Czyszczenie arcydzieł za pomocą... bakterii? :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Naukowcy unijni wytropili zabójców nowotworów wykorzystujących bakterie

Malowidła z XVIII w. odkryto na Uniwersytecie Wrocławskim pod warstwą tynku

Naukowcy UJ badają, czy bakterie Salmonella mogą pomóc w walce z nowotworami

Tysiące cyfrowych reprodukcji dzieł sztuki - do oglądania w internecie

Ekspert: w Polsce obecne są bakterie równie groźne jak te z genem NDM-1

Nowatorskie zabiegi dzięki współpracy kardiologów i kardiochirurgów

U większości osób słowo bakterie przywołuje wizję albo paskudnych mikroorganizmów, z którymi musimy zmagać się na co dzień, czyszcząc otaczające nas przestrzenie, albo dobrych bakterii, których spożycie zalecają lekarze, by utrzymać nasz układ trawienny w dobrej kondycji.

Ale kto by przypuszczał, że bakterie można zatrudnić do renowacji dzieł sztuki?

Otóż zespołowi ekspertów z Hiszpanii i Włoch, zajmujących się renowacją dzieł sztuki, udało się wykazać, że można oczyszczać arcydzieła za pomocą bakterii w sposób szybki, ukierunkowany i ostrożny. Na dodatek pokazali również, że prócz poszanowania dla malowideł, te użyteczne mikroorganizmy są łagodne dla samych konserwatorów i otaczającego środowiska. Dostępne do tej pory opcje polegały na renowacji za pomocą żrących, nieselektywnych i toksycznych substancji chemicznych albo erozji twardej powłoki przy wykorzystaniu często szkodliwych sposobów mechanicznych.

Dzięki współpracy Instytutu Renowacji Dziedzictwa Kulturowego (IRP) przy Uniwersytecie w Walencji, Hiszpania, z ekspertami pracującymi nad renowacją malowideł ściennych Campo Santo di Pisa, Włochy, wypróbowano i przetestowano nowe metody.

Współpraca została nawiązana przy okazji pracy konserwatorów z IRP nad malowidłami ściennymi w kościele Santos Juanes w Walencji, Hiszpania. Tamtejsze malowidła ścienne były niemal całkowicie zniszczone w następstwie pożaru w 1936 r., a potem padły ofiarą nieudolnej renowacji w latach 60. XX w. Zespół z IRP rozpoczął eksperymentowanie z nowymi technikami "wypełniania" za pomocą przenoszonych drukowanych obrazów cyfrowych miejsc, w których odpadła farba. Jednak wykwity soli - białe pęcherzyki pojawiające się na malowidłach z powodu nawarstwiania się skrystalizowanej soli i kleju żelatynowego - okazały się poważną przeszkodą.

"W następstwie oddziaływania grawitacji i parowania, sole z ulegającej rozkładowi materii organicznej migrują do malowideł i wytwarzają białą skorupę przysłaniającą dzieło sztuki, a czasami mogą powodować również poluzowanie warstw farby" - zauważa dr Pilar Bosch, jedna z konserwatorek z IRP.

Aby zbadać inne opcje, naukowcy z IRP wybrali się do Włoch w celu zasięgnięcia informacji o pionierskich pracach prowadzonych w Campo Santo di Pisa.

Pod kierunkiem mikrobiologa Gainluiggi Colalucciego konserwatorzy wykorzystali tam bakterie do usuwania stwardniałego kleju, który tradycyjnym metodom sprawia tyle trudności.

Wykorzystywane bakterie to szczep Pseudomanas, który dosłownie zjada wykwity soli gromadzące się w sklepieniach łukowych, na których znajdują się malowidła i gdzie zazwyczaj lubią przebywać gołębie.

Dzięki współpracy dwóch krajów konserwatorzy mogli wymienić się najlepszymi praktykami i dowiedzieć się, co się najlepiej sprawdza na różnych typach malowideł.

"We Włoszech mikroorganizmy są nanoszone za pomocą waty" - zauważa dr Bosch. "Natomiast my opracowaliśmy żel, który działa na powierzchni i zapobiega przedostawaniu się wilgoci głęboko do materiału i powodowaniu nowych problemów."

Jako że bakterie rozwijają się dobrze jedynie w wilgotnych środowiskach, dr Bosch wyjaśnia wagę procesu suszenia: "Po upływie półtorej godziny usuwamy żel razem z bakteriami. Powierzchnia jest wówczas czyszczona i suszona."

Największa arcydzieła europejskie zawsze były kruche. Oddzielające nas od naszych ulubionych dzieł barierki ze sznurów i gabloty muzealne stanowią dowód ich delikatnej natury. Niemniej teraz, dzięki ostatnim badaniom, wiekowe arcydzieła mogą być utrzymywane w "młodości" przez wiele nadchodzących lat.

"Po uzyskaniu dobrych wyników testów będziemy kontynuować prace badawcze i doskonalić technikę w celu przeniesienia jej na inne powierzchnie" - zauważa dr Bosch. "Ponieważ w naturze odnajdujemy przeróżne gatunki bakterii żywiące się niemal wszystkim, jesteśmy przekonani, że możemy usunąć inne substancje z różnych typów materiałów."

Za: CORDIS

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Fimbria - włosowata struktura komórkowa. Niektóre bakterie posiadają ich setki. Występują u bakterii Gram-ujemnych, głównie z rodzaju Enterobacteriaceae(wyjątkowo u Gram-dodatnich - rodzaj Corynebacterium). Ich główną funkcją jest ułatwianie przylegania bakterii do innej komórki (np. w celu zainfekowania jej), czyli adhezji. Odmianą fimbrii pełniących ważną rolę w procesie zwanym koniugacją są fimbrie płciowe lub inaczej pile. pełny tekst

Profag - nieczynna postać bakteriofaga, powstająca w cyklu lizogenicznym przez włączanie DNA wirusa do materiału genetycznego zaatakowanej bakterii; w takiej postaci wirus może istnieć przez wiele pokoleń bakterii, lecz w pewnych warunkach może zostać wycięty z DNA bakterii i infekować inne komórki wchodząc w cykl lityczny. pełny tekst

Cykl lityczny - cykl życiowy bakteriofaga polegający na zakażeniu bakterii, produkcji nowych cząstek fagowych, rozpadzie bakterii i uwolnieniu nowych bakteriofagów. pełny tekst

Procesy płciowe u bakterii procesy biologiczne zachodzące na poziomie komórkowym u bakterii, nie zwiększające liczby komórek, ale zwiększające zróżnicowanie materiału genetycznego. pełny tekst

Oporność na antybiotyki jest to cecha części szczepów bakteryjnych, która umożliwia im przeciwstawianie się wpływowi antybiotyku. W zależności od pochodzenia, dzieli się ją na pierwotną (naturalna struktura bakterii uniemożliwiająca działanie leku) lub nabytą na skutek nabycia genów oporności od innych bakterii lub spontanicznych mutacji. Częsta oporność wśród bakterii wiąże się z nieracjonalną antybiotykoterapią oraz zbyt dużym zużyciem tych leków w przemyśle spożywczym. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".