Dr Baran bada osady na dnie zbiorników wodnych :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Projekt UE umożliwia ocenę zagrożenia wynikającego z obecności akrylamidu w żywności poddanej obróbce cieplnej

"Koktajl chemiczny" stwarza zagrożenie dla ludzi i środowiska

Trzecia międzynarodowa konferencja nt. występowania, przeznaczenia, skutków oraz analizy pojawiających się substancji zanieczyszczających w środowisku, Kopenhaga, Dania

Warsztaty pt. "Nanocząstki - charakterystyka i ocena zagrożenia dla środowiska", Aveiro, Portugalia

Potrzebny lepszy monitoring na rzecz europejskich mórz wolnych od zanieczyszczeń

Europejczycy badają wpływ substancji toksycznych na noworodki

Ekotoksykologia jest młodą, dynamicznie rozwijającą się gałęzią nauki łączącą elementy klasycznej toksykologii z ekologią. Bada wpływ naturalnych i spowodowanych przez człowieka zanieczyszczeń na ekosystemy. Dr inż. Agnieszka Baran z Katedry Chemii Rolnej i Środowiskowej Wydziału Rolniczo-Ekonomicznego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie opowiada PAP o procedurach oceny jakości osadów dennych i zagrożeń wynikających z obecności w nich substancji toksycznych.

Użytkowanie gospodarcze wód wiąże się z ich zanieczyszczeniem, wskutek czego powstają osady denne. Te, nagromadzone w zbiornikach wodnych, stanowią ważną cześć ekosystemów. Odgrywają rolę w ich funkcjonowaniu, wpływają na obieg pierwiastków pomiędzy poszczególnymi komponentami systemu wodno-lądowego. W osadach gromadzą się jednak zanieczyszczenia wprowadzane do środowiska wodnego. Dlatego, aby utrzymać zbiorniki wodne we właściwym stanie, powszechne jest ich pogłębianie. Dzięki wydobywaniu osadów zbiorniki wodne mogą spełniać swoje funkcje gospodarcze i ekonomiczne.

"Dotychczas w Polsce prowadzono niewiele badań dotyczących wydobytych osadów dennych. Prawdopodobnie w przyszłości osady denne będą jednak wydobywane, gdyż istnieje zagrożenie wtórnego włączania się do obiegu w przyrodzie zanieczyszczeń, zwłaszcza metali ciężkich, uprzednio unieruchomionych" - mówi dr inż. Baran.

W Polsce urobek, czyli osad wydobyty w trakcie pogłębiania zbiorników wodnych, stanowi odpad. Przed jego składowaniem należy określić, czy nie zawiera substancji niebezpiecznych. Wystarczy, że jeden wskaźnik chemiczny przekracza normę, aby osad został uznany za zanieczyszczony. Taki urobek jest traktowany jako odpad niebezpieczny i, choć podlega odpowiednim procedurom postępowania, to - zdaniem badaczki - procedura może nie zabezpieczać w pełni środowiska wodnego i lądowego.

Żeby sprawdzić, jak bardzo zanieczyszczone jest środowisko, naukowcy mierzą zawartość różnych zanieczyszczeń w osadach dennych. Dr inż. Baran przyznaje jednak, że monitoring chemiczny nie zawsze jest właściwy, dlatego badania dotyczące skażeń środowiska, a także możliwości rekultywacji i późniejszego zagospodarowania różnego rodzaju odpadów w tym osadów dennych coraz częściej uzupełnia się o metody biologiczne.

"Użytecznym narzędziem, którego zastosowanie umożliwia pełniejszą ocenę zagrożenia wynikającego z obecności substancji toksycznych w osadach dennych, ich biodostępność i współdziałanie są mikrobiotesty. Dzięki miniaturyzacji i stosowaniu form przetrwalnych organizmów, dają one możliwość oceny wielu próbek w krótkim czasie" - tłumaczy dr inż. Baran. Dodaje, że biotesty pozwalają uzyskać kompleksową odpowiedź na skomplikowaną mieszaninę biodostępnych zanieczyszczeń.

Jak tłumaczy, laboratoryjne testy oceny toksyczności zajmują ważne miejsce w analizie ekotoksykologicznej. Wykorzystują one jako wskaźniki organizm żywy, którego reakcja może być podstawą ogólnej aktywności biologicznej badanego układu. Pozwala to na poznanie toksyczności wszystkich szkodliwych substancji obecnych w badanej próbce. W wielu przypadkach takie substancje łącznie są jeszcze groźniejsze, niż każda z nich osobno, czyli działają synergistycznie.

PAP - Nauka w Polsce, Karolina Olszewska

agt/

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Jezioro polihumusowe (dystroficzne) - zawierają bardzo dużą ilość substancji humusowych w wodzie i osadach dennych co wynika z ich położenia wśród lasów szpilkowych, często wśród torfowisk. Odczyn wody jest z reguły kwaśny, osady denne są płynne, galaretowate i często z dużą ilością szczątków roślinnych. Ilość substancji organicznej w zbiorniku polihumusowym może wynosić nawet 90%. pełny tekst

Osady denne - materia zalegająca na dnie zbiorników wodnych, która dostała się tam w wyniku sedymentacji m.in. sestonu. Są to zarówno części mineralne (iły, muły, piaski, żwiry) jak i organiczne (drobnocząsteczkowa materia organiczna, grubocząsteczkowa materia organiczna). Ilość, tempo narastania oraz skład i struktura osadów dennych jest zależna m.in. od trofii zbiornika, typu miktycznego oraz charakteru zlewni. Osady denne magazynują materię mineralną i organiczną, która w ten sposób jest czasowo lub trwale wytrącona z obiegu materii w ekosystemie wodnym. Powrót materii do toni wodnej jest możliwy m.in. dzięki zjawisku resuspensji. W zbiornikach o wysokiej trofii w osadach dennych zdeponowane są duże ilości biogenów. pełny tekst

Torf sapropelowy - osady denne jezior eutroficznych, mające mazistą i tłustą konsystecję. Proces rozkładu materiału organicznego w dnie przebiega wolno, często w środowisku beztlenowym; towarzyszy mu niekiedy wydzielanie substancji toksycznych. pełny tekst

Osady abyssalne osady tworzące się w strefie abyssalnej poniżej strefy hemipelagicznej na dnie wielkich głębin oceanicznych. Reprezentowane głównie przez muły głębinowe. pełny tekst

Bioturbacja zaburzenie pierwotnej struktury osadu, wywołane działalnością organizmów ryjących na dnie zbiornika wodnego poprzez pełzanie, żerowanie i rozkopywanie. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".