Łęczyca - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: inne miejscowości o tej nazwie.

Jan Matejko, Łęczyca – pierwszy Sejm

Zamek Królewski w Łęczycy

Widok z wieży zamkowej

Ratusz miejski

Łęczyca – miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, przy łączącej północ z południem drodze krajowej nr 1. Miasto rozciąga się na pograniczu Niziny Mazowieckiej i Niziny Wielkopolskiej nad Bzurą (lewym dopływem Wisły), a dokładnie przy ujściu doliny Bzury do pradoliny warszawsko-berlińskiej.

Łowicz - miasto, gmina miejska w województwie łódzkim, w powiecie łowickim (siedziba władz powiatu) nad rzeką Bzurą, na północnym skraju Równiny Łowicko-Błońskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa skierniewickiego.
Parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Łęczycy - parafia należąca do dekanatu Łęczyca diecezji łowickiej. Obecny murowany wczesnobarokowy kościół został zbudowany w latach 1636-1643, konsekrowany w 1655. Należy do zakonu Bernardynów. Mieści się przy ulicy Poznańskiej. Kościół i klasztor bernardynów pochodzi z fundacji cześnika płockiego, Krzysztofa Piwo, realizowanej w r. 1632, już po jego śmierci, przez żonę Dorotę (+1640). Arcybiskup gnieźnieński Jan Wężyk wyraził zgodę na sprowadzenie bernardynów do Łęczycy. Pierwotne uposażenie zostało wsparte dotacjami fundatorki oraz innych dobrodziejów i zatwierdzone przez króla Władysława IV w 1633 roku. Czas budowy kościoła i klasztoru zamyka się w latach 1636-1643, aczkolwiek konsekracja miała miejsce dopiero w 1652 r. Tragiczne dla kościoła i klasztoru okazały się konsekwencje najazdu szwedzkiego (1655-1657), które doprowadziły do poważnego zniszczenia budynków.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 15 113 mieszkańców.

Należy do miast o najwyższym wskaźniku osób z wyższym wykształceniem w Polsce.

Położenie

Miasto Łęczyca leży pośrodku obecnego powiatu łęczyckiego, bliżej jego południowej granicy.

Według danych z roku 2007 Łęczyca ma obszar 8,95 km², w tym: użytki rolne 58%, użytki leśne 0,1%

Donald Franciszek Tusk (ur. 22 kwietnia 1957 w Gdańsku) – polski polityk, z wykształcenia historyk, Prezes Rady Ministrów od 16 listopada 2007, przewodniczący Platformy Obywatelskiej.
Ratusz w Łęczycy - budynek został wybudowany w latach 1788 - 1790 według projektu architekta królewskiego Jakuba Kubickiego. Ta pierwotnie jednolicie klasycystyczna budowla została przebudowana w początkach XX wieku w stylu neorenesansowym, obszerny czterospadowy dach i uprzednie cechy stylowe. W latach 2005-2007 przywrócono zbliżoną do pierwotnej formę architektoniczną budynku.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 8,95 km². Miasto stanowi 1,16% powierzchni powiatu łęczyckiego.

Sąsiednie gminy: Łęczyca, Daszyna, Grabów, Góra Świętej Małgorzaty, Świnice Warckie, Witonia.

Części miasta: Łęczyca Poduchowna, Obrywka, Probostwo, Przedmieście Ozorkowskie, Sobotczyzna, Waliszew.

Łęczyca dawniej była głównym ośrodkiem ziemi łęczyckiej. Od XIV do XVIII wieku stolica województwa łęczyckiego. W latach 1919–1939 miasto administracyjnie należało do woj. łódzkiego. Od 1946 do 1975 r. w woj. łódzkim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. płockiego.

Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) - do 31 grudnia 2010 roku Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) - z siedzibą w Warszawie przy ul. Szwoleżerów 9 na terenie Łazienek Królewskich – instytucja kultury utworzona w 2002 poprzez połączenie Ośrodka Dokumentacji Zabytków i Ośrodka Ochrony Zabytkowego Krajobrazu. NID podlega Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego i posiada Oddziały Terenowe w miastach wojewódzkich (oprócz Bydgoszczy i Gorzowa Wielkopolskiego) oraz Pracownie Terenowe w Trzebinach, Zamościu oraz Park Mużakowski w Łęknicy.
Święty Wojciech, właśc. Wojciech Sławnikowic (czes. Vojtěch, niem. Adalbert; ur. ok. 956 w Libicach - zm. 23 kwietnia 997 w okolicach Elbląga lub Tękit, Tenkitten, obecnie Letnoje; inne źródła podają pruski Chollin) – czeski duchowny katolicki, biskup Pragi, misjonarz, męczennik, uznawany przez Kościół katolicki za świętego.

W pobliżu miasta znajduje się geometryczny środek Polski.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2010:

Historia

X-XIII wiek - istniał tu gród istniejący obecnie w niedalekim Tumie,

XI wiek- powstanie w Łęczycy (obecnie miejscowość Tum) opactwa benedyktyńskiego prawdopodobnie z fundacji Kazimierza Odnowiciela lub wg tradycji przed rokiem 1000 z fundacji św. Wojciecha . Archikolegiata Łęczycka w Tumie jest obecnie sanktuarium św. Wojciecha.

XI i XII wiek - najważniejszy gród prowincji,

1136 - wymieniona pod nazwą łacińską Lancicia,

1138–1148 - gród siedzibą księżnej Salomei, wdowy po Bolesławie Krzywoustym (Łęczyca była wtedy stolicą tzw. oprawy wdowiej)

1141–1161 - budowa w Łęczycy (obecnym Tumie), na miejscu rozebranego opactwa benedyktynów, kolegiaty NMP i św. Aleksego, stała się ona miejscem zjazdów książęcych i synodów kościelnych metropolii gnieźnieńskiej, pierwsze polskie Sejmy

1264 - podział ziemi łęczyckiej na księstwo łęczyckie i księstwo sieradzkie

przed 1267 - nadanie praw miejskich, lokacja miasta na północ od osady na lewym brzegu Bzury, stolica księstwa łęczyckiego,

17 lipca 1409– walny zjazd w Łęczycy uchwalił włączenie się do wojny w razie najazdu Zakonu na Litwę. Stąd wyruszyło poselstwo do Malborka.

w XVI wieku rozwój miasta jako ośrodka rzemieślniczo-handlowego, stolica województwa łęczyckiego,

od 1793 - pod zaborem pruskim, likwidacja województwa łęczyckiego,

1815 - urodził się w Łęczycy Bernard Lessmann - wydawca i księgarz, dziadek Bolesława Leśmiana i Jana Brzechwy,

od 1807 - w Księstwie Warszawskim,

od 1815 - w Królestwie Polskim,

1869 - 1872 - rabinem Łęczycy był uczony i pisarz Malbim,

1919–1975 - miasto siedzibą powiatu w województwie łódzkim,

1914 - walki w ramach bitwy łódzkiej, udział Legionów Piłsudskiego,

1939 - walki Armii "Poznań" i "Pomorze" z Niemcami – bitwa nad Bzurą. Miasto zajęte przez niemiecką 221 Dywizję Piechoty w nocy z 14-ego na 15-ego września

1939–1945 - wielkie straty w ludziach, zagłada ludności żydowskiej,

1955–1992 – Łęczyckie Zagłębie Rud Żelaza

1975–1999 - w województwie płockim,

po 1999 - w województwie łódzkim

Zabytki

Wpisane do rejestru zabytków

Według rejestru zabytków KOBiDZ na listę zabytków wpisane są obiekty:

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

kościół parafialny pw. św. Andrzeja, XV w., XVII-XIX w., nr rej.: 516 z 15.05.1946 oraz 68 z 25.07.1967

zespół klasztorny bernardynów, 1 poł. XVII w.:

kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, nr rej.: 83-V-7 z 5.06.1946 oraz 70 z 26.07.1967

klasztor, nr rej.: 86-V-10 z 5.06.1946 oraz 71 z 26.07.1967

zespół klasztorny dominikanów (kościół i klasztor), poł. XIV w., k. XVIII w., k. XIX w., nr rej.: 81-V-5 z 15.05.1946 i z 13.03.1961

klasztor norbertanek, ob. urszulanek, pocz. XVII w., 2 poł. XIX w., nr rej.: 450 z 27.07.1967

park miejski, k. XVIII w., 1828-30, nr rej.: A/30 z 22.06.2006

zespół zamkowy, XIV-XVIII w.:

dom wsch. – prochownia, XVIII w., nr rej.: 87-V-11 z 15.05.1946 oraz 74 z 26.07.1967

„dom nowy”, nr rej.: 80-V-4 z 15.05.1946 oraz 73 z 26.07.1967

wieża i mury, nr rej.: 91-V-15 z 15.05.1946 oraz 75 z 26.07.1967

baszta obronna, obecnie dzwonnica kościoła parafialnego, XIV w., XVIII w., nr rej.: 84-V-8 z 5.06.1946 oraz 69 z 25.07.1967

ratusz, klasycystyczny, 1788-90, przebudowany na pocz. XX w. i 2005-07, nr rej.: 460-V-20 z 6.05.1949 oraz 76 z 27.07.1967

hotel, obecnie dom mieszkalny, ul. Kościuszki 32, poł. XIX w., nr rej.: 464 z 29.07.1967

szkoła, al. Jana Pawła II 1, 1 poł. XIX w., nr rej.: 896-V-76 z 1953 oraz 465 z 29.07.1967

wieża szybowa „Łęczyca I” kopalni rudy żelaza, ul. Ozorkowskie Przedmieście 4, nr rej.: 647 z 11.06.1994

przestrzenny układ komunikacyjny kolejki wąskotorowej – Krośniewicka Kolej Dojazdowa

liczne domy z XIX wieku

Inne

Obiekty historyczne:

Maria Stanisława Konopnicka z domu Wasiłowska, ps. Jan Sawa, Marko, Jan Waręż (ur. 23 maja 1842 w Suwałkach, zm. 8 października 1910 we Lwowie) – polska poetka i nowelistka okresu realizmu, krytyk literacki, publicystka, tłumaczka i działaczka na rzecz praw kobiet.
Kutno – miasto i gmina miejska w centralnej części Polski, w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim nad rzeką Ochnią (dopływem Bzury). Siedziba władz powiatu oraz władz gminy wiejskiej Kutno. Powstało na przełomie XIII i XIV wieku, prawa miejskie do 1432 i ponownie po 1766.

Mała Synagoga zbudowana w końcu XVIII wieku

Gmach gimnazjum im. Jana Pawła II. Budynek powstał w 1930 r. wg projektu Karola Sicińskiego. W II RP mieścił trzy szkoły powszechne. W 1939 służył jako obóz przejściowy dla żołnierzy polskich wziętych do niewoli w Bitwie nad Bzurą, a następnie jako hitlerowskie starostwo powiatowe. Od 1945 r. służy oświacie.

cmentarz rzymskokatolicki przy ul. Kaliskiej z kwaterami wojskowymi z 1914, 1920 i 1939 r.

cmentarz ewangelicko-augsburski z kwaterą wojskową z 1914 r.

Budynki koszar 37 Pułku Piechoty Ziemi Łęczyckiej im. Księcia Józefa Poniatowskiego

Dawny szpital św. Mikołaja Cudotwórcy z 1842 r. wzniesiony wg projektu Henryka Marconiego.

Nieistniejące obiekty:

Futsal (dawniej używana w Polsce oficjalna nazwa piłka nożna halowa pięcioosobowa) – zespołowa gra sportowa, odmiana piłki nożnej rozgrywana w hali. Jej nazwa pochodzi od portugalskiego futebol de salão i hiszpańskiego fútbol sala lub fútbol de salón, co można przetłumaczyć jako halowa piłka nożna.
Stefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901 w Zuzeli, zm. 28 maja 1981 w Warszawie) – arcybiskup warszawski, gnieźnieński i prymas Polski, (zwany Prymasem Tysiąclecia), kardynał, Sługa Boży Kościoła katolickiego.

Duża Synagoga z 1787 roku.

Kościół Ewangelicki, z ok. 1860 roku.

Cerkiew prawosławna pw. Św. Mikołaja z 1910 r.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)