niebieskie ] – s³owa Chrystusa, pocz±tek „Kazania na Górze” / Mt 5,3 /;
11. Benedictus, qui venit in nomine Domini – B³ogos³awiony, który idzie w imiê Pañskie / b³ogos³awieñstwo kap³añskie ze Starego Testamentu (Ksiêga Psalmów 118 / 117, 26 ) powtórzone w Mt 21,9 w opisie tryumfalnego wjazdu Chrystusa w Niedzielê Palmow± / ;
12. Bona fide – w dobrej wierze ( rzym. formu³a prawna dotycz±ca tzw. dzia³ania w dobrej wierze ) ;
13. Carpe diem – chwytaj dzieñ , tzn. korzystaj z chwili, nie troszcz siê o jutro / Horacy, „Pie¶ni” 1,11,8 – poeta radzi swej przyjació³ce , Leukone, aby korzysta³a z przemijaj±cej chwili i cieszy³a siê ¿yciem /;
14. Cogito ergo sum – My¶lê, wiêc jestem / Kartezjusz, „Zasady filozoficzne” – XVII w./;
15. Cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos – Poznacie prawdê , a prawda was wyzwoli / s³owa Chrystusa – J 8,32 ; nauka Chrystusa zawiera prawdê, która wyzwala od grzechu / ;
16. Contra spem spero – Wierzê wbrew nadziei / parafraza zdania ¶w. Paw³a z „Listu do Rzymian” /;
17. Cuius regio, eius religio – Czyja w³adza, tego religia / religia króla ma byæ wyznaniem poddanych – zasada z 1555 r. n.e. /;
18. Cum grano salis – z ziarnkiem soli / tzn. z odrobin± sceptycyzmu albo ironii / ;
19. Curriculum vitae – Bieg ¿ycia; ¿yciorys ( dzi¶ : CV ) ; ¶ci¶le mówi±c zwrot „curriculum vitae” znaczy tyle co „czas trwania ¿ycia” ( zwrot z pism Cycerona ) ;
20. D.O.M. – [ skrót od :] Deo Optimo Maximo – Bogu Najlepszemu Najwy¿szemu / napis na ko¶cio³ach chrze¶cijañskich przejêty z tradycji pogañskiej : I.O.M. – Iovi Optimo Maximo – Jowiszowi Najlepszemu Najwy¿szemu /;
21. D.O.M – [ równie¿ skrót od : ] Domus omnium mortalium – Dom wszystkich ¶miertelnych / napis umieszczany na nagrobkach / ;
22. De gustibus non est disputandum – Nie nale¿y dyskutowaæ o upodobaniach ( o gu¶cie ) – sentencja ¶redniowieczna ;
23. De profundis – Z g³êboko¶ci / pocz±tek Psalmu 129, pie¶ni wo³aj±cej o mi³osierdzie Bo¿e: ”Z g³êboko¶ci wo³am do Ciebie, Panie, o Panie, wys³uchaj g³osu mojego!” /;
24. Deus ex machina – Bóg z machiny [ teatralnej ] ; ( mówimy tak o niezwyk³ym i cudownym rozwi±zaniu zawi³ej sytuacji ; w teatrze greckim bóstwo zstêpowa³o z machiny na scenê , by rozwi±zaæ intrygê ) ;
25. Dies irae – Dzieñ gniewu , tzn. dzieñ S±du Ostatecznego / pierwsze s³owa pie¶ni ko¶cielnej z XII w. / ;
26. Dilige et quod vis , fac – Kochaj i czyñ , co chcesz / s³ynny cytat ze ¶w. Augustyna ; sens wypowiedzi : prawdziwa mi³o¶æ ma na celu jedynie dobro osoby kochanej /;
27. Diliges proximum tuum sicut teipsum – Bêdziesz mi³owa³ bli¼niego swego jak siebie samego / s³owa z Ksiêgi Kap³añskiej ( 19, 18), powtórzone przez Chrystusa w pouczeniu udzielonym bogatemu m³odzieñcowi, który pragn±³ siê dowiedzieæ, jak ma postêpowaæ, aby osi±gn±æ zbawienie ( Mt 19, 19) oraz w odpowiedzi na pytanie faryzeuszy o najwiêksze przykazanie /;
28. Diligite inimicos vestros – Mi³ujcie waszych nieprzyjació³ / s³owa Jezusa z „Kazania na Górze” - Mt 5,44 / ;
29. Divide et impera – dziel i rz±d¼ / tzn. wprowadzaj niezgodê miêdzy poddanymi, a bêdziesz móg³ ³atwiej rz±dziæ ; has³o Filipa, króla Macedonii , ojca króla Aleksandra Wielkiego / ;
30. Domine, non sum dignus – Panie, nie jestem godzien [aby¶ wszed³ pod mój dach, ale powiedz tylko s³owo, a bêdzie uzdrowiony mój s³uga ] ; s³owa celnika wypowiedziane w sytuacji, gdy Jezus poproszony przez niego o uzdrowienie chorego s³ugi wyrazi³ chêæ udania siê do jego ( celnika ) domu; parafrazê tych s³ów wypowiadaj± wierni przed przyjêciem Komunii ¶w. ;
31. Dulce et decorum est pro patria mori – S³odko i zaszczytnie jest umrzeæ za ojczyznê / Horacy , „ Pie¶ni ” 3, 2, 13 – 16 /;
32. Dura lex sed lex – Twarde prawo, ale prawo / zasada legalizmu, wg której przepisów prawa nale¿y przestrzegaæ bez wzglêdu na okoliczno¶ci / ;
33. Ecce homo – Oto Cz³owiek / s³owa Pi³ata wypowiedziane o Jezusie po ubiczowaniu Go i w³o¿eniu Mu na g³owê cierniowej korony ; Pi³at , pokazuj±c wówczas Chrystusa ¯ydom, stwierdzi³, ¿e nie znajduje w Nim winy / ;
34. Ego sum via et veritas , et vita – Ja jestem drog±, prawd± i ¿yciem / s³owa Jezusa skierowane do aposto³ów po Ostatniej Wieczerzy /;
35. Errare humanum est – B³±dziæ jest rzecz± ludzk± / Seneka Starszy, Cyceron / ;
36. Exegi monumentum aere perennius – Zbudowa³em sobie pomnik trwalszy od spi¿u / Horacy, „ Pie¶ni ” 3,30,1 – cytat ten jest ¶wiadectwem poczucia w³asnej warto¶ci poety / ;
37. Festina lente – Spiesz siê powoli / sens: po¶piech jest z³ym doradc± ; gr. przys³owie, które bardzo lubi³ cesarz Oktawian August /;
38. Fiat lux – Niech siê stanie ¶wiat³o¶æ ( Ks. Rodz. 1,3 );
39. Fiat voluntas tua – B±d¼ wola Twoja / cyt. z „ Modlitwy Pañskiej ” / ;
40. Galilaee, vicisti! – Zwyciê¿y³e¶, Galilejczyku ! / s³owa wypowiedziane przed ¶mierci± przez cesarza Juliana Apostatê ( 363 r. n.e.), który by³ ostatnim prze¶ladowc± chrze¶cijan, usi³uj±cym przywróciæ dawn± pogañsk± religiê greck± /; Galilejczyk – okre¶lenie odnosz±ce siê do Jezusa Chrystusa ;
41. Gaude, mater Polonia – Raduj siê , matko Polsko / pocz±tek XIII-wiecznego hymnu ku czci ¶w. Stanis³awa; hymn ten bywa ¶piewany podczas wa¿nych uroczysto¶ci narodowych i akademickich (na uniwersytetach) /;
42. Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis – Chwa³a na wysoko¶ciach Bogu ,a na ziemi pokój ludziom dobrej woli / hymn ¶piewany przez anio³ów po narodzinach Chrystusa ( £k 2, 14 ) ; pocz±tek hymnu mszalnego przed liturgi± s³owa w Ko¶ciele kat. /;
43. Habemus papam – Mamy papie¿a ;
44. Habent sua fata libelli – Ksi±¿ki maj± swoje losy / chodzi tutaj nie tyle o los samych ksi±¿ek, ile raczej o wp³yw tre¶ci ksi±¿ek na czytelników /;
45. Historia magistra vitae – Historia jest nauczycielk± ¿ycia / Cyceron, „ O mówcy ” /;
46. Homo homini lupus est – cz³owiek cz³owiekowi wilkiem / z komedii Plauta / ;
47. Homo sum , humani nil a me alienum puto – Jestem cz³owiekiem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce / has³o humanizmu epoki Odrodzenia zaczerpniête z Terencjusza /;
48. Homo totiens moritur, quotiens amittit suos – Cz³owiek umiera tyle razy, ile razy traci swych bliskich / Publiliusz Syrus, „ Sentencje ”/;
49. Imperare sibi maximum est imperium – Panowaæ nad sob± to najwy¿sza w³adza / stoicki idea³ mêdrca nie ulegaj±cego namiêtno¶ciom ; my¶l Seneki z „ Listów moralnych ” /;
50. Imprimatur – Mo¿na drukowaæ / formu³a zezwolenia w³adzy ko¶cielnej na drukowanie ksi±¿ki /;
51. In flagranti – Na gor±cym uczynku / termin prawniczy z „ Kodeksu ” Justyniana /;
52. In principio erat Verbum – Na pocz±tku by³o S³owo [ a S³owo by³o u Boga i Bogiem by³o S³owo ] – pocz±tek Ewangelii ¶w. Jana / po grecku „ s³owo ” to „ logos ” /;
53. In saecula saeculorum – Na wieki wieków / zwrot u¿ywany w zakoñczeniu wielu modlitw w liturgii Ko¶cio³a kat. /;
54. Index librorum prohibitorum – Spis ksi±¿ek zakazanych / tytu³ ksiêgi wydanej z polecenia papie¿a Paw³a IV w r. 1559, zawieraj±cy tytu³y ksi±¿ek g³osz±cych nauki niezgodne z dogmatyk± Ko¶cio³a ; st±d powiedzenie: „ Na indeksie ” /;
55. Inter arma silent Musae – w czasie wojny milcz± Muzy / w czasie wojny nie ma czasu na twórczo¶æ artystyczn± ; my¶l Cycerona /;
56. Laudare, benedicere, praedicare – Chwaliæ, b³ogos³awiæ, g³osiæ naukê / dewiza w herbie zakonu dominikanów / ;
57. Liberum veto – Wolne „nie pozwalam” / zasada jednomy¶lno¶ci postanowieñ sejmowych; protest nawet jednego pos³a uniewa¿nia³ wszystkie uchwa³y sejmu; pierwszy pose³, W³adys³aw Siciñski, zerwa³ sejm w 1652 r. z poduszczenia hetmana litewskiego Janusza Radziwi³³a /;
58. Licentia poetica – Swoboda poetycka / dopuszczalne odstêpstwo od przyjêtych w jakiej¶ dziedzinie regu³, zasad sztuki ; my¶l Seneki /;
59. Lux ex Oriente – ¦wiat³o ze wschodu [ przychodzi ] – byæ mo¿e aluzja do s³ów Mêdrców sk³adaj±cych pok³on narodzonemu Jezusowi ( Mt 2, 2 ) ;
60. Lux in tenebris lucet – ¦wiat³o¶æ w ciemno¶ci ¶wieci [ i ciemno¶æ jej nie ogarnê³a] – o ¶wiat³o¶ci Bo¿ej / J 1,5 / ;
61. Magnificat anima mea Dominum – Wielbi dusza moja Pana / pierwsze s³owa hymnu dziêkczynnego Naj¶wiêtszej Maryi Panny (NMP) wyg³oszonego podczas nawiedzenia El¿biety - £k 1, 46 /;
62. Mandatum novum do vobis , ut duligatis invicem – Przykazanie nowe dajê wam, aby¶cie siê wzajemnie mi³owali / polecenie Chrystusa z „Mowy Po¿egnalnej” – J 13, 34. Przykazanie mi³o¶ci jest zasadnicz± warto¶ci± „Nowego Testamentu”, do niej sprowadza Chrystus wszystkie przykazania Starego Przymierza /;
63. Mea culpa – Moja wina / wyznanie ze spowiedzi powszechnej , modlitwy odmawianej na pocz±tku mszy w Ko¶ciele kat. /;
64. Memento mori – Pamiêtaj, ¿e umrzesz / has³o przypominaj±ce o nieuchronno¶ci ¶mierci, o konieczno¶ci przygotowania siê na jej spotkanie, u¿ywane jako pozdrowienie przez cystersów, kamedu³ów i trapistów [ nazwy cz³onków zakonów ] /;
65. Miserere – Zmi³uj siê / zwrot wystêpuj±cy w wielu tekstach modlitewnych, np. na pocz±tku Psalmu 56 : „ Miserere mei, Deus ” – „ Zmi³uj siê nade mn± , Bo¿e ” ; Mt 15, 22 /;
66. Necessitas artis mater – Potrzeba jest matk± wynalazków / przek³ad gr. sformu³owania u¿ytego przez Platona w „ Pañstwie ” /;
67. Neminem captivabimus [ nisi iure victum ] – Nikogo nie uwiêzimy [ bez wyroku sadowego ] – pierwsze s³owa przywileju brzeskiego, wyd. przez króla W. Jagie³³ê w 1425 r. , ale obejmuj±cego jedynie szlachtê osiad³± ; Konstytucja 3 Maja rozci±gnê³a ten przywilej na mieszkañców miast ;
68. Nihil novi [ sine communi consensu ] - Nic nowego [ bez wspólnej zgody ] – pierwsze s³owa i potoczna nazwa konstytucji sejmu radomskiego z 1505 r. za panowania króla Aleksandra Jagielloñczyka; bez zgody króla, senatorów i pos³ów ziemskich nie mo¿na by³o niczego nowego postanowiæ ( uchwaliæ ) ;
69. Nihil obstat – Nie ma przeszkód / pochodz±ca z XVI w. formu³a cenzury ko¶cielnej, stwierdzaj±ca zgodno¶æ ksi±¿ki z doktryn± Ko¶cio³a /;
70. Nil desperandum – Nie ma powodu do rozpaczy ( nie trzeba traciæ nadziei ) – cyt. z „Pie¶ni” Horacego;
71. Noli me tangere – Nie dotykaj mnie / s³owa Chrystusa skierowane po zmartwychwstaniu do Marii Magdaleny – J 20,17 /;
72. Nomen omen – Imiê wró¿ba / w imieniu osoby ujawnia siê jej charakter; z dramatu Plauta „Pers” /;
73. Nomina sunt odiosa – Nie nale¿y wymieniaæ nazwisk / parafraza wypowiedzi Cycerona /;
74. Non est potestas nisi a Deo – Wszelka w³adza pochodzi od Boga / zachêta do pos³uszeñstwa w³adzy ¶wieckiej ; s³owa ¶w. Paw³a z „Listu do Rzymian” 9, 26 /;
75. Non omnis moriar – Nie wszystek umrê [ ¿yæ bêdê w swojej twórczo¶ci ] – s³owa Horacego z „ Pie¶ni ” ( 3, 30, 6) , ¶wiadcz±ce o tym, ¿e mia³ on ¶wiadomo¶æ swej wielko¶ci , która zapewni mu nie¶mierteln± s³awê ;
76. Non possumus – Nie mo¿emy [ nie g³osiæ tego, co¶my widzieli i s³yszeli ] – odpowied¼ udzielona przez ¶w. Piotra i ¶w. Paw³a kap³anom ¿yd. , którzy próbowali zakazaæ im g³oszenia ewangelii ; s³owa te cytowali biskupi polscy w maju 1953 r. , bior±c w obronê prawa Ko¶cio³a w Polsce; w nastêpstwie niewyra¿enia zgody na ingerencjê pañstwa w sprawy Ko¶cio³a, aresztowany zosta³ , 25 wrze¶nia 1953 r. , Prymas Polski, ks. kard. Stefan Wyszyñski ( przebywa³ on w wiêzieniu do pa¼dziernika 1956 r. ) ;
77. Nosce te ipsum – Poznaj samego siebie / przek³ad gr. sentencji wyrytej na ¶wi±tyni Apollona w Delfach : „ Gnothi seauton ” /;
78. O tempora! O mores! – Co za czasy! co za obyczaje! ( W jakich to strasznych czasach ¿yjemy !) – biadolenia Cycerona spowodowane anarchi± panuj±c± w pañstwie i bezkarno¶ci± zbrodniarzy ( „ Mowa przeciw Katylinie ”) ;
79. Ora et labora – Módl siê i pracuj / dewiza zakonu benedyktynów, sformu³owana przez ¶w. Benedykta z Nursji /;
80. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis – Pokój zostawiam wam, pokój mój wam dajê / s³owa Chrystusa z mowy po¿egnalnej do aposto³ów ; dzi¶ w liturgii mszalnej przed Komuni± ¶w. ; zapisane w : J 14, 27 / ;
81. Pacta conventa – Uzgodnione warunki / w dawnej Polsce umowa szlachty z nowo obranym królem ; cytat pochodzi z rozprawy Seneki „O dobrodziejstwach” /;
82. Panem et circenses – Chleba i igrzysk / zawo³anie pró¿niaczego rzymskiego pospólstwa, ¿±daj±cego od w³adzy cesarskiej utrzymania (tj. chleba) i rozrywki (tj. igrzysk) / ;
83. Panta rhei – wszystko p³ynie / gr. sentencja Heraklita z Efezu, wg którego wszech¶wiat znajduje siê w nieustannym ruchu, a wszystkie rzeczy znajduj± siê zawsze w stanie powstawania; podobn± my¶l wyrazi³ Heraklit w zdaniu: „ Nie mo¿na wej¶æ dwa razy do tej samej rzeki ” /;
84. Pater Noster – Ojcze Nasz / pierwsze s³owa „Modlitwy Pañskiej” , sformu³owane przez Chrystusa w „Kazaniu na Górze” ( Mt 6, 9 –13 ) ; Chrystus nauczy³ tej modlitwy aposto³ów na ich pro¶bê. Od tych ³aciñskich s³ów pochodzi polski wyraz „pacierz” /;
85. Pater patriae – Ojciec ojczyzny / zaszczytny tytu³ przyznawany w republikañskim Rzymie za wybitne zas³ugi dla pañstwa; otrzyma³ go np. Cyceron ; w okresie cesarskim tytu³ ten zwyczajowo przyznawano cesarzom /;
86. Pax Domini sit semper vobiscum – Pokój Pañski niech zawsze bêdzie z wami / formu³a w zakoñczeniu Mszy ¶w. /;
87. Pax et bonum – Pokój i dobro / dewiza zakonu franciszkanów / ;
88. Pax hominibus bonae voluntatis – Pokój ludziom dobrej woli / £k 2, 14 /;
89. Pax huic domui – Pokój temu domowi / £k 10, 5 / ;
90. Pax Romana – Pokój rzymski / pokój narzucony ludom podbitym i utrzymywany przy pomocy si³y zbrojnej / ;
91. Pax vobiscum ! – Pokój z Wami! / £k 24, 36 ; J 20, 19 /;
92. Per aspera ad astra – Przez ciernie ( przez trudy) do gwiazd / parafraza z tragedii Seneki „Szalej±cy Herkules” / ;
93. Philosophia est ancilla theologiae – Filozofia jest s³u¿ebnic± teologii / zdanie ¶w. Piotra Damianiego /;
94. Primum non nocere – Przede wszystkim nie szkodziæ / przek³ad z greki; podstawowa zasada postêpowania lekarza, autorstwa Hipokratesa /;
95. Pro domo sua [ mea , tua ] – W sprawie w³asnego domu [ we w³asnej sprawie; dla siebie ] – / wyra¿enie pochodzi od tytu³u mowy Cycerona / ;
96. Pro fide, rege et lege – Za wiarê, króla i prawo / dewiza Orderu Or³a Bia³ego, najwy¿szego odznaczenia w Polsce przedrozbiorowej, ustanowionego przez króla Augusta II w 1705 r. /;
97. Pro publico bono – dla dobra ogó³u / zwrot popularny w liter. ³ac. /;
98. Quid est veritas? – Có¿ to jest prawda? / ironiczno cyniczne pytanie, którym Pi³at odpowiedzia³ na stwierdzenie Jezusa, i¿ „przyszed³ na ¶wiat, aby daæ ¶wiadectwo prawdzie” ( J 18, 38 ) / ;
99. Quo vadis, [ Domine ] ? – Dok±d idziesz, [ Panie ] ? – wg apokryfu z VI w. , ¶w. Piotr uchodz±c przed prze¶ladowaniem z Rzymu spotka³ Chrystusa id±cego w stronê miasta; zapyta³ Go: ”Dok±d idziesz, Panie? ” Gdy us³ysza³ : ” Idê, aby mnie ukrzy¿owano powtórnie ”, zawróci³ z drogi i niebawem poniós³ ¶mieræ mêczeñsk± z r±k s³ug Nerona ( st±d m. in. tytu³ powie¶ci H. Sienkiewicza /;
100. Requiescat in pace ( skrót: R.I.P. ) – Niech odpoczywa w pokoju / napis na nagrobkach /;
101. Sapere aude – Miej odwagê byæ m±drym / tzn. pos³uchaj g³osu m±dro¶ci / - napis na medalu , wrêczonym przez króla S. A. Poniatowskiego Stanis³awowi Konarskiemu : „Sapere auso” – „Temu, który odwa¿y³ siê byæ m±drym ” ;
102. Sapienti sat – M±dremu wystarczy / tzn. m±dry cz³owiek w mig co¶ zrozumie ; polskie przys³owie: ” M±drej g³owie do¶æ dwie s³owie ” /;
103. Scio me nihil scire – Wiem, ¿e nic nie wiem / przek³ad dewizy Sokratesa / ;
104. Sic transit gloria mundi – Tak przemija chwa³a ¶wiata / fragm. ¶redniowiecznej pie¶ni ko¶cielnej; s³owa spopularyzowane przez Tomasza a Kempis w dziele „ O na¶ladowaniu Chrystusa ” ; my¶l tê Tomasz odnosi do filozofów i mêdrców /;
105. Signum temporis – Znak czasu / s³owa u¿yte przez Jezusa w rozmowie z faryzeuszami , którzy chcieli widzieæ znaki z nieba /;
106. Silva rerum – Las rzeczy / zbiór rozmaito¶ci, zestawienie ró¿nych wiadomo¶ci; cyt. z Cycerona /;
107. Sine amicis vita tristis esset – Bez przyjació³ ¿ycie by³oby smutne / przeróbka stwierdzenia Cycerona /;
108. Sit tibi terra levis – Niech ci ziemia lekk± bêdzie / napis na nagrobkach; parafraza zdania z gr. tragedii Eurypidesa pt. „Alcesta” / ;
109. Summa summarum – Suma sum ; wszystko razem, ca³o¶æ rachunków / zwrot u¿ywany równie¿ w sensie : „ a zatem , podsumowuj±c ” / ;
110. Sursum corda! – W górê serca! / s³owa z prefacji mszalnej Ko¶cio³a kat. ; parafraza z „Lamentacji Jeremiasza” ( 3, 41 ) /; prefacja – hymn pochwalny odmawiany albo ¶piewany w ka¿dej mszy po ofiarowaniu jako wstêp do kanonu mszalnego ;
111. Te Deum laudamus – Ciebie, Boga , wychwalamy / pocz±tek Hymnu ambrozjañskiego , ¶piewanego w Ko¶ciele kat. w szczególnie uroczystych chwilach; hymn pochodzi z VI w. /;
112. Tempus fugit – Czas ucieka / parafraza z „ Georgik ” rzym. poety Wergiliusza , autora „ Eneidy ” /;
113. Treuga Dei – rozejm Bo¿y / ustanowiony przez Ko¶ció³ we Francji w XI w. – zakaz staræ zbrojnych od ¶rody wieczór do poniedzia³ku rano , rozszerzony potem na Adwent i Wielki Post / ;
114. Ubi bene, ibi patria – Gdzie dobrze, tam ojczyzna / has³o kosmopolityzmu, parafraza przys³owia gr. , u¿ytego przez dramaturga Arystofanesa /;
115. Urbi et Orbi – Miastu [ Rzymowi ] i ¶wiatu / b³ogos³awieñstwo papieskie udzielane ca³emu ¶wiatu w szczególnie uroczystych momentach; zwrotu tego u¿ywamy tak¿e w sensie przeno¶nym: „ podawaæ co¶ do publicznej wiadomo¶ci” / ;
116. Ut pictura poesis – Poemat jest jak obraz / Horacy , „Sztuka poetycka” ; wiersze, podobnie jak obrazy, w ró¿ny sposób oddzia³uj± na czytelnika , zale¿nie od jego nastroju i upodobañ / ;
117. Vae victis ! – Biada zwyciê¿onym ! / s³owa króla Galów, Brennusa / ;
118. Vale ! – Bywaj zdrów ! / zwrot u¿ywany na zakoñczenie listu /;
119. Vanitas vanitatum et omnia vanitas – Marno¶æ nad marno¶ciami, i wszystko marno¶æ / cyt. z pe³nej pesymizmu „ Ksiêgi Koheleta ” ( inaczej : Eklezjastesa), po¶wiêconej rozwa¿aniom nad sensem ludzkiego ¿ycia; sens cytatu jest taki: ca³e ¿ycie ludzkie, wszelkie poczynania cz³owieka i zaszczyty przez niego zdobywane, to marno¶æ w porównaniu z wieczno¶ci± / ;
120. Veni, Creator Spiritus – Przyb±d¼ , Duchu Stworzycielu / pocz. najstarszego hymnu o Duchu ¦wiêtym; w Ko¶ciele kat. hymn ten jest ¶piewany w szczególnie uroczystych momentach /;
121. Veni, Sancte Spiritus – Przyb±d¼ , Duchu ¦wiêty / fragm. sekwencji , tj. pie¶ni kat. / ;
122. Veni, vidi, vici – Przyby³em, zobaczy³em, zwyciê¿y³em / Juliusz Cezar o swoim zwyciêstwie nad królem Pontu w 47 r. przed Chr. / ;
123. Verba docent, exempla trahunt – s³owa ucz±, przyk³ady poci±gaj± / sens : przyk³ad uczy lepiej ni¿ wszelkie s³owne pouczenia i wskazówki /;
124. Virtuti Militari – Za mêstwo wojskowe / najwy¿sze polskie odznaczenie wojskowe ; dewiza orderu ustanowionego przez króla S.A. Poniatowskiego w 1792 r. dla upamiêtnienia zwyciêstwa wojsk pol. nad wojskami ros. pod Zieleñcami / ;
125. Vox populi vox Dei – G³os ludu to g³os Boga / przeróbka sentencji gr. o podobnej tre¶ci , która znajduje siê w „ Pracach i dniach ” Hezjoda /.
***
( Oprac. na podst. ksi±¿ki S. Kalinkowskiego „ Aurea dicta . Z³ote s³owa ”, Wydawnictwo Veda, Warszawa 2001) .“
^
 
Komentarze: brak
Skocz do:  

Dodaj temat do Ulubionych



Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group