Łańcuch alpejsko-himalajski - Polski Serwis Naukowy

Łańcuch alpejsko-himalajski – wielki system górski w północnej Afryce, południowej Europie i południowej Azji. Należą do niego subsystemy górskie powstałe w orogenezie alpejskiej wskutek zderzenia napierających z południa płyt afrykańskiej, adriatyckiej, egejskiej, arabskiej i indoaustralijskiej z płytą eurazjatycką. Łańcuch alpejsko-himalajski wciąż podlega wypiętrzaniu, wskutek czego jako całość jest drugim co do intensywności wstrząsów obszarem sejsmicznym na świecie (po pacyficznym pierścieniu ognia).

Płyta indoaustralijska – kontynentalna płyta tektoniczna, która prawdopodobnie dzieli się na dwie mniejsze płyty: australijską i indyjską, będącą najmniejszą płytą kontynentalną. Indie, Sahul (czyli dawny kontynent obejmujący Australię, Nową Gwineę i Tasmanię), Nowa Zelandia i Nowa Kaledonia stanowią fragmenty prehistorycznego superkontynentu Gondwany, do którego należała również południowa Afryka, Ameryka Południowa i Antarktyda.

Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej. Nazwa wyspy pochodzi od łacińskiej nazwy miedzi (cuprum), której Cypr był w starożytności głównym dostawcą[potrzebne źródło].

Łańcuch alpejsko-himalajski ma przebieg w przybliżeniu równoleżnikowy, z wyjątkiem sięgającej daleko na południe odnogi Azji Południowo-Wschodniej. Rozciąga się od Półwyspu Iberyjskiego na zachodnim krańcu Europy po archipelag Wysp Sundajskich na południowo-wschodnim krańcu Azji, gdzie łączy się z równie wielkim systemem łańcucha okołopacyficznego. Składa się z dwóch, a w niektórych miejscach trzech gałęzi, między którymi w zapadliskach tektonicznych zachowały się pozostałości starszych skorup – kontynentalnej płyty kimmeryjskiej i dna Oceanu Tetydy.

Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą, i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. Карпати, czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.

W skład łańcucha alpejsko-himalajskiego wchodzą następujące łańcuchy górskie:

Góry Baskijskie, Pireneje, Alpy, Karpaty, Bałkan i Góry Krymskie – północna gałąź w Europie,

Atlas w Afryce oraz Góry Betyckie, Apeniny, Alpy (w Alpach obie gałęzie na krótkim odcinku się łączą), Góry Dynarskie, Hellenidy i góry na wyspach na południu Morza Egejskiego (Kreta, Karpathos i Rodos) – południowa gałąź w Europie,

Góry Pontyjskie, Kaukaz, Mały Kaukaz, Wyżyna Armeńska, Elburs, Kopet Dag, Hindukusz (w tym paśmie obie gałęzie się łączą), Pamir, Kunlun, Hengduan Shan, góry Półwyspu Indochińskiego i Półwyspu Malajskiego (m.in. Góry Annamskie) – północna gałąź w Azji,

góry Cypru, Taurus, Zagros, Mekran, Góry Sulejmańskie, Hindukusz, Karakorum, Himalaje, Patkaj, Czin, Góry Arakańskie, archipelagi Andamany i Nikobary, góry Sumatry, Jawy i Małych Wysp Sundajskich – południowa gałąź w Azji.