Badania naukowe zwracają uwagę na wulkany wybuchające niemal bez ostrzeżenia :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Naukowcy wyjaśniają naturę kłopotów z pamięcią występujących w demencji

Naukowcy rzucają światło na granicę magma-woda morska

Najszczęśliwsi naukowcy pracują w Danii, wg pierwszego sondażu karier czasopisma Nature

Model zbiorowego lądowania ptaków opracowany w ramach badań finansowanych ze środków unijnych

Nobel z chemii za złożone cząsteczki naśladujace naturę

Mapowanie migracji HIV w Europie w ramach unijnych badań naukowych

Niektóre typy wulkanów mogą wybuchać niemal bez ostrzeżenia, co znacznie utrudnia powiadomienie mieszkańców i zapewnienie im czasu do ewakuacji - jak dowiadujemy się z nowych badań naukowych finansowanych ze środków unijnych.

Badanie te, o których czytamy w czasopiśmie Nature, zostały w części sfinansowane z projektu DEMONS (Rozszyfrowywanie erupcji na podstawie modelowania produktów naturalnych systemów), który uzyskał 1,4 mln EUR od Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych w ramach programu Pomysły w Siódmym Programie Ramowym (7PR).

Zwykle erupcje wulkaniczne są poprzedzone tygodniami, a nawet miesiącami sygnałów ostrzegawczych takich jak wstrząsy, emisje gazów i zmiany kształtów wulkanu. Jednak erupcja wulkanu Chaitén w Chile na początku 2008 r. wyłamała się z tego schematu.

"Ta erupcja była szczególnie interesująca, ponieważ wulkan był spokojny przez ponad 9.000 lat" - wyjaśnia profesor David Dingwell z Uniwersytetu Ludwiga Maximiliana w Monachium, Niemcy. "Najdokładniejsze oceny szacunkowe wskazują, że ostatnia erupcja miała miejsce w roku 7240 p.n.e."

Pierwsze sygnały, że wulkan budzi się z długiego snu pojawiły się wieczorem 30 kwietnia 2008 r., kiedy pobliskie miasto Chaitén doznało wstrząsów wystarczająco silnych, aby z półek zaczęły spadać przedmioty. Zaledwie 24 godziny później na miasto zaczął spadać popiół, a 2 maja potężny wybuch wyrzucił słup popiołu i gruz skalny wysoko w powietrze.

Chaitén jest wulkanem riolitowym (riolit to wyjątkowo lepki rodzaj magmy). Erupcja wulkanu Chaitén w 2008 r. jest pierwszą wybuchową erupcją riolityczną monitorowaną naukowo. Wulkanologów szczególnie zaintrygowała raptowność zjawiska.

W ramach ostatnich badań, profesor Dingwell i Jonathan Castro z Uniwersytetu w Orleanie, Francja, starali się ustalić, jak szybko magma podniosła się na powierzchnię w wulkanie Chaitén.

Poprzednie badania wykazały, że magma w innych wulkanach podnosi się stosunkowo powoli, w tempie kilku centymetrów na sekundę. To powolne podnoszenie się magmy na powierzchnię wywołuje wstrząsy ziemi i inne sygnały, które często wskazują na bliską erupcję. Brak sygnałów ostrzegawczych w przypadku wulkanu Chaitén sugeruje, że magma musiała podnieść się w skorupie ziemskiej niezwykle szybko.

Naukowcy zbadali pumeks z erupcji, poddając go działaniu wysokich temperatur i ciśnień w laboratorium. Wyniki były zarazem zaskakujące i przerażające, ponieważ sugerowały, że magma podniosła się na powierzchnię Ziemi z głębokości powyżej pięciu kilometrów w czasie poniżej czterech godzin, przemieszczając się w tempie około jednego metra na sekundę.

"Te dane są głęboko niepokojące, ponieważ oznaczają, że erupcja typu Pliniusz może zachodzić ze zdumiewającą prędkością" - zauważa profesor Dingwell. "W takim przypadku byłoby niemal niemożliwe wysłanie odpowiedniego ostrzeżenia o nieuchronnie zbliżającej się erupcji, zwłaszcza jeżeli poprzedzający ją okres aktywności również byłby bardzo krótki."

"Problem z krótkimi okresami wzmożonej aktywności polega na tym, że mogą - ale nie muszą - być zapowiedzią erupcji" - dodaje.

Na szczęście mieszańcom miasta Chaitén udało się wyjść cało z opresji. Niemiej naukowcy zalecają uważniejsze monitorowanie wszystkich wulkanów riolitowych, które wykazywały sygnały aktywności w ciągu ostatnich 10.000 lat.

Jak piszą w podsumowaniu: "W regionach o większym zaludnieniu jest to niezbędne, by uniknąć poważnej katastrofy wulkanicznej."

rdo: CORDIS

informacji: Nature: http://www.nature.com/nature Uniwersytet Ludwiga Maximiliana: http://www.uni-muenchen.de Teksty pokrewne: 26066, 26179, 29970, 30571 Kategoria: Wyniki projektów
Źródło danych: Uniwersytet Ludwiga Maximiliana; Nature
Referencje dokumentu: Castro, J. M. & Dingwell, D. B. (2009) Rapid ascent of rhyolitic magma at Chaitén volcano, Chile. Nature 461: 780-783. DOI: 10.1038/nature08458.
Indeks tematyczny: Koordynacja, wspólpraca; Nauki o ziemi; Metody pomiarowe; Bezpieczenstwo; Badania Naukowe RCN: 31343 W góre . O tym serwisie . Serwisy CORDIS . Helpdesk . © . Ważne informacje prawne Administratorem witryny CORDIS jest Urząd Publikacji

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Erupcja wulkanu, wybuch wulkanu (drugie określenie, ściślej to: gwałtowna erupcja, w praktyce używane jako synonim erupcji) zjawisko wydostawania się na powierzchnię Ziemi lub do atmosfery jakiegokolwiek materiału wulkanicznego (magmy, materiałów piroklastycznych, substancji lotnych: gazów, par). pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".