l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gregor Mendel

    18.09.2009. 21:10
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Znany jest obecnie jako człowiek, który odkrył podstawowe zasady dziedziczności. Za życia był nieznanym austriackim mnichem i naukowcem z zamiłowania, a jego badania nie zyskały uznania ówczesnego świata nauki.

    Mendel urodził się w 1822 r. w Jasienicy (Heinzendorf), wówczas w obrębie monarchii austriackiej, obecnie - na terenie Czech. W 1843 r. wstąpił do klasztoru augustianów w Brunn w Austrii (obecnie Brno w Czechach); święcenia kapłańskie otrzymał w 1847 r. W 1850 r. zdawał egzamin uprawniający do wykonywania zawodu nauczyciela. Egzaminu nie zdał, przy czym najgorsze oceny uzyskał z biologii i geologii! Mimo to przeor posłał go na uniwersytet w Wiedniu, gdzie w latach 1851-1853 Mendel studiował matematykę i nauki przyrodnicze. Nigdy nie uzyskał dyplomu nauczycielskiego, jednak od 1854 do 1868 r. był zastępcą nauczyciela biologii w gimnazjum w Brnie.

    W tym czasie, począwszy od 1856 r., prowadził słynne doświadczenia z hodowlą roślin. W 1865 r. opracował znane prawa dziedziczności i przedstawił je na wykładzie w Towarzystwie Historii Naturalnej w Brnie. W 1866 r. wyniki Mendla zostały opublikowane w wydawanym przez to towarzystwo piśmie "Transaktionen", w artykule zatytułowanym Badania nad hybrydami roślin. Drugi artykuł ukazał się w tym samym piśmie trzy lata później. ,,Transaktionen" nie były pismem o wielkim znaczeniu, niemniej jednak znajdowały się w dużych bibliotekach. Mendel przesłał ponadto kopię artykułu Karłowi Nägeliemu, wybitnemu autorytetowi w dziedzinie zagadnień dziedziczności. Nägeli przeczytał pracę i odpisał Mendlowi, nie dostrzegł jednak jej olbrzymiego znaczenia. Artykuły Mendla zostały powszechnie zignorowane i właściwie poszły w zapomnienie na ponad trzydzieści lat.

    W 1868 r. Mendel został mianowany przeorem swojego klasztoru i od tego czasu obowiązki administracyjne nie pozwalały mu na dalsze prowadzenie doświadczeń. Kiedy umierał w 1884 r., w wieku sześćdziesięciu jeden lat, niemal zapomniano o jego badaniach.

    Dopiero w 1900 r. odkryto ponownie prace Mendla; na jego artykuł natknęli się, niezależnie od siebie, trzej uczeni: Holender Hugo de Vries, Niemiec Car! Correns i Austriak Erich von Tschermak. Wszyscy trzej wykonali własne doświadczenia botaniczne, niezależnie od siebie odkryli prawa sformułowane przez Mendla, a przed opublikowaniem swoich wyników przejrzeli literaturę i napotkali oryginalny artykuł Mendla. Wszyscy zacytowali pracę Mendla i oświadczyli, że ich badania potwierdzają jego odkrycia. Zadziwiający potrójny zbieg okoliczności! Na dokładkę, w tym samym roku angielski uczony William Bateson też trafił na oryginalny artykuł Mendla i zwrócił na niego uwagę innych naukowców. Mendel szybko zyskał ogromne uznanie, które należało mu się już za życia.

    Jakie prawa dziedziczności odkrył Mendel? Przede wszystkim stwierdził, że we wszystkich żywych organizmach istnieją podstawowe jednostki, zwane dziś genami, które przekazują potomkom charakterystyczne cechy dziedziczne ich rodziców. W badanych przez Mendla roślinach każda indywidualna cecha, taka jak barwa nasion lub kształt liści, jest określona przez pojedynczą parę genów. Każdy okaz danej rośliny dziedziczy po jednym genie z każdej pary genów swoich rodziców. Mendel stwierdził, że jeżeli dwa odziedziczone geny określające daną cechę charakterystyczną są różne (np. jeden gen nasion zielonych, a jeden - nasion żółtych), to wówczas w badanym okazie ujawni się zwykle tylko efekt genu dominującego (w tym przypadku genu nasion żółtych). Jednakże gen recesywny nie ulega zniszczeniu i może być przekazany następnemu pokoleniu rośliny. Mendel zrozumiał, że każda komórka rozrodcza, czyli gameta (odpowiadająca plemnikom i komórkom jajowym u człowieka), zawiera tylko jeden gen z każdej pary. Stwierdził również, że jest sprawą czystego przypadku, który gen z każdej pary wystąpi w poszczególnej gamecie i zostanie przekazany potomkowi.

    Prawa Mendla, jakkolwiek nieco zmodyfikowane, pozostają nadal punktem wyjścia nowożytnej genetyki. Jak to się stało, że Mendel, uczony-amator, zdołał odkryć tak ważne zasady, które przed nim umykały uwadze tylu wybitnych zawodowych biologów? Szczęśliwym trafem Mendel wybrał do swoich badań gatunek roślin, u których każda z najbardziej charakterystycznych cech jest określona przez pojedynczą parę genów; gdyby każda badana przez niego cecha określona była przez kilka par genów, badania byłyby znacznie trudniejsze. Ta odrobina szczęścia niewiele by Mendlowi pomogła, gdyby nie był niezwykle dokładnym i cierpliwym eksperymentatorem i gdyby nie uświadomił sobie konieczności prowadzenia analizy statystycznej swych obserwacji. Ze względu na wspomniany wcześniej przypadkowy charakter procesu dziedziczenia nie można na ogół przewidzieć, jakie cechy odziedziczy poszczególny potomek. Mendel zdołał wykryć swoje prawa tylko dzięki temu, że wykonał dużą liczbę doświadczeń (zebrał wyniki obserwacji ponad 21000 okazów roślin!) i przeprowadził analizę statystyczną otrzymanych wyników.

    Jest oczywiste, że prawa dziedziczności są ważnym uzupełnieniem wiedzy ludzkiej, a nasza znajomość genetyki będzie prawdopodobnie w przyszłości wykorzystywana w jeszcze większym stopniu niż do tej pory.

    Czy wiesz że...? (beta)
    Doświadczenia Mendla: Grzegorz Mendel w połowie XIX wieku dokonał doświadczeń związanych z genetyką.Do przeprowadzenia doświadczeń wykorzystał m.in.groszek pachnący.Na podstawie doświadczeń tych sformułował prawa Mendla. Mendel przeprowadzał doświadczenia w przyklasztornym ogródku.Wybierał do nich rośliny i krzyżował je ze sobą w sposób kontrolowany.Później liczył i oglądał uzyskane rośliny potomne (F1, a następnie znowu dokonywał krzyżówki otrzymanego wcześniej pokolenia potomnego i w wyniku czego otrzymywane jest drugie pokolenie potomne(drugie pokolenie to F2).Dokonywał doświadczeń dla różnych cech np. barwy kwiatów czy ukształtowania powierzchni.Do badań Mendel wykorzystał rośliny rodzicielskie (P) należące do tak zwanych linii czystych. Dziedziczenie chromosomowe (dziedziczenie mendlowskie) - dziedziczenie uwarunkowane genami w chromosomach. Odkrywcą tego rodzaju dziedziczenia był Grzegorz Mendel, który sformułował prawa Mendla. Powtórnie odkrył go na początku XX w. Thomas Hunt Morgan, który na podstawie swoich badań nad muszką owocową sformułował chromosomową teorię dziedziczności. Prawa Mendla – reguły przekazywania cech dziedzicznych. Zostały sformułowane w 1866 przez Grzegorza Mendla podczas jego badań nad krzyżowaniem roślin, głównie grochu zwyczajnego (Pisum sativum L.).

    Neurologisches Centralblatt – niemieckie czasopismo medyczne, wydawane od 1882 do 1921 roku. Na jego łamach ukazywały się prace z dziedziny neurologii, neuropatologii i psychiatrii. Założycielem i redaktorem naczelnym periodyku był Emanuel Mendel, a po nim jego syn Kurt Mendel. Ukazało się czterdzieści roczników; zakończyło działalność w 1921 roku. Wydawane było przez Veit & Comp. Verlag z siedzibą w Lipsku; redakcja mieściła się w Berlinie-Pankow przy Breitestraße, po śmierci Emanuela Mendla przy Luisenstraße 21. Mendel – nieużywane już powszechnie inne określenie 15 sztuk, czyli 1/4 kopy, stosowane w Polsce od XIV wieku. Gdzieniegdzie mendel liczył 16 (mendel chłopski). Określenie stosowano w odniesieniu do produktów rolnych, np. jajek.

    Drugie prawo Mendla (prawo niezależnego dziedziczenia się cech) - prawo sformułowane przez Grzegorza Mendla, potwierdzone po odkryciu chromosomów i procesu mejozy przez jego następców. Po odkryciu chromosomów prawo to dało podstawę do sformułowania koncepcji, według której jednostki dziedziczenia ułożone są na chromosomach liniowo. Gregor-Mendel-Institut für Molekulare Pflanzenbiologie - międzynarodowy ośrodek badawczy utworzony w 2000 roku przez Austriacką Akademię Nauk, zajmujący się badaniami z zakresu biologii molekularnej. Ośrodek został nazwany na cześć Gregora Mendela, austriackiego naukowca zwanego ojcem genetyki.

    Groch (Pisum L.) – rodzaj roślin jednorocznych z rodziny bobowatych. Obejmuje według różnych źródeł od 2 do 7 gatunków. W stanie dzikim rosną one w Azji południowo-zachodniej pomiędzy zachodnią Turcją, północnym Egiptem i północno-zachodnim Iranem. We florze Polski występuje tylko groch zwyczajny – zarówno jako dziko rosnący antropofit (podgatunek polny grochu zwyczajnego (P. sativum subsp. arvense), jak i roślina uprawna (groch zwyczajny typowy P. sativum L. subsp. sativum). Przedstawiciele rodzaju występują w naturze w miejscach skalistych, na przydrożach, w winnicach, na terenach ruderalnych. Nasiona grochu zwyczajnego są jadalne i znane są ze znalezisk w osadach ludzkich sprzed 9 tysięcy lat. Gatunek jest rozpowszechniony w uprawie na całym świecie w strefie umiarkowanej, wyhodowano jego liczne odmiany. Na grochu zwyczajnym prekursor genetykiGrzegorz Mendel – prowadził fundamentalne badania nad dziedziczeniem. Ich efektem było odkrycie tzw. praw Mendla. Szymon Kalisz (ur. 1857 r. w Warce – zm. 28 września 1926 r.) – duchowny żydowski, od 1886 roku do śmierci pełnił funkcję rabina w Skierniewicach. Syn cadyka Mordechaja Menachema Mendla ze Skierniewic, ojciec Menachema Mendla Kalisza. Przez skierniewickich Żydów był uważany za cudotwórcę - jego ohel na starym cmentarzu żydowskim w Skierniewicach do dziś jest celem pielgrzymek ortodoksyjnych Żydów.

    Objaw Mendla-Bechterewa – neurologiczny objaw z grupy objawów Babińskiego, świadczący o uszkodzeniu korowo-rdzeniowych dróg piramidowych. Objaw Babińskiego jest tu wywoływany przez uderzanie młoteczkiem neurologicznym grzbietu stopy (nad kością klinową i czworoboczną). Objaw opisali niezależnie od siebie Kurt Mendel i Władimir Biechtieriew w 1904 roku.

    Partenokarpia – wytwarzanie owoców bez nasion, niepoprzedzone zapłodnieniem kwiatów. Następuje, gdy kwiat jest pobudzony do stworzenia owocu przez niewłaściwy pyłek lub inny czynnik i nie wytwarza nasion. Czynnikiem wywołującym partenokarpię może być nadmierna ilość auksyn. Nieznajomość tego zjawiska doprowadziła Grzegorza Mendla do zaniechania dalszych badań nad dziedziczeniem cech. Niektóre gatunki łatwo tworzą owoce beznasienne, co jest wykorzystywane w uprawie.

    o. Gregor Johann Mendel OSA, Grzegorz Mendel (ur. 20 lipca 1822 w Heinzendorf bei Odrau, zm. 6 stycznia 1884 w Brnie) – zakonnik, opat zakonu Augustianów w Brnie na Morawach, prekursor genetyki. Allel memu — w memetyce cecha wariantywna odnosząca się do memu, w sposób analogiczny do relacji allel - gen w genetyce. Pojęcie to jednak bliższe jest rozumieniu wariantu cechy przez Mendla, przy czym liczba wariantów, alleli memu może być większa od dwóch, zaś cechę generowaną przez dany allel memu określa się mianem socjotypu. Założyć można, iż locus danego memu to obszar w sieci neuronów znajdujących się w mózgu człowieka lub zwierzęcia, u którego występuje przekaz kulturowy.

    Naftali z Ropczyc, Naftali Cwi Horowic (ur. 1760 – zm. 1827), cadyk, rabin, syn Menachema Mendla rabina z Leska. Był uczniem cadyków Elimelecha z Leżajska i Menachema Mendla z Rymanowa. Dzięki niemu powstał w Ropczycach jeden z ważniejszych ośrodków chasydyzmu w Galicji. Założyciel dynastii cadyków ropczyckich. Potomstwo, synowie Elizer, Jakub (Mały Baal-Szem-Towa). Reb Naftali Cwi ben Menachem Mendel Horowitz z Ropczyc (1760–1827) przywódca chasydzki i protoplasta bardzo szeroko rozgałęzionej w Galicji dynastii cadyków. Syn misnagda Menachema Mendla z Leska, uczeń Elimelecha z Leżajska, Izraela Icchaka Hofsteina z Kozienic i Menachema Mendla z Rymanowa. Zamieszkał w Ropczycach, skupiając wokół siebie liczne grono chasydów. Był mistrzem w kabalistycznej interpretacji Tory. Popularny bohater ludowych legend. Zbiór jego powiedzeń Ohel Naftali (hebr. „Namiot Naftalego”) został wydany we Lwowie w 1911 r. Innym jego dziełem są oparte na kabale komentarze chasydzkie do Tory pt. Zera kodesz („Święty plon”, Lwów 1868). Pod koniec życia zerwał prawie wszystkie kontakty ze swoimi chasydami i odizolował się od świata.

    Dodano: 18.09.2009. 21:10  


    Najnowsze

    tt