Úbeda - Polski Serwis Naukowy

Úbeda - miasto w południowej Hiszpanii w regionie Andaluzja, prowincji Jaén.

Historia miasta

Pierwsza faza rozwoju Úbedy łączy się z panowaniem arabskim (Ubdalat al-Arab - ówczesna nazwa miejscowości), kiedy to rozwijała się tutaj produkcja ceramiczna i tkacka. Miasto zostało zdobyte przez Ferdynanda III Świętego w 1234 roku. Złoty wiek Úbedy przypada na dobę renesansu, głównie dzięki opiece Francisco de los Cobos y Molina (sekretarz stanu Karola V) nad działalnością Andrésa de Vandelvira. W 2003 roku Úbeda wraz z Baezą zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO.

Ferdynand III Święty (hiszp. Fernando III El Santo), znany także jako Ferdynand III Kastylijski (ur. 1199 w Zamora, zm. 30 maja 1252 w Sewilli) król Kastylii w latach 1217-1230, król Kastylii i Leónu w latach 1230-1252, święty Kościoła katolickiego.

Neolit (zob. neo - "nowy", lit - "kamień"; inaczej młodsza epoka kamienia) - końcowy okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu). Jego charakterystyczne cechy to uprawa roślin i hodowla zwierząt oraz stałe osady. Proces ten nazwano "rewolucją neolityczną". W neolicie rozwijają się też nowe techniki obróbki kamienia, takie jak gładzenie powierzchni i wiercenie otworów. Nazwa epoki wprowadzona przez Johna Lubbocka w 1865 roku.

Najważniejsze zabytki

Sacra Capilla del Salvador

kościół Sacra Capilla del Salvador (1536-1556), zbudowany według planów Diego de Siloé przez Andrésa de Vandelvira i Alfonso Ruiza. Wyróżnia się fasada w stylu plateresco, zdobiona reliefami, oraz bogato wyposażona, renesansowa zakrystia;

XIII wieczny kościół Santa Maria de los Reales Alcázares wzniesiony w miejscu meczetu. Wewnątrz gotyckie krużganki i krzyżowo-żebrowe sklepienie oraz romański portal;

kościół Iglesia de San Pablo z XVI wieczna kaplicą Vandelviry, wieżą w stylu plateresco z 1537 roku oraz absydą z XIII wieku;

Palacio de las Cadenas, zbudowany dla Juana Vázqueza de Moliny przez Andrésa de Vandelvira (połowa XVI wieku). Nazwa pałacu wzięła się od żelaznych łańcuchów (hiszp.: cadenas) kiedyś przymocowanych do kolumn przy głównym wejściu. Do roku 1566 mieścił się tu klasztor dominikanów, a od 1873 roku spełnia rolę ratusza miejskiego;

XVI-wieczny Palacio de los Cobos;

Hospital de los Honrados Viejos;

Muzeum Archeologiczne (Museo Arqueológico), mieszczące się w XV-wiecznym Casa Mudéjar. Na ekspozycje składają się zabytki od neolitu do okresu panowania Maurów.

Osobistości

Antonio Muñoz Molina - pisarz

Zmarł tutaj św. Jan od Krzyża

Zapoznaj się również z: Baeza

Zakon dominikanów to potoczna nazwa Zakonu Kaznodziejskiego (łac. Ordo Praedicatorum – OP). Składa się z trzech gałęzi: braci dominikanów, mniszek oraz świeckich zrzeszonych we fraterniach (zwanych tercjarzami). Szerszym pojęciem jest Rodzina Dominikańska , która obejmuje ponadto zgromadzenia sióstr dominikanek czynnych, członków instytutów świeckich oraz inne grupy i osoby indywidualne żyjące zgodnie z duchem św. Dominika, a nie podlegające bezpośredniej władzy generała Zakonu.

Plateresco (plateresco estilo), tzw. "styl złotniczy". Styl nawiązujący do geometrycznej ornamentyki mauretańskiej. Powstał w Hiszpanii pod koniec XV wieku z połączenia mudejar, rodzimej odmiany późnego gotyku (tzw. stylu izabelińskiego) oraz renesansu lombardzkiego i toskańskiego. Styl charakterystyczny dla okresu architektury wczesnego renesansu w Hiszpanii. Cechował się dużym nagromadzeniem zawiłych, mocno zagęszczonych i nieregularnych ornamentów. Trwał do połowy XVI wieku.

Bibliografia

Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia - Sewilla i Andaluzja. Wyd. II. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2008, s. 154-155. ISBN 978-83-7448-633-0.
Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura - Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 388-389. ISBN 978-3-8331-5106-4.