Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Czwartek, 24 maja 2012
Zula, Jan, Maria, Joanna
 1945: utworzono Uniwersytet Łódzki, Politechnikę Łódzką, Politechnikę Gdańską i Politechnikę Śląską
1543: zmarł Mikołaj Kopernik, astronom polski
1931: w Raszynie uruchomiona zostaje najsilniejsza w Europie stacja radiofoniczna (moc 120 kW), która swym zasięgiem obejmuje całą Polskę
Nowe publikacje
Dobiegają końca badania eremu w Gurna w Egipcie
Dodano:
|23 Mar 2010|, 2010 12:01
|
|
|
Unikalną patelnię żelazną o uchwycie zdobionym wizerunkami ryb, ptaków, liści palmowych i wzorami geometrycznymi oraz przesyłkę listów w postaci ostraków przewiązanych sznurkiem i zawiniętych w tkaninę znaleźli archeolodzy podczas ostatnich sezonów badawczych w obrębie eremu koptyjskiego, na zachodnim brzegu Luksoru w Gurna. Badacze uzyskali również dowody na to, że mnisi prowadzili w pustelni zaawansowaną działalność skórniczą i przędzalniczą. Misją Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW kierował Tomasz Górecki - kustosz Zbiorów Sztuki Wschodniochrześcijańskiej w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Rozpoczęte w 2003 roku wykopaliska w obrębie eremu koptyjskiego w Gurna powoli dobiegają końca, ale każdy kolejny sezon przynosi badaczom sporo niespodzianek.
Co roku najczęstszym znaleziskiem są ostraka, czyli teksty zapisane na odłamkach skorup naczyń ceramicznych lub fragmentach kamieni. Tym razem zespół kierowany przez Tomasza Góreckiego znalazł dwie grupy ostraków - skorup pieczołowicie owiniętych tkaniną i przewiązanych sznurkiem. Trwają prace nad odczytaniem ich treści.
Dzięki zastosowaniu na stanowisku wykrywacza metalu, w miejscu już wcześniej przebadanym znaleziono bogato zdobioną, unikalną patelnię żelazną. Podobnych znaleziono w Egipcie dotychczas tylko sześć.
Jak dotąd archeolodzy odkryli tutaj fragmenty blisko 4000 amfor i setek naczyń kuchennych, stołowych i zasobowych. Dlatego kolejne sezony będą poświęcone w dużej mierze ich porządkowaniu i opisywaniu.
"Planujemy zrekonstruować wyposażenie +kredensu+ ówczesnego mnicha" - zapowiada Górecki.
Badania pozostałości koptyjskich w Egipcie długo traktowano po macoszemu. Badacze w XIX i w początkach XX wieku skupiali się na pozyskiwaniu zabytków z epoki faraońskiej, a te pochodzące w warstw wyższych, czyli późniejsze, w tym koptyjskie nie budziły większego zainteresowania i w większości przypadków bezpowrotnie przepadły.
O pustelni badanej przez Polaków świat usłyszał w 2005 roku, kiedy odkryto tutaj dwie oprawione w skórę księgi papirusowe i zespół kart pergaminowych z fragmentami starotestamentowej Księgi Izajasza.
Te wyjątkowe zabytki piśmiennictwa leżały poza eremem w sposób wskazujący na to, że zostały z niego wyrzucone. Rewelacją na skalę światową okazała się księga datowana wstępnie na VII-VIII wiek, w której zapisano pismem koptyjskim tzw. "Kanony Pseudo-Bazylego" opisująca reguły życia klasztornego. Dotychczas badacze znali jedynie arabski przekład tegoż manuskryptu.
"Ciekawych wiadomości mogą nam dostarczyć okładki książek, bowiem składają się ze zbitych warstw makulatury - czyli wtórnie użytych papirusów z wcześniejszych okresów, które pokryto skórą" - wyjaśnia Górecki.
W tym kontekście ciekawym znaleziskiem z ostatniego sezonu jest punktak z kutego żelaza, który służył jako narzędzie do wykonywania wzorów na skórze stosowanej do oprawiania ksiąg.
Wszystkie księgi poddawane są obecnie intensywnej konserwacji przez polskich specjalistów w aleksandryjskim Muzeum Narodowym. Zainteresowani mogli przyjrzeć się ich fragmentom podczas wystawy z okazji 70-lecia działalności polskich archeologów w Egipcie, która odbyła się w Muzeum Egipskim w Kairze w 2007 roku.
"Znaleziska manuskryptów na terenie Egiptu są niezmiernie rzadkie. Większość znanych z terenu tego kraju odkryli rabusie w XIX i na początku XX wieku, dlatego nie znamy ich precyzyjnej lokalizacji, która dla archeologów jest niemniej istotna niż sam zabytek. Tym bardziej znalezione przez nas księgi in situ są cennym odkryciem" - podkreśla Górecki.
Mnisi koptyjscy stworzyli erem w masywie skalnym, w którym wcześniej wykute były groby z czasów faraońskich. W tym przypadku na swoje potrzeby przystosowali w VI wieku przestronny grobowiec z XI dynastii (2125-2055 lat p.n.e.), który zapewne nigdy nie został ukończony i użytkowany. Erem funkcjonował prawdopodobnie do końca VIII wieku.
"Mnisi zaadoptowali grobowiec do swoich potrzeb i w ramach ruchu pustelniczego stworzyli erem. Wnętrze grobowca podzielili na dwie funkcjonalne części" - opowiada Górecki. W tylnej części znajdowała się sypialnia, w której nocowało dwóch mnichów na ławach wykonanych z suszonych cegieł mułowych i pokrytych matami, natomiast w przedniej części korytarza grobowego mieściła się kaplica - mnisi namalowali tutaj na ścianach krzyże, wyobrażenia świętych i krótkie teksty o charakterze religijnym.
Tuż przed wejściem do grobowca, zaadoptowanego do potrzeb mieszkalnych i kultowych, znajdowała się dwupiętrowa wieża wzniesiona przez mnichów z cegieł mułowych. Pełniła funkcję magazynową, a także w razie zagrożenie była refugium dla eremitów.
Co ciekawe, większość zabytków związanych z użytkowaniem eremu nie pochodzi z jego wnętrza czy też infrastruktury przylegającej do wejścia do zaadoptowanego grobowca, ale ze śmietnika używanego w czasie funkcjonowania pustelni.
"Najczęściej wewnątrz zabudowań mieszkalnych archeolodzy nie znajdują wielu zabytków, albo ewentualnie z ich ostatniej fazy. Powinno być to oczywiste dla badaczy, gdyż mieszkańcy pozbywali się niepotrzebnych przedmiotów a wnętrze sukcesywnie sprzątali. Zatem informacji dotyczących życia osad czy, jak w naszym przypadku eremu, należało szukać w obrębie śmietnika" - zauważa Górecki.
Podejście archeologa okazało się trafne. To dzięki wykopaliskom przeprowadzonym w przylegającym do pustelni śmietniku badaczom objawił się sposób funkcjonowania eremu. Tutaj znaleziono półprodukty do produkcji skórniczej, narzędzia introligatorskie z kości i żelazne (rodzaj punktaka) do zdobienia skóry, odpady z działalności tkackiej w postaci przędzy dobrej jakości (lniana z domieszką bawełnianą), oraz 90 proc. z ponad 300 ostraków odkrytych na stanowisku.
Ostatni z wymienionych typów zabytków jest szczególnie ważny przy odtwarzaniu sposobu funkcjonowania pustelni.
"Ostraka były w istocie stosowane jako listy, dzięki którym mnisi z jednego eremu kontaktowali się z pozostałymi pustelniami i klasztorami w okolicy. Nieodległy znajdował się w Deir el-Bahari, dosłownie na świątyni Hatszepsut, ale został rozebrany przez archeologów na przełomie XIX i XX wieku. Jeszcze bliżej był słynny klasztor św. Epifaniusza i klasztor w Deir el-Medina. Na ostrakach notowano też formuły modlitewne, rachunki, obliczenia, rysowano szkice czy wykonywano wprawki pisarskie" - mówi Górecki.
Pośród tematów korespondencji dominuje ten związany z księgami. Mnisi zamawiają księgi, proszą o zwrot pożyczonych, o naprawę oprawy ksiąg, o ich przyozdobienie lub przepisanie.
Erem badany przez polski zespół zamieszkiwała para mnichów - jeden z nich był mistrzem, drugi - uczniem, dlatego pustelnia pełniła również funkcję szkoły. Młodszy mnich stawiał tutaj pierwsze kroki w pisaniu i czytaniu.
"Na jednym z odkopanych przez nas ostrakonów zidentyfikowaliśmy próbkę niezdarnego pisma podpisaną imieniem Szymon. Poniżej znajdował się natomiast wprawny podpis, imię Józef. Zupełnie jakby ten drugi sprawdzał - w formie +klasówki+ - postępy swojego ucznia" - uważa Górecki.
Podczas kolejnego sezonu prac planowane jest wykonanie badań georadarowych wewnątrz grobowca przez Jarosława Majewskiego z firmy Georadar. Dzięki zastosowaniu metody nieinwazyjnej, nienaruszone zostaną elementy grobowca pochodzące z czasów koptyjskich - ściany działowe, ławy itp. a jednocześnie badacze uzyskają informacje dotyczące ewentualnych nieodkrytych komór grobowca XI dynastii, czy z późniejszych okresów.
Źródło:
PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski
Czy wiesz że...?
wersja BETA
Teby Zachodnie (miasto umarłych) obszar na lewym brzegu Nilu, ciągnący się od jego brzegów, poprzez Gurna, gdzie znajduje się Świątynia Milionów Lat Seti I, rozciągający się na północnym zachodzie przez Deir el-Bahari do Doliny Królów, na południowym zachodzie do Doliny Królowych oraz na południu do Medinet Habu i Świątyni Milionów Lat Amenhotepa III, z której jedyną pozostałością są Kolosy Memnona i Ramesseum w centrum.
W obszarze Teb Zachodnich; Nekropoli Tebańskiej, znajdują się (oprócz wyżej wspomnianych): Gurnet Murrai, Szeich Abd el Gurna, Assassif, Chocha, Dra Abu al Naga i al Tarif oraz osada i nekropola rzemieślników - Deir el-Medina.
pełny tekst
Metropolitan House - dom w Tebach Zachodnich w Egipcie, wybudowany w 1912 roku na zboczu niewielkiego wzgórza Chocha ograniczającego Assasif od południa. Dom powstał w bardzo krótkim czasie na potrzeby misji Metropolitan Museum of Art z Nowego Jorku. W fundamentach Metropolitan House do dziś można spotkać dekorowane bloki z grobowców lub świątyń. W ciągu ostatnich 40 lat dom częściej nazywany jest beit Bulandi (arab. "dom polski"). Stacjonują w nim polskie misje badawcze pracujące nad rekonstrukcją świątyni Hatszepsut w Deir el-Bahari.
pełny tekst
Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".
|
|
|
^ |
|
 |
|
Komentarze: brak |
|
Powered by
phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
|
Do druku