• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ukazał się Mały słownik gwar polskich

    07.05.2010. 01:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ukazał się "Mały słownik gwar polskich" - wybór słownictwa gwarowego, charakterystycznego dla poszczególnych dialektów, a także dla całego obszaru gwarowego Polski. Liczy 10 tys. haseł. Powstał w zakładzie dialektologii Instytutu Języka Polskiego PAN w Krakowie.

    "Publikacja ta umożliwi językoznawcom ogólną orientację w leksyce gwarowej, będzie także pomocą dla pisarzy, publicystów, nauczycieli, pracowników ośrodków kultury, zespołów ludowych oraz wszystkich interesujących się kulturą regionalną" - napisała we wstępie do słownika jego redaktorka naukowa Jadwiga Wronicz.

    Według niej, sięgną po to wydawnictwo także miłośnicy języka i literatury swoich "małych ojczyzn", gdyż nowy słownik pozwoli im poznać specyfikę słownictwa ich własnego terenu oraz jego związki z regionami sąsiednimi, dalszymi, a także z całą Polską. "Mały słownik gwar polskich" umożliwi też przygotowanie popularnych słowników poszczególnych dialektów, ponieważ dla każdego hasła podana została jego geografia - dodała autorka wstępu.

    Opracowany przez sześcioosobowy zespół autorski 370-stronicowy leksykon gwarowy prezentuje wyrazy lub znaczenia, które nie występują w języku ogólnym. Na przykład w haśle "kokoszka" notuje znaczenia: 1. "poprzeczna belka wzmacniająca krokwie w konstrukcji dachu" i 2. "grzyb - kurka", pomija natomiast ogólnopolskie znaczenie "kura, kwoka". Podobnie w haśle "świeczka" podaje znaczenia: 1. "sopel lodu", 2. "wydzielina z nosa" i 3. "robaczek świętojański", a pomija "mała świeca" - wyjaśniono czytelnikom.

    Zasięg geograficzny każdego hasła ustalony został na podstawie liczącej 2,4 mln fiszek kartoteki "Słownika gwar polskich", który zawiera pełny opis zgromadzonych materiałów. W wydanych dotychczas siedmiu tomach (22 zeszytach) tego słownika przedstawiono hasła na litery A-F. Opracowanie reszty materiału - z ogólnej liczby około 240 tys. haseł - potrwa jeszcze wiele lat.

    W opinii prof. Anny Kowalskiej z PAN, "Mały słownik gwar polskich" to "dzieło niezmiernie ważne i przydatne w sytuacji, kiedy zanikające elementy kultury ludowej, dziedzictwa kulturowego trzeba pilnie dokumentować dla przyszłych pokoleń". Z kolei prof. Józef Kąś z Uniwersytetu Jagiellońskiego w swej recenzji zaznaczył, że słownik został opracowany bardzo starannie i "znakomicie spełnia dwa kryteria: profesjonalizmu wykonania oraz przystępności dla czytelników nie mających teoretycznego przygotowania dialektologicznego".

    Jak podkreśliła Jadwiga Wronicz, od roku 1911, czyli od czasu wydania "Słownika gwar polskich" Jana Karłowicza, nie było publikacji obrazujących całość polskiego słownictwa gwarowego; choć pojawiło się w tym czasie sporo słowników obejmujących swoim zasięgiem jedną gwarę, brakowało takiego, który by gromadził wyrazy gwarowe z całej Polski. MCH

    PAP - Nauka w Polsce

    kap



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Jerzy Reichan (ur. 1929 w Krakowie), prof. dr hab., dialektolog, polonista (z wykształcenia także anglista), językoznawca. Całe życie związany z Zakładem Dialektologii Polskiej (wcześniej: Pracownia Atlasu i Słownika Gwar Polskich) Instytutu Języka Polskiego PAN w Krakowie,którą przez lata kierował (obecnie Kierownikiem Zakładu jest prof. dr hab. Joanna Okoniowa), wieloletni redaktor Słownika gwar polskich PAN, autor książek i licznych artykułów poświęconych historii języka polskiego, dialektologii, geografii lingwistycznej i zjawiskom leksykalnym. Duden – słownik języka niemieckiego wydany przez Konrada Dudena, przede wszystkim słownik ortograficzny. Po raz pierwszy ukazał się 1 lipca 1880. Początkowo był to słownik ortograficzny, z czasem nazwę Duden przyjęły również inne typy słowników. Do 1996 był formalnym źródłem normatywnym w zakresie ortografii niemieckiej . Słownik wydaje spółka Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus. Do 2009 ukazały się 24 wydania słownika . Istnieje również wersja elektroniczna słownika. Najnowsze, 25. wydanie zawiera 135 tysięcy haseł . Słownik języka polskiego jest wydawnictwem należącym do słowników ogólnych jednojęzycznych. Jego podstawowym zadaniem jest dostarczenie wiedzy o znaczeniu ujętych w nim słów poprzez opisowe wyjaśnienie. W zależności od objętości zawiera elementy fleksji, ortografii, etymologii oraz przykłady użycia. Słowa (hasła) w słowniku są uszeregowane alfabetycznie, zgodnie z przyjętym porządkiem liter. Często słownik posiada jako oddzielne związane wydawnictwo indeks a tergo.

    Słownik historyków polskich – słownik zawierający biogramy nieżyjących polskich historyków od Galla Anonima do roku 1993. Ukazał się pod redakcją Marii Prosińskiej-Jackl w 1994 roku. W jego opracowaniu wzięło udział kilkudziesięciu polskich historyków. Zawiera ponad 1600 haseł osobowych. Uwzględniono w nim badaczy, dydaktyków i popularyzatorów, a także twórców różnych form eseistyki, historiozofii i publicystyki historycznej. Teksty haseł zawierają oprócz życiorysu zwięzłą charakterystykę twórczości. Część biogramów zawiera podstawową bibliografią dotyczą przedmiotową. Dictionnaires Le Robert - wydawnictwo francuskie, założone w roku 1951 przez Paula Roberta. Specjalizuje się z wydawaniu słowników języka francuskiego dla różnych kręgów odbiorców. Głównym dziełem wydawnictwa jest sześciotomowy słownik Le Grand Robert zawierający 100 000 haseł, 300 000 znaczeń i część encyklopedyczną. Innymi pozycjami są podręczny słownik Le Petit Robert oraz słownik jednojęzyczny dla uczących się języka francuskiego Le Robert Micro. Największe słowniki wydawnictwa publikowane są również w wersji elektronicznej.

    Słownik – zbiór słów lub wyrażeń ułożonych i opracowanych według określonej zasady. Struktura słownika dzieli się na artykuły hasłowe ułożone w porządku alfabetycznym, rzadziej tematycznym lub gniazdowym (w oparciu o wspólne gniazda etymologiczne). Hemkosh (assamski হেমকোষ - Hemkox) - pierwszy etymologiczny słownik języka assamskiego bazujący na literach sanskrytu, skompilowany przez Hemchandra Barua. Pierwsza jego publikacja ukazała się w 1900 roku pod kontrolą kapitana P. R. Gordona, ISC i Hemchandra Goswami 33 lata po publikacji słownika Bronsona. Słownik zawiera 22 346 słów i został opublikowany przez wydawnictwo Hemkosh Printers spełnia wszystkie standardy języka assamskiego.

    Słownik radykalny (łac. radix - korzeń, rdzeń) - oświeceniowa koncepcja słownika etymologicznego, który miał być zbiorem rdzeni, będących zawiązkami słów, tworzących pierwotny język ludzkości, z którego wykształciły się różnorodne języki. Rdzenie abstrahowano z tematów wyrazowych, usuwając z nich samogłoski. Spisy rdzennych spółgłosek tworzyli francuscy myśliciele Charles de Brosses i Antoine Court de Gébelin. Samuel Linde w I tomie Słownika języka polskiego wydrukował przy kilku hasłach głoski radykalne, jednak ostatecznie zrezygnował z realizacji koncepcji słownika radykalnego w swoim dziele. Oficjalny słownik polskiego scrabblisty (OSPS) – publikacja Polskiej Federacji Scrabble oraz Wydawnictwa Naukowego PWN, zawierająca wszystkie słowa języka polskiego dopuszczalne w grze scrabble. Jest to jednocześnie pierwszy słownik, który z założenia miał objąć w miarę kompletny zasób polskiego słownictwa wraz z pełną odmianą.

    Suplement – dodatek, uzupełnienie. W wydawnictwach encyklopedycznych i słownikowych – zazwyczaj w takich, które podzielone są na kilka i więcej tomów, wydawanych przez kilka kolejnych lat – dodatkowy tom lub tomy, wydawany na końcu serii, w którym znajdują miejsce hasła przeoczone, lub wręcz nieistniejące w chwili przystępowania do redagowania wydania. Podaje się tam też, dla haseł już istniejących, ich dodatkowe znaczenia, które pojawiły się w trakcie wydawania dzieła, lub niezaistniałe wcześniej fakty.

    Gwara, gwara ludowa, gwara terytorialna – terytorialna odmiana języka, mowa ludności (zwłaszcza wiejskiej), wyodrębniona z języka ogólnego i gwar sąsiadujących poprzez odrębności fonetyczne i leksykalne. Podrzędna w stosunku do dialektu. Czasem wyodrębnia się również podrzędne w stosunku do dialektu zespoły gwarowe. Granice gwar, podobnie jak granice dialektów, wyodrębniane są w badaniach językoznawczych poprzez zestawianie językowych cech dystynktywnych (cech odróżniających) na określonych terytoriach i niejednokrotnie mają charakter umowny.

    Słownik łaciny średniowiecznej w Polsce (łaciński tytuł: Lexicon Mediae et Infimae Latinitatis Polonorum) powstaje w Pracowni Łaciny Średniowiecznej PAN. Obejmuje materiał językowy łaciny używanej na ziemiach polskich w średniowieczu (wiek X do XVI). Do tej pory ukazało się 71 zeszytów słownika (obecnie z. 9, t. VIII) zawierających materiał do litery S (sto):

    Dodano: 07.05.2010. 01:18  


    Najnowsze