Álvaro Mutis Jaramillo (ur. 25 sierpnia 1923 w Bogocie) – kolumbijski poeta, powieściopisarz i eseista. Laureat Nagrody Cervantesa z 2001.

Życie

Urodził się jako pierwsze dziecko kolumbijskiego dyplomaty i prawnika Santiago Mutisa Dávili i Caroliny Jaramillo. Rodzina jego ojca wywodzi się z Kadyksu, (Hiszpania), z linii, do której należał m.in. José Celestino Mutis, słynny botanik Nowego Świata XVIII w. Dzieciństwo Álvaro spędził w Brukseli (Belgia), dokąd jego rodzina przeniosła się, kiedy miał dwa lata. Ojciec pełnił tam funkcję radcy prawnego w randze ministra przy Ambasadzie Kolumbijskiej. W 1928 urodził się jego brat Leopoldo. W 1933 po nagłej śmierci ojca, matka z dwójką dzieci zdecydowała się na powrót do Kolumbii. Zamieszkali na plantacji kawy dziadka w miejscowości Coello.

Po śmierci ojca Álvaro sprawiał kłopoty wychowawcze. Raz po raz przenoszono go ze szkoły do szkoły, w rezultacie żadnej nie ukończył. Mimo to zawsze interesował się literaturą, dużo czytał, a w 1942 zaczął pisać i publikować w lokalnej prasie. W tymże roku rozpoczął pracę w Radiu Kolumbijskim jako redaktor programów kulturalnych i lektor. W 1948 wydał pierwszy tomik wierszy La Balanza, będący zbiorem poezji jego własnych i przyjaciela. Nawiązał także pierwsze kontakty z późniejszą elitą artystyczną Kolumbii, m.in. malarzem Fernandem Botero i Gabrielem Garcią Marquezem, którzy odtąd będą jego wiernymi przyjaciółmi. Pracował kolejno w branży piwnej, ubezpieczeniowej i lotniczej, wreszcie znalazł zatrudnienie w międzynarodowym koncernie naftowym ESSO. Jako dyrektor ds. reklamy odbywał podróże po całym terytorium Kolumbii. Doświadczenia przeżyte podczas tamtych podróży miały znaczący wpływ na jego późniejsze pisarstwo. Niejednokrotnie w swoich książkach będzie wracał w te rejony, jak również na plantację kawy jego dziadka, która stanie się niemal obszarem mitycznym.

W 1956 zarzucono mu defraudację pokaźnej sumy z funduszu reprezentacyjnego ESSO (sam mówi, iż "w większości były to niewinne kaprysy związane z promocją kultury") i postawiony w stan oskarżenia zdecydował się wyemigrować wpierw do Europy, a następnie do Meksyku, gdzie koncern ESSO nie miał wstępu z uwagi na nacjonalizację przemysłu naftowego przeprowadzoną w latach 40. przez rząd Cardenasa.

W Meksyku prędko znalazł pracę w branży reklamowej i telewizji, np. użyczył swojego głosu do dubbingu znanego amerykańskiego serialu The Untouchables. Natomiast jego artystyczne zainteresowania zjednały mu wielu przyjaciół w środowisku literatów i filmowców, takich jak Octavio Paz, Juan José Arreola, Carlos Fuentes, Elena Poniatowska i Luis Buñuel.

W 1959 w wyniku uznania roszczeń koncernu naftowego ESSO Mutis został skazany i osadzony na 15 miesięcy w więzieniu prewencyjnym Lecumberri. Było to dla niego wydarzenie decydujące nie tylko z życiowego punktu widzenia, ale i w kontekście dalszej drogi artystycznej. W więzieniu napisał swoją pierwszą powieść Diario de Lecumberri, która przyniosła mu rozgłos i została opublikowana w Meksyku jeszcze w 1960.

W ciągu następnych 15 lat wydał kilka tomów poezji i powieści. Pierwsze sukcesy i uznanie przyszły jednak dopiero w 1974, kiedy to otrzymał Nagrodę Państwową w Kolumbii. Od tego momentu jego autorytet ciągle rośnie. Otrzymał wiele nagród, jest uważany za największego pisarza kolumbijskiego obok Garcii Marqueza. Międzynarodową sławę przyniosła mu powieść La Nieve del Almirante (1986). Jego książki zostały przetłumaczone na wiele języków, jedna Ilona przychodzi z deszczem – na j. polski.

Dwie jego powieści doczekały się ekranizacji:

Został wyróżniony wieloma ważnymi nagrodami literackimi, m.in. Księcia Asturii, Cervantesa i Neustadt. Od 1988 jest doktorem honoris causa kolumbijskiego Uniwersytetu del Valle. W 2001 otrzymał tytuł honorowego obywatela Kadyksu, skąd wywodzi się jego ród. Ponadto w 2005 jego imieniem została nazwana Biblioteka Instytutu Cervantesa w Stambule.

Był trzy razy żonaty. Ma czwórkę dzieci (trójkę z pierwszego i jedno z drugiego małżeństwa). Na stałe osiadł i tworzy w stolicy Meksyku, w kolonii San Jerónimo Lídice (dzielnica La Magdalena Contreras).

czytaj dalej: [2], [3]