Île de Montréal - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 45°18′N 73°24′W / 45.3, -73.4

Île de Montréal (Wyspa Montrealu, Wyspa Montreal, ang. Island of Montreal) - wyspa rzeczna na południowym zachodzie kanadyjskiej prowincji Quebec. Leży na Rzece Świętego Wawrzyńca, przy ujściu do niej rzeki Ottawy. Jest największą wyspą archipelagu Archipel d'Hochelaga. Leży na niej drugie największe miasto Kanady, Montreal, jak i 14 innych miast tworzących razem wielką aglomerację. Z liczbą ludności przekraczającą 1,8 mln jest to najludniejsza wyspa Kanady oraz najludniejsza wyspa słodkowodna (rzeczna lub jeziorna) świata. Mieszka tutaj prawie jedna czwarta ludności Quebecu.

Jacques Cartier (urodzony między lub ok. w Saint-Malo - zmarł 1 września 1557), francuski korsarz, podróżnik i odkrywca, znany z licznych, wczesnych odkryć na terytorium dzisiejszej Kanady.

Collines Montérégiennes (również po prostu Montérégiennes) – łańcuch liniowo ułożonych, odizolowanych od siebie wzgórz w kanadyjskiej prowincji Quebec, w regionach Montreal i Montérégie. Dwa skrajnie położone, naprzeciwległe wzgórza dzieli ok. 90 km.

Geografia

Wyspa ma długość ok. 50 km, szerokość 16 km i ma kształt bumeranga (jeden jej kraniec skierowany jest na zachód, a drugi na północ). Długość linii brzegowej wynosi 266,6 km. Najwyższym punktem wyspy jest położony na wysokości 233 m szczyt wzgórza Mont Royal, będącego najbardziej na zachód położonym ze wzgórz Collines Montérégiennes.

Rivière des Prairies - rzeka w kanadyjskiej prowincji Quebec, na granicy regionów administracyjnych Laval i Montreal. Oddziela od siebie wyspy Île de Montréal i Île Jésus.

Quebec, Québec – prowincja Kanady. Quebec jest największą prowincją w Kanadzie pod względem powierzchni, a jeśli chodzi o liczbę ludności ustępuje jedynie Ontario. Na zachodzie graniczy z Ontario, na północy przez Zatokę Hudsona z terytorium Nunavut, na wschodzie z kontynentalną częścią Nowej Fundlandii i Labradoru oraz z Nowym Brunszwikiem. Od południa graniczy ze stanami USA: Nowy Jork, New Hampshire, Vermont i Maine. Największym miastem prowincji jest Montreal. Inne duże miasta: Québec (stolica prowincji), Trois-Rivières, Sherbrooke i Drummondville.

Na południowy zachód od wyspy Rzeka Świętego Wawrzyńca poszerza się tworząc jezioro Saint-Louis, zweża się tworząc katarakty Lachine i roszerza tworząc Bassin de La Prairie, po czym znowu staje się Rzeka Świętego Wawrzyńca i płynie na północny wschód w kierunku miasta Québec.

Mohawkowie (nazwa własna Kaniengehawa „Lud Krzemieni” lub Haudenosaunee „Lud Długich Domów”, alg. Mō häk „Pożeracze ludzi”) – północnoamerykańscy Indianie należący do ligi irokeskiej (nie należy mylić z plemieniem Mohave). W lidze nazywano ich „Oddźwiernymi Bramy Wschodu”, bowiem było to najbardziej na wschód wysunięte plemię z ligi irokeskiej, mieszkające w dolinie rzeki Mohawk we wschodniej części stanu Nowy Jork, pomiędzy dzisiejszymi miastami Albany i Utica.

Montreal (fr. Montréal) - drugi najmniejszy (po Laval) i najbardziej ludny region ze wszystkich siedemnastu tworzących prowincję Quebec w Kanadzie. Według spisu powszechnego z 2006 roku obszar ten zamieszkiwało 1 854 442 osób. Region Montreal obejmuje obszar wyspy Île de Montréal.

Płynąca z północnego zachodu Ottawa przekształca się w jezioro Lac des Deux Montagnes, który poprzez dwie wąskie rzeczne ramiona łączy się z jeziorem Saint-Louis i Rzeką Świętego Wawrzyńca. Kolejna rzeka wypływająca z Lac des Deux Montagnes, Rivière des Prairies, płynie wzdłuż północnego brzegu wyspy i przy jej północno wschodnim krańcu wpada do Rzeki Świętego Wawrzyńca; Rivière des Prairies oddziela tym samym wyspę Jésus i miasto Laval od Île de Montréal.

Bumerang - broń ręcznie miotana stosowana zarówno do polowań jak i do walki. Powszechnie uważa się, że bumerangi mogą wracać do rzucającego, w rzeczywistości dotyczy to tylko niektórych odmian tego narzędzia. Tradycyjne bumerangi robione były zazwyczaj z drewna i miały kształt zbliżony nieco do banana. Obecnie bumerangi wytwarzane są z różnorodnych materiałów, używane są do zabawy, sportu, rekreacji i mają bardzo różne kształty (np. trzy- czy czteroramienne krzyże). Użycie bumerangów jest powszechnie kojarzone z australijskimi aborygenami, ale tego typu broń była znana i używana także w innych kulturach, między innymi w Europie i Egipcie. Aborygeni jako jedyni używali bumerangów powracających do rzucającego.

Montreal – terytorium równoważne z regionalną gminą hrabstwa (territoire équivalent à une municipalité régionale de comté, TÉ) w regionie administracyjnym Montreal prowincji Quebec, w Kanadzie. Terytorium TÉ Montreal pokrywa się z terytorium regionu o tej samej nazwie.

Etymologia

W roku 1535 francuski odkrywca Jacques Cartier nadał odkrytemu na wyspie wzgórzu nazwę Mont Royal. Sama wyspa pozostawała wtedy jeszcze nienazwana. Samuel de Champlain określił ją w 1616 roku na swojej mapie jako "Isle de Vilmenon" ("isle" to ówczesna pisownia słowa "île"), na cześć Sieura de Vilmenon, udzielającego mu poparcia dworzaninowi króla Ludwika XIII.

Kanada (ang. i fr. Canada) – państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi, granice morskie: na północy z Danią (Grenlandia) i na wschodzie z Francją (wyspy Saint-Pierre i Miquelon). Drugie państwo świata pod względem powierzchni (po Rosji) oraz 38. pod względem ludności. Kanada jest członkiem ONZ, NAFTA, Wspólnoty Narodów, Frankofonii, NATO, G8, APEC.

Ludwik XIII, zw. Sprawiedliwym (ur. 27 września 1601 w Fontainebleau, zm. 14 maja 1643 w Saint-Germain-en-Laye) – król Francji i Nawarry od 1610, syn Henryka IV, z dynastii Burbonów. W chwili śmierci ojca miał tylko 9 lat, więc do czasu pełnoletniości realne rządy regencyjne sprawowała jego matka Maria Medycejska. Panowanie Ludwika XIII przebiegało w cieniu rządów kardynała Richelieu, który stał się właściwym twórcą systemu rządów absolutnych i którego historycy uważają za główną postać tego panowania.

Jednak w 1632 roku Champlain nazwał wyspę na innej mapie Isle de Mont-real. Nazwa ta została zapożyczona od pobliskiej góry, a różnica między pisownią (Royal/-réal) jest efektem wówczas innej niż dziś wymowy. Określenie to stało się na tyle popularne, że nazwano nim w drugiej połowie XVIII miasta u stóp wzgórza Mont Royal, które pierwotnie nazywano "Ville-Marie" (zachowało się to w nazwie dzielnicy).

Rzeka Świętego Wawrzyńca - (fr. Fleuve Saint-Laurent, ang. Saint Lawrence River), najważniejsza rzeka Kanady, położona w południowej części kraju. Jej długość wynosi 1200 km, powierzchnia dorzecza 1,5 mln km2.

Laval - miasto i region w kanadyjskiej prowincji Quebec, w zespole miejskim Montrealu. Liczba mieszkańców w roku 2006 osiągnęła 368 709, dzięki czemu jest to 13 co do wielkości miasto Kanady a trzecie w Quebecu. 81% ludności wyznaje katolicyzm a około 91% urodziło się w granicach Kanady.

W języku Indian Mohawk wyspa nazywa się Tiohtià:ke Tsi, a w języku Algonkinów Moniang.

Podział administracyjny

Île de Montréal i kilka mniejszych pobliskich wysp (Bizard, Sainte-Hélène, Notre-Dame i Île des Sœurs należące do miasta Montreal oraz będąca samodzielnym miastem wyspa Dorval) tworzą razem region i MRC Montreal (oba o identycznych granicach). Podzielone są one na 16 gmin, z czego 15 znajduje się całkowicie lub częściowo na Île de Montréal (całkowicie poza nią jest tylko wspomniana L'Île-Dorval).

Lac des Deux Montagnes - jezioro na południu kanadyjskiej prowincji Quebec. Położone jest na zachód od wyspy Île de Montréal w Archipelagu Hochelaga i stanowi część delty Ottawy.

Piętnaście gmin na Île de Montréal:

Sainte-Anne-de-Bellevue

Senneville

Westmount