znak å na klawiaturze komputera

Å (a z kółkiem) – litera alfabetu duńskiego, norweskiego, szwedzkiego, z języków nieskandynawskich używają jej język waloński, północnofryzyjski, istrorumuński, języki lapońskie i czamorro. W językach skandynawskich kółka nad å nie uważa się za znak diakrytyczny, a literę postrzega się jako ligaturę złożoną z a i o.

Występowanie w językach

Występuje w językach skandynawskich. Jest pochodzenia szwedzkiego, w językach duńskim i norweskim pojawiła się w XX wieku. Nie występuje w języku islandzkim; odpowiedni dźwięk oddawany jest przez literę á. W języku fińskim używana jest tylko w nielicznych słowach pochodzących z języków skandynawskich oraz w nazwach i nazwiskach szwedofińskich; z tego drugiego powodu obecna jest w alfabecie.

Litery używa się w języku walońskim, a w zasadzie w jego wschodniej odmianie. Została zaimplementowana na początku XX wieku, a intencją było graficzne oddanie dźwięku przypominającego duńskie /o/.

W języku czamorro została przyjęta podczas unifikacji pisowni języka w roku 1983. Pojawiła się stosunkowo późno i, postrzegana jako element przywleczony, była przedmiotem kontrowersji.

W języku północnofryzyjskim występuje wyłącznie w dialekcie mooring.

Licznie pojawia się w prawie wszystkich językach lapońskich, kulturowo związanych z północną Skandynawią. Nie występuje jedynie w języku kildin, zapisywanym cyrylicą.

Nazwa litery

W języku polskim litera nosi nazwę "a z kółkiem". Po szwedzku nosi nazwę "o" i wymawiana jest jako długie /o:/. Norwegowie i Duńczycy nazywają ją bolle-å. Po fińsku literę nazywa się ruotsalainen o, czyli "szwedzkie o". Angielskim określeniem jest a with a ring/halo.