Chemiczny Nobel 2008 za świecące białko :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Rośliny, skorupiaki i świecące bakterie pomagają w ocenie toksyczności środowiska

Badania rzucają światło na sposób działania naturalnych komórek zabijających

Komisarz Potočnik apeluje o poszerzenie dialogu sprzyjającego wprowadzeniu regulacji sankcjonujących alternatywy wobec badań na zwierzętach

Unijni naukowcy zdobywają Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki, a Europa jest na czele wyścigu badań

Nagroda ERBN dla młodego naukowca badającego pospolite choroby

Zaproszenie do tworzenia sieci kontaktów i platformy wymiany dotyczących planu działania w dziedzinie ekoinnowacji

Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Osamu Shimomura, Martin Chalfie i Roger Y. Tsien. Uhonorowano ich za odkrycie zielonego białka fluoryzującego (GFP) oraz za badania nad nim. Nagroda wynosi 10 mln koron szwedzkich (ok. 3,5 mln zł).

Żywy organizm tworzą dziesiątki tysięcy współdziałających ze sobą białek o najróżniejszych właściwościach - od twardej keratyny tworzącej paznokcie, rogi czy kopyta, do przezroczystej krystaliny soczewki oka, elastycznej elastyny, czy odpowiedzialnych za procesy życiowe enzymów. Jeśli jakieś białka źle spełniają swoje funkcje, dochodzi do choroby. Dlatego tak ważne jest poznanie właściwości i roli ich wszystkich. Jednak pod zwykłym mikroskopem większość białek jest do siebie podobna - widać białawą masę. Tym, co je różni, jest kolejność aminokwasów w łańcuchu białka, jego długość i sposób zwinięcia.

Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii przyznano za odkrycie nietypowego, świecącego białka GFP, wytwarzanego przez żyjącą u zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej meduzę Aequorea victoria, czego dokonał w roku 1962 Osamu Shimomura oraz dalsze prace nad tym białkiem Martina Chalfie oraz Rogera Y.Tsiena.

Martin Chalfie wykazał, że świecące intensywnie na zielono pod wpływem ultrafioletu, złożone z 238 aminokwasów, białko GFP jest niezwykle wygodnym znacznikiem, a odpowiednia modyfikacja DNA pozwala wiązać je z innymi, dotychczas niewidocznymi białkami. Pierwszym zwierzęciem na jakim Chalfie wypróbował swój pomysł był mały przezroczysty nicień - Cenorhabditis elegans. Później pojawiły się świecące rybki, myszy, koty, psy, a nawet świnie.

Dzięki znakowaniu GFP można obserwować umiejscowienie, przemieszczanie i działanie znakowanych białek. GFP pozwoliło na przykład śledzić los komórek nerwowych uszkodzonych przez chorobę Alzheimera, wzrost chorobotwórczych bakterii czy powstawanie wytwarzających insulinę komórek beta w trzustce rozwijającego się zarodka. Można nawet śledzić procesy zachodzące wewnątrz żywej komórki.

Świecących białek używają obecnie tysiące badaczy na całym świecie. Podczas jednego z najbardziej efektownych eksperymentów udało się oznaczyć różne komórki mózgu myszy wieloma różnymi kolorami - to zasługa Rogera Y. Tsiena, który wyjaśnił mechanizm fluorescencji GFP i otrzymał białka świecące barwami innymi niż zielona, w tym w kolorze czerwonym, śliwkowym, cytrynowym i pomarańczowym.

Oprócz badań naukowych, świecące białka zastosowano również przy wykrywaniu zanieczyszczeń wody metalami ciężkimi, takimi jak arsen czy kadm, oraz materiałów wybuchowych. Są także barwione tymi białkami świecące zabawki. Eduardo Kac, artysta urodzony w Brazylii stworzył nawet transgenicznego, świecącego na zielono królika Albę - jedno z najbardziej znanych dzieł "bio artu".

PAP - Nauka w Polsce, Paweł Wernicki

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Wiec masowe zgromadzenie ludności, w celu przedyskutowania aktualnych wydarzeń politycznych. Przykładem mogą być wiece wyborcze, które są rodzajem widowisk publicystycznych, inaczej - kluczowym punktem każdej dobrej kampanii. Na wiecu wyborczym kandydaci lub ich przedstawiciele przedstawiają program wyborczy, usiłują przekonać do swoich racji zgromadzonych i nawiązać z nimi bezpośredni kontakt. Zazwyczaj na wiece wyborcze danego kandydata przychodzą jego zwolennicy i sympatycy. Czasem dochodzi do konfrontacji kandydata z przeciwnikami, którzy w sposób charakterystyczny dla zgromadzenia publicznego (okrzyki, śmiechy, buczenie) - wyrażają swoją dezaprobatę. Inaczej wiec wyborczy nie byłby zgromadzeniem publicznym, lecz zamkniętym zebraniem aktywu. pełny tekst

Gaśnik - przyrząd służący do gaszenia i zapalania świec. Ma postać drewnianego kija odpowiedniej długości, na którego szczycie znajduje się metalowy, stożkowy kołpak. Po nakryciu kołpakiem płomienia świecy gaśnie on wskutek braku tlenu. Pod kołpakiem nawinięty jest nawoskowany knot, po zapaleniu knota podnosi się gaśnik tak, by dotknąć płonieniem knota zapalanej świecy. Gaśniki były dawniej używane w kościołach do zapalania lub gaszenia wysoko umieszczonych świec bez konieczności ich zdejmowania. Bywają w użyciu do dnia dzisiejszego. pełny tekst

Istnieja dwa infoboxy okrętu, przy czym infobox "rozszerzony" zawiera mniej informacji niz - jak rozumiem - uproszczony. Mniej informacji niezbednych. O co wiec chodzi z tymi infoboxami? --Matrek (dyskusja) 01:52, 20 sty 2008 (CET) pełny tekst

Transparent - tablica, pas materiału lub tkaniny, zwykle umocowany na jednym lub dwóch drążkach (drzewcach), (niekiedy niesiony w rękach bez drążków lub mocowany do ścian budynków lub ogrodzeń) z napisem lub rysunkiem o treści okolicznościowej, propagandowej. Transparent najczęściej noszony jest (lub wywieszany) podczas zgromadzeń świeckich, religijnych, imprez sportowych lub protestów społecznych takich jak: pochody, manifestacje, demonstracje, wiece, pikiety, pielgrzymki, mecze lub turnieje. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".