Eksperci: krytykę obcokrajowca przyjmie tylko "krytyczny patriota" :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Komisarz Potočnik apeluje o poszerzenie dialogu sprzyjającego wprowadzeniu regulacji sankcjonujących alternatywy wobec badań na zwierzętach

Według unijnych badań osoby dotknięte depresją są mniej skłonne do nienawidzenia innych

Mukowiscydoza coraz bardziej znana wśród Polaków, wynika z badań

Badania feministyczne i badania nad płcią - gdzie jesteśmy?, Paryż, Francja

Nowy raport podkreśla nastawienie na współpracę w przyszłej polityce badań naukowych UE

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Na negatywne opinie o narodzie lub innej grupie, do której należymy, nie zawsze reagujemy oburzeniem. Akceptują je prezentujący postawę "krytycznego patriotyzmu", a odrzucą widzący same pozytywy swojego kraju - wynika z badań psychologów Uniwersytetu Warszawskiego. Dotąd psychologowie twierdzili, że każde słowa krytyczne odnoszące się do własnej grupy: narodu, plemienia, rodziny wywołują w człowieku poczucie zagrożenia, które stara się on zbyć milczeniem, dyskredytacją osób wypowiadających te słowa, w końcu wzrostem uprzedzeń wobec obcych.

Tymczasem badacze z Uniwersytetu Warszawskiego - dr Michał Bilewicz i prof. Mirosław Kofta - w serii dwóch eksperymentów przeprowadzonych na studentach dowiedli, że na taką krytykę wcale nie musimy reagować niechęcią wobec krytykującego nas obcokrajowca. Akceptacja lub odrzucenie wygłaszanych przez niego opinii zależy od tego, jak sami postrzegamy nasz kraj i jaki mamy wizerunek współrodaków.

Badanym studentom zasugerowano, że opinia Europejczyków na temat Polaków jest bardzo negatywna. Według nich, mieliśmy być m.in. niegościnni czy leniwi. ,,Badania pokazały, że na krytyczne uwagi studenci reagują jednak przychylniej. Zamiast dyskredytować krytykujących, stawali się bardziej przychylni tym osobom" - wyjaśnił PAP współautor badań dr Michał Bilewicz.

Jego zdaniem, taka postawa może wynikać z ,,krytycznego patriotyzmu", który nie opiera się na wizerunku narodu, tylko nad tym, jacy naprawdę jesteśmy. ,,Jeżeli gdzieś tam po cichu uważamy, że mamy coś +za skórą+, to powiemy: no tak, oni mogą mieć rację" - stwierdził psycholog. ,,Ci studenci, którzy mieli pozytywny wizerunek własnego narodu reagowali oburzeniem i uprzedzeniami. Skoro wy nas nie lubicie, to my też was nie będziemy lubić" - dodał.

W jednym z najnowszych badań uczeni chcieli sprawdzić, czy osoby takie zawsze w sytuacji krytyki będą uprzedzone do osoby krytykującej i zawsze zareagują obronnie. Według badań, zrobią tak tylko ci, którzy identyfikują się z Polską w sposób "narcystyczny". ,,Mają oni przekonanie, że wciąż jesteśmy niedoceniani i pomijani. To jest ten rodzaj identyfikacji, który prowadzi do uprzedzeń" - podkreślił rozmówca PAP.

Przyznał, że taką samą tendencję można obserwować również wśród innych grup, nawet między kibicami drużyn piłkarskich. ,,Jeżeli ktoś powie: wasz klub jest fatalny, jesteście słabi, to wtedy osoby, które będą miały jakieś wątpliwości będą otwarte na przyjęcie takiego krytycyzmu. Reszta powie: to wy jesteście beznadziejni" - wyjaśnił dr Bilewicz.

Uczony przyznał, że zazwyczaj bardziej krytyczny stosunek do własnego narodu wykazują osoby lepiej wykształcone. ,,Również społeczność miejska ma ten stosunek bardziej negatywny w porównaniu do osób mieszkających na wsi" - powiedział psycholog.

Co więcej, badania wielokrotnie wykazywały, że wśród wykształconych Polaków wizerunek ich kraju jest znacznie bardziej negatywny, niż wśród takich samych grup w Holandii czy Wielkiej Brytanii. Zdaniem Bilewicza, tam studenci mają znacznie bardziej pozytywny, a nawet wyidealizowany stosunek do własnego narodu.

,,Wydaje mi się, że odkryliśmy źródła popularności w Polsce takich filmów jak +Wesele+, +Dom Zły+ i +Róża+ Wojciecha Smarzowskiego, prac historycznych Jana Tomasza Grossa, książek Redlińskiego czy Witkowskiego" - twierdzi dr Bilewicz.

,,Dzieła tego typu raczej nie wzbudziłyby zainteresowania większości Brytyjczyków czy Holendrów. Natomiast Polacy czekają, aż ktoś potwierdzi ich negatywne przekonania na temat własnej grupy, wyśmieje wady narodowe, pokaże najbardziej mroczne strony polskiej kultury. Oczywiście dotyczy do tylko tych Polaków, którzy są krytycznie nastawieni do swoich współobywateli. Ale takich jest przecież całkiem sporo, szczególnie w miastach" - zauważa dr Bilewicz.

PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

ekr/ tot/ bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Michał Bilewicz (ur. 30 sierpnia 1980) psycholog społeczny, publicysta. Członek zespołu "Krytyki Politycznej". Koordynator Centrum Badań nad Uprzedzeniami UW oraz wykładowca na Wydziale Psychologii UW. pełny tekst

Sceptycyzm - pojęcie wieloznaczne, określające postawę w nauce, pogląd filozoficzny oraz potocznie - postawę "sceptyka" (człowiek wątpiący, krytyczny, niedowierzający). pełny tekst

Popperyzm filozofia Karla Poppera, a także stworzony przez niego prąd filozofii nauki rozwijany początkowo w opozycji do pozytywizmu logicznego, a później jako niezależny pogląd na kryteria naukowości wypowiedzi i metodologię nauki. "Popperyzm" określany jest również jako "krytyczny racjonalizm", a także, w odniesieniu wyłącznie do filozofii nauki jako "falsyfikacjonizm". Tak rozumiany "popperyzm" występuje w co najmniej trzech znaczeniach: pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".