Étienne Geoffroy Saint-Hilaire - Polski Serwis Naukowy

Étienne Geoffroy Saint-Hilaire

Étienne Geoffroy Saint-Hilaire (ur. 15 kwietnia 1772 w Étampes, zm. 19 czerwca 1844 w Paryżu) – francuski zoolog, anatom porównawczy, jeden z największych myślicieli w dziedzinie teoretycznej biologii w okresie wczesnego transformizmu, prekursor myśli ewolucyjnej.

Ryby, ryby właściwe (Pisces) – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami, posiadających szczęki i poruszających się za pomocą płetw. Niezwykle zróżnicowane pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Stanowią najliczniejszą grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Na świecie znanych jest ponad 30 tys. współcześnie żyjących, naukowo opisanych gatunków. Ryby są najstarszymi kręgowcami świata, pojawiły się około 480 mln lat temu. W Polsce występuje około 120 gatunków.

Klasyfikacja biologiczna – szeregowanie organizmów w uporządkowany sposób według zasad systematyki biologicznej. Wynikiem tego procesu jest logiczny układ systematyczny prezentujący aktualny w danym okresie stan wiedzy o podobieństwie i pochodzeniu organizmów. W zależności od przyjętej metody badawczej może to być hierarchiczny układ oparty o kategorie systematyczne lub drzewo filogenetyczne, może obejmować wszystkie znane nauce organizmy lub ich określoną grupę. Dziedziną biologii, która zajmuje się klasyfikowaniem organizmów jest systematyka organizmów, a reguły klasyfikacji i nazewnictwa systematycznego określa jej poddyscyplina – taksonomia.

Otrzymał staranne wykształcenie w kilku dziedzinach nauk. W 1793 roku został mianowany przez Louisa Daubentona na stanowisko asystenta w gabinecie historii naturalnej, pustym po dymisji Bernarda Lacépède'a. W tymże roku Geoffroy został jednym z dwunastu profesorów w nowo otwartym Muséum national d'histoire naturelle, gdzie zajmował katedrę zoologii i gdzie rozpoczął kolekcję zwierząt na potrzeby muzeum. W tym samym czasie rozpoczął badania w dziedzinie zoologii i anatomii porównawczej.

Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Obecnie żyją tylko cztery rzędy gadów, ich pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.

Teratologia (z gr. téras = potwór i lógos = nauka), nauka, która zajmuje się badaniem wad rozwojowych i potworności u ludzi i zwierząt oraz u roślin. Powiązana jest ściśle z anatomią porównawczą i patologiczną, embriologią i genetyką.Badania teratologii mają wielkie znaczenie dla poznania prawidłowego rozwoju organizmów, ponieważ u potworków widoczne są szczególnie wyraźnie określone właściwości rozwojowe.

W 1794 roku rozpoczął korespondencję z Georges'em Cuvierem, który przybył w 1795 na jego zaproszenie do Paryża. Obaj naukowcy, mimo dzielących ich pozycji na temat ewolucji, napisali wspólnie wiele pism na temat zoologii, z których jedno zawierało klasyfikację ssaków, stworzoną na podstawie idei subordynacji cech będącej podstawą systemu Cuviera.

Bernard Germain Étienne comte de La Ville-sur-Illon La Cépède, hrabia de La Cépède (czasem nazywany de la Cépède) (ur. 26 grudnia 1756 w Agen, zm. 6 października 1825 w Épinay-sur-Seine) – francuski przyrodnik i polityk.

Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, obecnością owłosienia (włosy lub futro) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.

Rok później, w artykule "Histoire des Makis, ou singes de Madagascar", Geoffroy zaprezentował swoje poglądy dotyczące jedności planu organizacji istot żywych. Koncepcja ta stała się stałym elementem jego późniejszych prac.

W 1798 roku Geoffroy został jednym z członków wielkiej ekspedycji naukowej, która towarzyszyła Napoleonowi Bonaparte w Egipcie. Wyprawa ta pozwoliła mu na zgromadzenie licznych informacji dotyczących szczególnie gadów i ryb. W latach 1803–1806 opublikował 13 prac poświęconych głównie ssakom tego regionu. Wrócił do stolicy Francji w 1802 roku. W 1809 został powołany na katedrę zoologii Uniwersytetu Paryskiego. W tym czasie interesował się powstawaniem potworności. Jego pionierskie prace z tego zakresu przyczyniły się do uznania go za ojca teratologii. W efekcie prowadzonych badań paleontologicznych zaczął skłaniać się w stronę transformizmu.

Adam Urbanek (ur. 15 kwietnia 1928 w Krośnie) - polski biolog ewolucyjny, paleontolog, paleozoolog. Honorowy Przewodniczący Komitetu "Człowiek i Środowisko" Polskiej Akademii Nauk.

Prekursor (łac. praecursor - poprzednik) – człowiek, którego myśli, dzieła lub czyny otwierają nowe kierunki w sztuce, filozofii, myśli technicznej albo w nauce; pionier. Także osoba będąca przed innymi wyrazicielem nowych dążeń czy idei, ktoś, kto w jakiejś dziedzinie wyprzedza ludzi sobie współczesnych, zapoczątkowując swoim dziełem nową epokę, wnoszący nowe wartości (często odrzucane, a potem powszechnie przyjęte).

Jego synem był Isidore Geoffroy Saint-Hilaire, również zoolog.

Bibliografia

Adam Urbanek: Jedno istnieje tylko zwierzę...: myśli przewodnie biologii porównawczej. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN [Polskiej Akademii Nauk], 2007. ISBN 978-83-88147-08-1.