Eksperci za zmianami prawa w zakresie dowodów elektronicznych :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Konkurs "Idź po staż" dla studentów informatyki

Zastosowanie procedury "Niebieskie Karty" dla policji

Nanorurki węglowe są obiecującym, "inteligentnym" materiałem do naprawy mózgu

Konferencja "Wyzwania i bariery polskich eksporterów technologii teleinformatycznych"

Niebieska Karta - wyjaśnienie terminu; procedura "Niebieskie Karty"

Specjaliści zachęcają Polaków: "Badaj dno oka"

Polskie przepisy i procedury sądowe, dotyczące postępowania z elektronicznym materiałem dowodowym, wymagają zmian - oceniają eksperci ze stowarzyszenia Instytut Informatyki Śledczej. Chodzi m.in. o zasady analizowania takich dowodów.

Elektroniczny materiał dowodowy jest dziś traktowany jak każdy innym dowód rzeczowy. Należy jednak pamiętać, że informacja cyfrowa jest bardzo podatna na manipulację - niewłaściwe obchodzenie się z nią może powodować utratę jej wartości dowodowej" - tłumaczy prezes Instytutu, Przemysław Krejza.

Dlatego za kluczowy dla wiarygodności takich dowodów specjaliści uważają etap zabezpieczania nośników cyfrowych. Nie ma jednak precyzyjnych wytycznych, jak robić to poprawnie. Zestaw najlepszych praktyk w tym zakresie, wybranych na podstawie doświadczeń polskich i zachodnich specjalistów, stowarzyszenie opublikowało na swojej stronie internetowej.

"Niestety, wiele osób nie zna tych praktyk, co powoduje błędy już na etapie zabezpieczania, a w konsekwencji kompromitację zebranego materiału. Podstawą powinno być działanie na zasadzie: widzę wszystko, nie zmieniam nic" - dodał szef Instytutu.

Przedstawiciele stowarzyszenia przytaczają anegdotyczną sytuację sprzed lat, kiedy biegły sądowy, który prowadził analizę śledczą na zlecenie jednej z komend policji, sporządził ją ponoć w komputerze podejrzanego, bo nie miał własnego sprzętu.

O zdanie w sprawie prawnego umocowania dowodów elektronicznych w polskich przepisach Instytut zapytał uczestników kwietniowej Ogólnopolskiej Konferencji Informatyki Śledczej. Aż 93 proc. ankietowanych specjalistów IT, biegłych sądowych z zakresu informatyki, prawników i przedstawicieli służb mundurowych oceniło, że prawo jest niedostosowane do współczesnego, skomputeryzowanego świata.

"Na uwagę zasługuje to, iż jest to głos osób na co dzień zajmujących się analizami elektronicznego materiału dowodowego, jego opisem i prezentacją w sądzie czy przed kierownictwem firmy, gdzie prowadzono wewnętrzne dochodzenie wyjaśniające" - podkreślił Zbigniew Engiel z zajmującej się m.in. informatyką śledczą katowickiej firmy Mediarecovery.

Instytut postuluje, by problematyka elektronicznego materiału dowodowego została uregulowana ustawowo. Rozwiązaniem mogłoby być wprowadzenie do polskich przepisów reguł zawartych w tzw. cyberkonwencji, wypracowanej w ramach jednego z zespołów roboczych ONZ.

Uregulowania ustawowego - według informatyków - wymagają też standardy dla osób ubiegających się o wpisanie na listę biegłych sądowych. To ważne, bo niedopracowana czy niejasna opinia biegłego sądowego komplikuje proces, powoduje dodatkowe koszty i może mieć wpływ na słuszność wyroku.

W ubiegłym roku Instytut zorganizował szkolenie informatyczne dla biegłych; w przyszłości chce przygotować warsztaty, które będą symulacją rozprawy sądowej, z udziałem prawdziwego sędziego i prokuratora. Dobre przygotowanie biegłych ma olbrzymie znaczenie, bo ich opinie są ważnym środkiem dowodowym, a ich jakość wpływa na jakość samego procesu.

Praktyka pokazuje, że wśród biegłych pokutuje czasem przekonanie, iż opinia to jakby akt oskarżenia, gdzie biegli sami stawiają się w roli prokuratorów. Może to skutkować naruszeniem obiektywności opinii, w której biegły stara się za wszelką cenę udowodnić winę. Tymczasem jego opinia ma być jedynie narzędziem poznania prawdy.

Przedstawiciele Instytutu przytaczają przykłady - ich zdaniem - braku profesjonalizmu biegłych, zaczerpnięte z ich opinii: "Telefonu nie udało się odczytać z powodu błędu zastosowanego oprogramowania"; "Przeanalizowane dowody pozwolą na skazanie podejrzanego", "Analizy dokumentów dokonałem poprzez włączenie komputera i przejrzenie ich w Word" - te fragmenty oryginalnych opinii wykazują, zdaniem fachowców, na brak wystarczającej wiedzy biegłych z zakresu informatyki.

Eksperci wskazują również na konieczność odpowiednich szkoleń dla prokuratorów i sędziów, np. w ramach Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury - instytucji podległej Ministerstwu Sprawiedliwości, służącej kształceniu ustawicznemu tych grup zawodowych.

Równie istotnym problemem, związanym z elektronicznymi nośnikami, są procedury nieodwracalnego kasowania danych w postaci cyfrowej. Najpopularniejsze, choć amatorskie i nie zawsze skuteczne metody kasowania danych to np. przebicie twardego dysku gwoździem, przewiercenie lub zniszczenie go młotkiem. Sposób niszczenia nośników jest ważny, bo zapisane na dyskach informacje nie powinny dostać się w ręce osób nieuprawnionych. Z drugiej strony w instytucjach często nie ma warunków do przechowywania nośników wycofanych z użytku.

Specjaliści wskazują, że wszystkie amatorskie sposoby kasowania danych mają wspólne cechy: są dość kłopotliwe w wykonaniu i w praktyce często nieskuteczne. Zdarza się, że dzięki nowoczesnej technice z pozornie zniszczonego dysku można odczytać dane. Według ekspertów, ponieważ dane na cyfrowych nośnikach zapisane są w postaci ładunków elektromagnetycznych, najskuteczniejszą metodą jest rozmagnesowanie tych urządzeń.

Problem kasowania danych dotyczy np. sądów, prokuratury, policji, a także firm prywatnych, których właściciele często z oszczędności sprzedają używane twarde dyski, nie zawsze zdając sobie sprawę, że można odzyskać niegdyś zapisane na nich dane.

W Sądzie Apelacyjnym w Katowicach elementy zużytych komputerów oddaje się firmie utylizacyjnej. Natomiast wyjęte z komputerów twarde dyski niszczy w sądzie powołana do tego komisja; robi to poprzez sześciokrotne przewiercenie dysków. "Zdaniem specjalistów, nie ma najmniejszych szans, by z takiego dysku odzyskać dane" - mówi rzecznik sądu, Waldemar Szmidt.

W Prokuraturze Okręgowej w Katowicach jest przechowywanych 120 zużytych twardych dysków. "Są składowane w bezpiecznym miejscu, nie zapadła decyzja o ich utylizacji, ale niewykluczone, że w przyszłości zostanie podjęta" - wyjaśniła rzeczniczka prokuratury, Marta Zawada-Dybek.

Instytut Informatyki Śledczej to ogólnopolskie stowarzyszenie, stawiające sobie za cel m.in. rozwój tej dziedziny informatyki oraz edukację na temat zagrożeń związanych z rozwojem technologii informatycznych i sposobów na podniesienie bezpieczeństwa informacji. Informatyka śledcza to polskie tłumaczenie angielskiego wyrażenia "computer forensics". Pod tym pojęciem kryje się poszukiwanie i analiza informacji w formie cyfrowej, mająca na celu dostarczenie elektronicznych dowodów popełnionych przestępstw lub nadużyć. MAB

PAP - Nauka w Polsce

kap

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Wojskowy Instytut Prawniczy - instytut utworzony w 1961. W 1970 przekształcony w Zakład Prawa Wojennego i Wojskowego Instytutu Badań Społecznych Wojskowej Akademii Politycznej. Instytut działalność naukowo-badawczą w zakresie prawa wojskowego. Organizował pomoc naukową w szkoleniu oficerów wojskowej służby sprawiedliwości, m.in. w formie seminariów doktoranckich w ramach współpracy z wydziałami prawa niektórych uniwersytetów oraz poprzez popularyzację i nauczanie prawa w wojsku. WIP współpracował z niektórymi placówkami naukowymi w kraju i za granicą. Siedziba instytutu znajdowała sie przy ul. Stefana Banacha 2 w Warszawie. pełny tekst

Oprogramowanie (ang. software) całość informacji w postaci zestawu instrukcji, zaimplementowanych interfejsów i zintegrowanych danych przeznaczonych dla komputera do realizacji wyznaczonych celów. Celem oprogramowania jest przetwarzanie danych w określonym przez twórcę zakresie. Oprogramowanie to dział informatyki. pełny tekst

Instytut Paliw i Energii Odnawialnej (IPiEO) jest wiodącą jednostką naukowo-badawczą. Przedmiotem działania Instytutu jest prowadzenie badań naukowych, podstawowych i stosowanych oraz prac rozwojowych w zakresie paliw, środków smarowych i innych płynów eksploatacyjnych, a także energii pozyskiwanej głównie z odnawialnych zasobów. Eksperci zatrudnieni w Instytucie prowadzą liczne prace badawcze i rozwojowe związane z tematyką odnawialnych źródeł energii, we współpracy z ośrodkami badawczymi w Polsce i w Europie, a także przedsiębiorstwami produkcyjnymi. Instytut zajmuje się również transferem wiedzy naukowej, realizacją programów pilotażowych i wdrażaniem nowoczesnych rozwiązań technicznych. pełny tekst

Dane binarne (ang. binary data) dane zapisane w postaci dwójkowej, tzn. reprezentowane jako ciąg zer i jedynek. Dane zapisane binarnie zajmują mniej miejsca niż dane zapisane alfanumerycznie. Możliwe jest też znacznie wydajniejsze przetwarzanie tak zapisanych danych, gdyż nie istnieje konieczność tłumaczenia odczytywanych danych z postaci alfanumerycznej na binarną i odwrotnie. Dane zapisane binarnie nie są czytelne dla człowieka bez stosowania specjalizowanych narzędzi umożliwiających ich zinterpretowanie. pełny tekst

Oprogramowanie (ang. software) całość informacji w postaci zestawu instrukcji, zaimplementowanych interfejsów i zintegrowanych danych przeznaczonych dla komputera do realizacji wyznaczonych celów. Celem oprogramowania jest przetwarzanie danych w określonym przez twórcę zakresie. Oprogramowanie to dział informatyki. Oprogramowanie jest synonimem terminów program komputerowy oraz aplikacja, przy czym stosuje się go zazwyczaj do określania większych programów oraz ich zbiorów. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".