Dr Babczyńska: pająki są śliczne! :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Niebieska Karta - wyjaśnienie terminu; procedura "Niebieskie Karty"

Konkurs dla naukowców-fotografów - "Nauka w obiektywie"

Lek, który zamieni rannego żołnierza w "niezniszczalnego"

Polscy naukowcy nie muszą "jechać z tyłu"

Niektóre żyją w budowanych z pajęczyny dzwonach wypełnionych pęcherzykami powietrza, inne nie jedzą tak długo, aż ich młode nie wyjdą z jaj, jeszcze inne mogą polować nawet na małe rybki. "Pająki są śliczne" - przekonuje badaczka pająków dr Agnieszka Babczyńska z Uniwersytetu Śląskiego. "Pająki z naszej strefy klimatycznej żyją najczęściej rok. W ciągu tego roku muszą wykluć się, dorosnąć, dojrzeć płciowo i znaleźć partnera do rozrodu. Samiec krótko po kopulacji może zakończyć życie. Samica musi jeszcze złożyć jaja i stworzyć kokon" - mówi dr Agnieszka Babczyńska z Uniwersytetu Śląskiego, która zajmuje się badaniami toksykologii pająków.

Dlaczego powinniśmy polubić pająki? Jej zdaniem np. dlatego, że żywiąc się owadami, pomogą w utrzymaniu upraw bez używania pestycydów. "Oczywiście nie można całkowicie zdać się w tej kwestii na pająki, jednak są badania, które pokazują, że jeśli stworzy się przyjazne dla nich warunki, stosowanie pestycydów można w znacznym stopniu ograniczyć" - przekonuje.

Jak podkreśla, aby w Polsce natknąć się na takie pająki, które będą nam zagrażały, musimy się bardzo postarać, aczkolwiek nie jest to niemożliwe. "Każdy pająk jest jadowity, wszystkie posiadają zęby jadowe. Jednak zazwyczaj nie są w stanie przegryźć się przez skórę ludzką. Poza tym jad jest wymierzony raczej w bezkręgowce niż w taki duży organizm jakim jest człowiek" - zaznacza dr Babczyńska.

Najbardziej jadowitym pająkiem w Polsce jest sieciarz jaskiniowy. Żeby go jednak spotkać trzeba wybrać się np. do jaskini, ale nawet tam są zazwyczaj umieszczone wysoko pod stropem, że trzeba się postarać by takiego pająka znaleźć. Czasami można się na nie natknąć w studzienkach ściekowych czy ciemnych mrocznych miejscach. "Ukąszenie może skończyć się dla nas dużą bolesnością, opuchlizną i trudnym gojeniem się rany" - wyjaśnia badaczka.

Jej zdaniem, jednym z najciekawszych pająków, które można spotkać w Polsce jest topik. "To jedyny gatunek, który potrafi całkowicie zanurzyć się w wodzie i nie utopić. Mieszka w zbudowanych z pajęczyny sieciowych dzwonach wypełnionych pęcherzykami powietrza" - tłumaczy rozmówczyni PAP.

Niektóre pająki w specyficzny sposób opiekują się potomstwem. Pilnują złożonego kokonu, trzymając go w szczękoczułkach, przez co nie polują i nie odżywiają się tak długo, aż młode pająki nie wyjdą z jaj. Istnieje też grupa pająków, które żyją jako pająki społeczne. Nigdy nie polują samotnie, tylko wspólnie budują jedną wielką skomplikowaną sieć i w ramach swoich grup dzielą się rolami. Z kolei sieciami nie posługuje się bagnik przybrzeżny. Można go spotkać polującego na małe rybki.

Przyznaje, że udało jej się zafascynować pająkami i pozbyć lęku przed nimi. "Trudno od nich oderwać wzrok. Mogą być np. śnieżnobiałe, jasnożółte, a często upodabniają się do koloru kwiatów. Niektóre mają ogromne oczy i niewinne spojrzenie" - zaznacza.

Na co dzień dr Babczyńska bada pająki żyjące w trudnych warunkach środowiskowych np. na hałdach poprzemysłowych, gdzie gromadzone są osady po wydobyciu rud. "Nieprzyjazność tych warunków polega na nagromadzeniu jonów metali ciężkich" - wyjaśnia.

Jak tłumaczy, nie wszystkie gatunki pająków mogą w takich warunkach przeżyć. Jednak istnieją takie gatunki, które znoszą je zdecydowanie lepiej od innych. Dlaczego niektóre pająki dobrze radzą sobie w tak ekstremalnym środowisku? Potrafią gromadzić toksyczne metale, które unieszkodliwiają tak, że nie mają one wpływu na ich organizm.

"Gdy metale wnikną do organizmu można je wyeliminować, albo skumulować w postaci nieaktywnej - granulek międzykomórkowych. To takie woreczki z metalami, z których nie mogą się one wydostać i dzięki temu nie są szkodliwe" - tłumaczy rozmówczyni PAP. Niektóre pająki gromadzą je na resztę życia, nigdy się ich nie pozbywając.

W ramach grantu przyznanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego dr Babczyńska przez trzy lata badała rolę wiążących jony metali białek ochronnych, które występują zarówno u człowieka, ryb jak i pająków.

"Dotychczas nie było nawet wiadomo, czy pająki dysponują tego rodzaju białkami. Teraz sądzimy, że mogą one mieć znaczenie właśnie dla ochrony pająków przed nadmiarem metali. Pająki które najlepiej sobie radzą w hałdach mają podwyższony poziom białek ochronnych, z którymi wiążą jony metali ciężkich" - opisuje badaczka.

PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

tot/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Sole - związki chemiczne powstałe w wyniku całkowitego lub częściowego zastąpienia w kwasach atomów wodoru innymi atomami, bądź grupami o właściwościach elektrofilowych, np. kationy metali, jony amonowe i inne postaci XR4+ (gdzie X = {N, P, As, ...}, R - dowolna grupa organiczna) itp. Sole znalazły liczne zastosowania jako nawozy sztuczne, w budownictwie, komunikacji, przemyśle spożywczym i wielu innych. Sole występują w przyrodzie, jako minerały lub w organizmach żywych w roztworach płynów ustrojowych. pełny tekst

Twardość metali cecha metali świadcząca o odporności na działanie sił punktowych (skupionych). Efektami oddziaływania sił skupionych mogą być odkształcenia powierzchni, zgniecenie jej lub zarysowanie. pełny tekst

Metale lekkie to potoczna nazwa metali z I i II grupy układu okresowego pierwiastków, czyli łączna nazwa dla metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych. Ponadto do metali lekkich zalicza się też niektóre metale z innych grup układu okresowego: skand, tytan, itr i glin. pełny tekst

Poniższe zestawienie przedstawia parametry stosowane do określania właściwości metali i ich stopów, jednostki miary związane z właściwościami oraz metody badań. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".