Ekspert: niskie stężenie ozonu nad Polską zdarza się epizodycznie :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Globalne emisje wpływają na wiosenny wzrost koncentracji ozonu nad zachodnią częścią Ameryki Północnej

Poziom ozonu w pd.-zach. Hiszpanii znów powyżej normy

Długie okresy zimna powodują większą utratę ozonu

Niezwykle niskie temperatury na obszarze Arktyki przyczyniają się do zmniejszenia powłoki ozonowej

Ekspert: papier znacznie trwalszy niż płyta CD

Niskie stężenie ozonu stratosferycznego nad Arktyką pojawia się co kilka lat, a nad Polską - epizodycznie. Ma związek m.in. z niskimi temperaturami w stratosferze podczas zimy i wysoką zawartością chloru nad rejonami arktycznymi - powiedział PAP Bogumił Kois z IMGW.

W tym roku nad Arktyką zaobserwowano rekordowo wysoki, 40-procentowy spadek stężenia ozonu w atmosferze. Również i Polska znalazła się strefie oddziaływania wiru znad Arktyki, który sprawił, że stężenie ozonu nad naszym krajem znacznie się obniżyło - poinformował aerolog z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) Bogumił Kois. Aerologia to dział meteorologii zajmujący się badaniem procesów i zjawisk zachodzących w górnych warstwach atmosfery.

Z pomiarów przeprowadzonych 30 marca w IMGW w Legionowie wynika, że warstwa ozonu nad Polską była niższa od średnich klimatycznych wartości o 35 proc.

Kois uspokoił, że wir polarny znalazł się już nad Syberią, ale zalecił ostrożność, jeśli chodzi o korzystanie z uroków słońca. Ubytek ozonu sprawia bowiem - argumentował ekspert - że nasza skóra jest bardziej niż zwykle narażona na promieniowanie UV. Zalecił stosowanie środków z filtrami UV zwłaszcza w górach, gdzie promienie słoneczne silnie odbijane są od śniegu.

,,Na półkuli północnej nie możemy mówić o dziurze ozonowej, ale o rekordowym ubytku ozonu" - podkreślił Bogumił Kois. Wyjaśnił, że o dziurze ozonowej mówi się w kontekście tego, co dzieje się nad Antarktydą, a tam ubytki ozonu są znacznie większe. Na półkuli północnej zachodzą te same procesy, które niszczą ozon, ale są tu znacznie wyższe temperatury w stratosferze, dzięki czemu ubytki ozonu nie osiągają tej wielkości, co nad Antarktydą.

Chemiczne ubytki ozonu nad rejonami polarnymi kumulują się co roku podczas zimy i osiągają maksimum na początku wiosny. Aerolog wyjaśnił, że w szczególnych warunkach, podczas nocy polarnych, następuje wychłodzenie stratosfery prowadzące do powstania polarnych chmur stratosferycznych. Wtedy szkodliwe dla ozonu związki chloru (wprowadzone wcześniej do atmosfery przez człowieka) aktywują się i dokonują destrukcji w warstwie ozonowej.

,,Są dwa warunki niezbędne do procesu niszczenia ozonu: po pierwsze uwolnienie związków chloru na powierzchniach polarnych chmur stratosferycznych i po drugie pojawienie się słońca nad horyzontem" - wytłumaczył ekspert. Promienie słoneczne przyspieszają proces niszczenia ozonu przez związki chloru. Dlatego ozon najintensywniej jest niszczony pod koniec zimy i na początku wiosny.

,,Ubytek ozonu jest jednak zjawiskiem sezonowym, ozon się odtwarza. Produkowany jest w stratosferze nad równikiem i stamtąd transportowany jest do wyższych szerokości geograficznych" - wytłumaczył badacz.

Zjawisko dziury ozonowej zaobserwowane zostało na początku lat 80. Od tego czasu wiosenna dziura ozonowa nad Antarktydą pojawia się każdego roku. Jak powiedział ekspert, choć produkcja i używanie szkodliwych dla powłoki ozonowej związków chloru jest regulowane Protokołem Montrealskim z 1987 r., substancje te cały czas obecne są w atmosferze. Oddziaływanie związków chloru na warstwę ozonową będzie obserwowane do około 2070 r.

PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

agt/ gma/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Jednostka Dobsona (DU) - jednostka pomiaru warstwy ozonu w atmosferze Ziemi, w szczególności w stratosferze. Jednostka odpowiada warstwie ozonu o grubości 10 m w standardowych warunkach ciśnienia i temperatury. Na przykład 300 DU ozonu na poziomie morza przy 0°C będzie warstwą o grubości 3 mm. Jedna jednostka Dobsona to 2.69×1016 cząsteczek ozonu na cm2 czyli 2.69×1020 na metr kwadratowy. Co oznacza 0.447 milimoli ozonu na metr kwadratowy. pełny tekst

Dziura ozonowa - zjawisko spadku stężenia ozonu (O3) w stratosferze atmosfery ziemskiej. Występuje głównie w obszarach podbiegunowych. Tworzenie się i rozpad O3 zachodzi pod wpływem światła, którego natężenie różni się dla danego obszaru w poszczególnych porach roku. Naturalna zawartość ozonu zmienia się z szerokością geograficzną, dlatego trudno jest podać uniwersalną wartość stężenia granicznego, które określa pojawienie się dziury ozonowej. W przypadku Antarktyki graniczna wartość stężenia O3 określająca naturalny stan ozonosfery i dziurę ozonową wynosi 220 DU . Do 1979 r. nie notowano w tym rejonie niższych stężeń O3, a późniejsze spadki zawartości ozonu miały charakter nienaturalny. Powstawanie dziury wiązane jest zazwyczaj z antropogeniczną emisją freonów. pełny tekst

Ozonosfera (warstwa ozonowa, powłoka ozonowa) warstwa zwiększonej koncentracji ozonu w stratosferze. Znajduje się na wysokości ok. 20-50 km nad Ziemią. Główna warstwa ozonu znajduje się 25-30 km nad poziomem morza. pełny tekst

Zjawisko umkehr (zjawisko odwrócenia) obserwowana zmiana stosunku intensywności promieniowania rozproszonego dla różnych długości fali w ultrafiolecie w zależności od wysokości ozonosfery i kąta zenitalnego Słońca. Efekt odwrócenia jest wykorzystywany w pomiarze rozkładu pionowego ozonu w atmosferze. Pomiaru umkher dokonuje się zazwyczaj w czasie zachodu Słońca. Efekt odwrócenia odkryty został w 1931 roku przez Götza. Metoda znalezienia rozkładu ozonu została opracowana w 1934 roku przez Götza, Dobsona i Meethama in 1934. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".