ŁacinaArtykuł - Łacina - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)Suplement Średniowieczna wymowa łacińska Wymowa średniowiczna łaciny jest wymową ludową (Latina vulgata). We wczesnym stadium była ona podobna dla wszystkich podbitych regionów. Potem nastąpiły dalsze zmiany, które doprowadziły do powstania języków romańskich. Niestety, żeby znać wymowę średniowieczną jakiegoś wyrazu, należy znać jego wersję klasyczną.Św. Ambroży Ambroży, właśc. Ambrosius Aurelius (ur. ok. 339 r. w Trewirze , zm. 4 kwietnia 397 r. w Mediolanie) – święty, biskup Mediolanu, ojciec i doktor Kościoła [1].Św. Hieronim Hieronim ze Strydonu (Eusebius Sophronius Hieronymus, gr. Ευσέβιος Σωφρόνιος Ιερόνυμος; ur. w 331 w Strydonie, zm. 30 września 420 w Betlejem) – święty Kościoła katolickiego, doktor Kościoła, apologeta chrześcijaństwa; święty Kościoła prawosławnego i koptyjskiego. Przetłumaczył Pismo Święte z języka greckiego i hebrajskiego na łacinę, przez co najbardziej utrwalił się w pamięci potomnych. Przekład ten, znany jako Wulgata, wciąż należy do znaczących tekstów biblijnych Kościoła rzymskokatolickiego.Święty Roch (Poznań) Święty Roch (inne nazwy historyczne: Łacina, Miasteczko, Stanisławowo) - obszar Poznania obejmujący część Nowego Miasta. Granice wyznaczają ulice: Kórnicka, Pleszewska, Krzywoustego i tereny nadwarciańskie. Nazwy dzielnicy poświadczone są w ulicach: Łacina, Na Miasteczku, Św. Rocha.Ablativus absolutus Ablativus absolutus jest to charakterystyczny dla łaciny równoważnik zdania okolicznikowego czasu, przyczyny, przyzwolenia lub warunku. Decyzja, z którym z okoliczników mamy do czynienia, zapada na podstawie kontekstu.Accusativus cum infinitivo Accusativus cum infinitivo (acc.c.inf., A.C.I.) jest to charakterystyczny dla niektórych języków, zwłaszcza łaciny i greki klasycznej, równoważnik zdania dopełnieniowego lub podmiotowego; składa się on z wyrażenia rzeczownikowego w bierniku (łac. accusativus) oraz bezokolicznika (łac. infinitivus). W łacinie i grece konstrukcja ta powstała ze składni podwójnego biernika osoby i rzeczy, np. gr. Διδάσκω τὴν παρθένον φιλοσοφίαν - "uczę dziewczynę filozofii" rozwinęło się do Διδάσκω τὴν παρθένον φιλοσοφεῖν - "uczę dziewczynę filozofować".Afra (przekład Biblii) Afra, właściwie versio vetus Afra (łac. stary przekład afrykański) - bardzo wczesny przekład Biblii na łacinę wykonany w rzymskiej Afryce północnej w drugiej połowie II w. n.e. na potrzeby tamtejszej - zapewne ulokowanej w Kartaginie - gminy chrześcijańskiej.Akcentowanie w języku łacińskim Informacje o akcencie łacińskim oraz rządzących nim prawach przekazują starożytni gramatycy rzymscy. Pojęcie akcentu zaczerpnęli oni od gramatyków greckich, i dostosowali stworzone przez nich pojęcia do języka łacińskiego. Łaciński termin accentus, dosł. "zaśpiew", jest tłumaczeniem na łacinę greckiego wyrazu prosodia.Alfabet łaciński Alfabet łaciński (łacinka), tzw. alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.Ambrozjusz Teodozjusz Makrobiusz Ambrozjusz Teodozjusz Makrobiusz (łac. Ambrosius Theodosius Macrobius) – rzymski pisarz (jednak nierzymskiego pochodzenia, prawdopodobnie Grek[1]), żyjący i tworzący na przełomie IV i V wieku.Apokopa (proces fonetyczny) Apokopa (gr. apokoptein - odcinać) - proces fonetyczny polegający na zaniku głoski lub głosek w wygłosie (na końcu wyrazu). W szczególności dotyczy nieakcentowanych samogłosek, np. pol. tak ze staropolskiego tako. Współcześnie apokopa występuje m.in. w języku hiszpańskim, w którym przymiotnik grande zostaje skrócony do gran, gdy występuje przed rzeczownikiem.Asymilacja fonetyczna Upodobnienie fonetyczne (asymilacja fonetyczna, inaczej uwarunkowania pozycyjne głosek) - jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegający na upodobnieniu sąsiednich głosek. Upodobnieniem takim określa się przekształcenie postaci fonetycznej danego wyrazu pod wpływem sąsiadujących ze sobą głosek. Istotą każdego upodobnienia fonetycznego jest koartykulacja, której mechanizm działania polega na wpływie danej głoski na sposób artykulacji głosek, które z nią sąsiadują. Można tu wyróżnić:Audycja radiowa Audycja radiowa (łac. auditio = "słuchanie"[1][2][3], "plotka"[1]) – jednostka, samodzielny odcinek programu radiowego[1][2][3]. Może to być audycja muzyczna[4], słowno-muzyczna, słowna.Biblia Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Muzułmanie uważają, iż część Biblii (np. Księgi Mojżeszowe, Psalmy) powstała w wyniku boskiego objawienia, ale jej treść została zafałszowana.Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, CODN — polska publiczna instytucja edukacyjna podlegająca Ministerstwu Edukacji Narodowej mająca wspierać nauczycieli w doskonaleniu ich umiejętności pedagogicznych poprzez promocję nowoczesnych form pracy z młodzieżą.Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς , łac. Christianitas) – religia monoteistyczna i rodzina związków wyznaniowych głoszących nauczanie o mesjaństwie i synostwie Bożym Jezusa Chrystusa, jego męczeńskiej i odkupieńczej śmierci oraz zmartwychwstaniu. Świętą księgą chrześcijan jest Biblia. Chrześcijaństwo jest największą religią na świecie. Liczbę wierzących w Chrystusa określa się na ok. 2,1 mld ludzi (1/3 ludności świata)[potrzebne źródło], biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).Cyceron Marcus Tullius Cicero ( ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za obelżywe słowa Filipiki.Czasownik łaciński Czasownik (verbum) w języku łacińskim podlega koniugacji, tj. odmianie przez osoby, liczby, czasy, tryby i strony. Występują cztery typy takiej odmiany: koniugacja pierwsza (o temacie zakończonym na -ā), koniugacja druga (o temacie zakończonym na -ē), koniugacja trzecia (o temacie zakończonym na spółgłoskę, przy czym występuje w niej też podtyp, w którym między tematem a końcówką występuje spójka ĭ) i koniugacja czwarta (o temacie zakończonym na -ī). Istnieją też nie podlegające koniugacji formy bezosobowe czasownika.Dyftong Dyftong, dwugłoska (gr. δίφθογγος diphthongos – "dwubrzmiący") – pojedyncza samogłoska (na ogół długa) o zmiennym przebiegu artykulacji, co sprawia, że ucho ludzkie słyszy dwa dźwięki, mimo że są one zespolone niejako w jeden i mają właściwości pojedynczej samogłoski.Dyglosja Dyglosja (z gr. diglossia - dwujęzyczność) to stan, kiedy wersja literacka danego języka odbiega w takim stopniu od wersji potocznej, że mogą one być uznane za odrębne dialekty lub nawet języki.Powiązane hasła: Łódź, Średniowieczna wymowa łacińska, Św. Ambroży, Św. Hieronim, Święty Roch (Poznań), 27 p.n.e., 43 p.n.e., Ablativus absolutus, Accusativus cum infinitivo, Afereza (językoznawstwo), Afra (przekład Biblii), Akcentowanie w języku łacińskim, Alfabet łaciński, Ambrozjusz Teodozjusz Makrobiusz, Antyk, Apokopa (proces fonetyczny), Apulejusz, Asymilacja fonetyczna, Audycja radiowa, Biblia, Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, Chrześcijaństwo, Cyceron, Czasownik łaciński, Dyftong, Dyglosja, Dysymilacja, Elizja, Epenteza, Erazm z Rotterdamu, Europa, Fibula, Filologia klasyczna, Final Fantasy VII, Final Fantasy VIII, Finlandia, Fleksja rzeczownika w języku łacińskim, Francja, Gajusz Juliusz Cezar, Gallego, Gelliusz, Gerundium, Godzina, Greka, Homer, Horacy (poeta), III wiek, II wiek, ISO 639, IV wiek, IV wiek p.n.e., I wiek, I wiek p.n.e., Iloczas (łacina), Imiona łacińskie, Imperium Rzymskie, Inskrypcja, Instytut, Interpretacja, Interpunkcja, Itala (przekład Biblii), Italia, Język (mowa), Język angielski, Język aramejski, Język faliskijski, Język francuski, Język grecki klasyczny, Język hebrajski, Język hiszpański, Język kataloński, Język korsykański, Język liturgiczny, Język martwy, Język ojczysty, Język oskijski, Język polski, Język portugalski, Język retoromański, Język rumuński, Język sardyński, Język umbryjski, Język urzędowy, Język włoski, Język waloński, Język wenetyjski, Języki świata, Języki fleksyjne, Języki indoeuropejskie, Języki italskie, Języki kentum, Języki latynofaliskie, Języki romańskie, Języki satem, Jan Kochanowski, Kato Starszy, Katullus, Klasyfikacja języków, Koło naukowe, Kościół Katolicki, Kościół katolicki, Kraj związkowy, Kraków, Kultura, Lacjum, Ladino (dialekt judeo-hiszpański), Latinitati Vivae Provehendae Associatio, Liceum ogólnokształcące, Literatura, Liturgia, Liwiusz Andronikus, Lucyliusz, Lukrecjusz, Maniusz, Marek Terencjusz Warron, Medycyna, Monoftongizacja (łacina), Morze Śródziemne, Msza, Najczęściej używane języki świata, Nauka, Nazwisko, Newiusz, Niemcy, Nominativus cum infinitivo, Novus Ordo Missae, Oktawian August, One Winged Angel, Ortografia, Owidiusz, Pedagog, Pismo, Plaut, Podręcznik, Poznań, Pracownik naukowy, Praeneste, Prawo XII tablic, Proces fonetyczny, Propercjusz, Przekład, Publius Cornelius Tacitus, Radio, Rekonstrukcjonizm, Restytuowana wymowa łacińska, Rotacyzm, Rzym, Słownik Łaciny Średniowiecznej w Polsce, SIL International, Salustiusz, Scenariusz, Sekcja, Skrócenie samogłosek w wygłosie, Skracanie samogłoski przed samogłoską, Sobór Watykański II, Societas Latine Loquentium Cracoviensis, Spółgłoska miękkopodniebienna, Spółgłoska nosowa, Spółgłoska półotwarta, Spółgłoska szczelinowa, Spółgłoska wargowa, Spółgłoska zębowa, Spółgłoska zwarta, Spółgłoska zwarta miękkopodniebienna bezdźwięczna, Spektakl, Super Smash Bros. Brawl, Supinum, Synkopa (fonetyka), Takson, Taksonomia, Terencjusz, Tibullus, Toruń, Tradycyjna wymowa łacińska, Tydzień, Tytus Liwiusz, UŁ, UAM, UJ, VII wiek p.n.e., VI wiek p.n.e., V wiek, V wiek p.n.e., Włochy, Warszawa, Watykan, Wergiliusz, Wiersz saturnijski, Wikipedia, Wikisłownik, Wulgata, Wzdłużenie zastępcze, XX wiek, Zanik iloczasu, Zdania podrzędne celowe w łacinie, Zdania podrzędne dopełnieniowe w łacinie, Zdania pytajne w łacinie, Zwężenie samogłosek nieakcentowanych,
Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).
HistoriaPierwsze odnalezione zabytki piśmiennictwa datuje się (spornie) na VII/VI wiek p.n.e. Najstarsza znana inskrypcja datowana na VII wiek p.n.e. znajduje się na tzw. fibuli z Praeneste. Archaiczny napis głosi MANIOS MED FHEFHAKED NVMASIOI (klas. Manius me fecit Numerio, pol. Maniusz stworzył mnie dla Numeriusza). Niektórzy jednak powątpiewają w autentyczność znaleziska. W 451 r. p.n.e. (V wieku p.n.e.) zostaje spisane prawo XII tablic (łac. lex duodecim tabularum), od końca IV wieku p.n.e. spisuje się wygłaszane w senacie co ważniejsze mowy. Zapisem tych mów dysponował jeszcze Cyceron. Zarys historii literaturyEpoka literacka (zob. Literatura antycznego Rzymu) zaczyna się w 240 r. p.n.e. od dokonanego przez greckiego wyzwoleńca Lucjusza Liwiusza Andronika łacińskiego przekładu Odysei Homera. Przekład został dokonany wierszem saturnijskim, zachowały się fragmenty, m.in. incipit Virum mihi Camena insece versutum. Działają wtedy poeci tacy jak Newiusz, Lucyliusz, komediopisarze Plaut i Terencjusz i in. Epoka archaiczna trwa mniej więcej do końca lat osiemdziesiątych I wieku p.n.e., kiedy rozpoczyna działalność Marek Tulliusz Cyceron. Uznaje się to za początek epoki klasycznej. Wyróżnia się dwa podokresy, to jest cyceroński (do śmierci Cycerona w roku 43 p.n.e.) oraz augustowski (od wstąpienia na tron ces. Oktawiana Augusta w roku 27 p.n.e.), tak zwany złoty wiek poezji łacińskiej. W okresie cycerońskim działają m.in. prozaicy Gajusz Juliusz Cezar, Marek Terencjusz Warron, Gajusz Sallustiusz Crispus, poeci Katullus i Lukrecjusz i in. W okresie augustowskim działają historyk Tytus Liwiusz oraz tacy poeci jak Wergiliusz, Propercjusz, Tibullus, Horacy, Owidiusz. Epoka klasyczna kończy się około połowy I wieku n.e., rozpoczyna się wtedy tak zwana epoka srebrna charakteryzująca się narastającymi tendencjami archaizacyjnymi. Pisarze zaczynają wzorować się na autorach epoki archaicznej, przede wszystkim na Katonie, co ma na celu "odmłodzenie" języka i nawrót do jego archaicznej prostoty po okresie obcowania z wyrafinowaną prozą i poezją klasyczną. Przedstawicielem łaciny srebrnej jest m.in. Tacyt, Korneliusz Fronto oraz Gelliusz. Prąd ten odnosi ostatecznie zwycięstwo z początkiem II wieku n.e., wygasa stopniowo w III wieku n.e. wraz z powolnym upadkiem literatury rzymskiej w tym czasie. Dopiero w IV wieku n.e. następuje coś w rodzaju renesansu, jest to epoka łaciny późnej. Jej przedstawicielem jest np. Makrobiusz. Od II wieku n.e. zaczyna narastać w łacinie zjawisko diglosji. ChrześcijaństwoPierwsze przekłady Biblii na łacinę, tzw. Afra (z łac. afrykańska) oraz Itala (z łac. italska) pojawiają się odpowiednio w II wieku n.e. i III wieku n.e. Językiem liturgicznym chrześcijan jest wówczas greka. Jednak znajomość greki na zachodzie imperium (w przeciwieństwie do łaciny, która jest językiem ludu) zaczyna szybko zanikać, w związku z czym w połowie IV wieku n.e. następuje wprowadzenie łaciny do liturgii. Na przełomie IV i V wieku n.e. św. Ambroży układa łacińską liturgię mszy tzw. ambrozjańskiej, a św. Hieronim dokonuje kanonicznego przekładu Biblii na łacinę, jest to tzw. Wulgata. Sobór Watykański II utrzymał łacinę jako język liturgiczny Kościoła katolickiego, dopuściwszy jednak możliwość odprawiania mszy w językach narodowych "w drodze wyjątku". Z tego wyjątku zrobiła się reguła. Średniowiecze i NowożytnośćPo upadku imperium łacina nadal pozostawała językiem międzynarodowym oraz językiem Kościoła katolickiego. Począwszy od XI wieku powstaje literatura w językach romańskich, łamiąc monopol łaciny jako języka literackiego. Mimo tego, przez całe średniowiecze powstawała łacińska literatura piękna, jak i użytkowa. Znajomość języka Rzymian i twórczość w nim umożliwiła renesansowym pisarzom, np. Janowi Kochanowskiemu rozwinięcie środków literackiej ekspresji w językach wernakularnych. Od XVII wieku rola łaciny zmniejsza się, w XVIII marginalizuje, ale łacina dalej bywa używana, zwłaszcza jako język liturgii i publikacji Kościoła katolickiego. Łacina pozostawała oficjalnym językiem urzędowym Rzeczypospolitej Obojga Narodów aż do roku 1795. Łacina przez wiele wieków była językiem nauki, w tym także medycyny. Od XX wieku znaczenie łaciny jako języka nauki ulegało postępującej marginalizacji, głównie na rzecz języka angielskiego. Najczęściej łacinę można spotkać w tytułach niektórych periodyków naukowych, w taksonomii oraz w rozpoznaniach medycznych (w części krajów, w tym i Polsce). Odmiany łacinyW starożytności łacina miała zasadniczo, jak każdy język, dwie odmiany: literacką i potoczną. Istniały i rozwijały pewne specyficzne cechy odmiany, czy też dialekty lokalne, takie jak łacina italska, galijska, brytyjska, hiszpańska, afrykańska. Wobec skąpej ilości źródeł do ich poznania, pochodzących na dodatek z różnych epok, trudno niekiedy orzec coś pewnego na temat ich wzajemnego stosunku, mimo że część zachodzących tam zjawisk jest dla nas całkiem uchwytna. Ze względu na wymienione wyżej etapy rozwojowe wyróżniamy następujące odmiany języka literackiego:
Dodatkowo w późnej starożytności (od roku mniej więcej 200 n.e.) możemy wyróżnić chrześcijańską odmianę języka literackiego - jej najbardziej uderzającą cechą są, pochodzące głównie z Biblii, naleciałości leksykalne i składniowe z języków semickich (głównie hebrajskiego i aramejskiego). Standardem języka literackiego jest i była już w starożytności łacina klasyczna. Dla prozy wzorcowa jest literatura okresu schyłkowej republiki, tzw. cycerońskiego, Odpowiednim wzorcem dla poezji jest następujący bezpośrednio po nim okres zarania cesarstwa, tak zwany augustowski. Standard ten starano się w miarę możliwości utrzymywać. Robiono to mimo narastających trudności wynikłych ze zwykłego rozwoju języka codziennego, który z upływem wieków coraz bardziej się od standardu oddalał. Nie jest wszelako jasne (i zapewne nigdy nie będzie), czy przez 500 lat, jakie upłynęły od czasów Cycerona do końca starożytności rozziew pomiędzy językiem mówionym a literackim stał się już na tyle duży, żeby wystąpiły jakieś trudności w np. zrozumieniu przez słuchaczy przemówienia czy kazania (a te są z natury wygłaszane do ludu) skomponowanego w języku klasycznym. Obraz zaciemnia dodatkowo powstały w II w. n.e. literacki prąd archaistyczny lubujący się w - dziś przeważnie zaginionej i nam nieznanej - literaturze okresu archaicznego. Z tego powodu trudno czasem w sposób decydujący rozstrzygnąć, czy pewne osobliwości języka, jakim pisze np. Apulejusz, należy przypisać głównie temu, że jego łacina jest archaizowana, czy wręcz przeciwnie, a może tak wygląda dialekt afrykański. Najprawdopodobniej składa się na to wszystko po trochu, ale co jest czym, tego do końca nie wiemy. Łacina średniowieczna jest w teorii kontynuacją języka literackiego z okresu starożytności, z mniejszymi lub większymi, zależnie od autora i tematu, domieszkami idiomatyki biblijnej. W praktyce odstępstwa od klasycznej leksyki, składni i frazeologii bywają na tyle duże, że teksty średniowieczne nierzadko trudno zrozumieć opierając się na bardzo nawet dobrej znajomości standardu. Część winy ponosi tu ogólnie niższa kultura literacka średniowiecza w porównaniu ze starożytnością. Dziwaczne niekiedy znaczenia wyrazów w tekstach średniowiecznych mają jednak często źródło w pewnych specyficznych, głównie żargonowych użyciach starożytnych; bywa, że znaczenie danego wyrazu spotykane tylko raz w całej (dostępnej nam) literaturze pogańskiej, w dodatku żargonowe, jest z niewiadomych powodów uogólniane przez autora średniowiecznego i podnoszone do rangi pierwszego znaczenia danego słowa. Częściowo zapewne wynika to z niedostatecznego opanowania słownictwa przez pisarza (który zamyka się w znanym sobie, nierzadko fachowym slangu jednej profesji) - ale też sprawia, że niektóre teksty średniowieczne, lub niektóre ich partie, bywają na pierwszy rzut oka zupełnie niezrozumiałe. Łacina humanistyczna jest to łacina średniowieczna oczyszczona z charakterystycznych dla wieków średnich zepsuć i barbaryzmów. Celem tego zabiegu był powrót do opisanego powyżej klasycznego standardu, przez co łacina humanistyczna jest w teorii tożsama ze standardowym językiem literackim. W praktyce teksty humanistyczne bywają przeładowane rzadko spotykanymi wyrazami oraz eruducyjnymi dygresjami, dlatego często brak im lekkości i lapidarności, jaka charakteryzuje twórczość większości (znanych nam) prozaików antycznych. Języki pochodneJęzyk łaciński, stosowany w poszczególnych prowincjach Imperium Rzymskiego oraz państwach średniowiecznych, powstałych na jego gruzach, ulegał naturalnym procesom rozwojowym, a odległości geograficzne oraz późniejsze bariery polityczne i wpływy języków obcych sprzyjały tworzeniu się odrębności regionalnych, które z czasem doprowadziły do ukształtowania nowych języków. Z łaciny wywodzą się współczesne języki romańskie, między innymi:
Współczesność
 Łacina pozostaje językiem urzędowym Państwa Watykańskiego (obok języka włoskiego). Wbrew powszechnej opinii łacina nie jest językiem martwym, ponieważ ciągle się rozwija - powstają łacińskie nazwy m. in. : nowo odkrytych gatunków organizmów. Łacina jest najlepiej znanym językiem starożytnym z basenu Morza Śródziemnego. Tradycja pisania i mówienia po łacinie nigdy nie zanikła. Najbardziej znanymi periodykami wydawanymi w języku łacińskim są kwartalnik Vox Latina oraz dwumiesięcznik Melissa. Tradycyjnie artykuły w języku łacińskim przyjmują periodyki poświęcone filologii klasycznej. Język łaciński jest nadal powszechnie stosowany w naukach przyrodniczych[potrzebne źródło]. Nazwy międzynarodowe wszystkich taksonów po dziś dzień są nazwami łacińskimi. Podobne znaczenie ma łacina w medycynie. Także symbole wzorów fizycznych pochodzą od łacińskich nazw (np. symbol "t" od łac. tempus = czas). Istnieje Wikipedia w języku łacińskim pod adresem http://la.wikipedia.org/, oraz w tymże języku wyszukiwarka Google (http://www.google.com/intl/la/). Radio fińskie trzy razy w tygodniu nadaje wiadomości w języku łacińskim. Łacina bywa też współcześnie używana podczas rytuałów rekonstrukcjonistycznych wspólnot religijnych, wskrzeszających religię starożytnego Rzymu. Msze w języku łacińskim są nadal odprawiane w Kościele katolickim (choć regularnie tylko w nielicznych świątyniach - coraz więcej parafii w Polsce wprowadza takie msze w Novus Ordo Missae, tzw. rycie posoborowym, bądź w Vetus Ordo Missae, tzw. trydenckim lub ortodoksyjnym). Sobór Watykański II dopuszczając języki narodowe do użytku w liturgii wyraźnie zaznaczył, że własnym językiem Kościoła jest łacina i po łacinie duchowni winni odmawiać brewiarz (KL 101). Sobór zaznaczył także, że należy dbać o to, by każdy członek wspólnoty potrafił czynnie uczestniczyć w obrzędach sprawowanych w języku łacińskim (KL 36) Na Uniwersytecie w Oxfordzie codziennie przed kolacją odmawiana jest modlitwa dziękczynna w języku łacińskim, której przewodniczy jeden ze studentów - chętnych do tej czynności jest wbrew pozorom wielu, ponieważ już po poprowadzeniu dwóch takich modlitw student otrzymuje w prezencie butelkę dobrego wina. Największe ośrodki żywej łaciny w PolscePierwsze koło żywej łaciny powstało we wrześniu 2002 roku w Warszawie. Spotykano się raz w tygodniu w sobotę - od łacińskiej nazwy tego dnia (dies Saturni) posiedzenia koła zwano Saturnaliami. Istniała też e-mailowa lista dystrybucyjna służąca do rozsyłania wśród członków koła zawiadomień o godzinie i miejscu spotkania. Od czasu do czasu - zwłaszcza latem - organizowano sesje wyjazdowe. Koło działało nieprzerwanie około trzech lat. Kraków - tu w Instytucie Filologii Klasycznej UJ jako sekcja koła naukowego w roku 2006 założona została Societas Latine Loquentium Cracoviensis - jej członkowie spotykają się regularnie co tydzień, by wspólnie rozmawiać po łacinie. Societas współpracuje z niemiecką organizacją Latinitati Vivae Provehendae Associatio, organizuje konferencje naukowe, których oficjalnym językiem komunikacji jest język łaciński, zajmuje się stworzeniem polskiego podręcznika do łaciny mówionej oraz przekładem literatury polskiej), współorganizuje schole żywej łaciny. Jest w tej chwili jedynym aktywnym kołem żywej łaciny w Polsce. Poznań - tu od wielu lat co roku organizowane są przez Instytut Filologii Klasycznej UAM schole żywej łaciny - są to kursy prowadzone metodą konwersacyjną przez jedną z najlepiej mówiących po łacinie osób na świecie. W instytucie tym prowadzone są również odbywające się po łacinie zajęcia dodatkowe dla studentów, polegające na czytaniu i interpretacji tekstów łacińskich. Łódź - tu w katedrze filologii klasycznej UŁ działa teatralna sekcja koła naukowego. Sekcja ta zajmuje się wystawaniem krótkich spektakli w języku łacińskim, których scenariusze pisane są na zajęciach przez studentów oraz jedną z pracowniczek naukowych instytutu. Także w Toruniu istniało koło żywej łaciny. FonetykaW fonetyce łacina należy do grupy kentumowej języków indoeuropejskich, gdzie dawne spalatalizowane [k'] przeszło w [k], a nie w sybilant. Język polski dla odmiany należy do grupy satemowej, i tak np. wyraz "sto", w polskim zaczyna się na [s] ([sto]), w łacinie na [k] ([kentum]). Oryginalna wymowa łacińska z czasem uległa zmianom: [k] i [g] przed samogłoskami przednimi [e] oraz [i] uległy przemianie: [k] w [c], [cz] lub [s], [g] w [ż] lub [dż]. Ponieważ zmiany fonetyczne przebiegały różnie w różnych krajach (np. [c] przed [e] daje w IX wieku [c] we Francji, ale [cz] w Italii), dokonano unifikacji wymowy na podstawie sugestii Erazma z Rotterdamu. Jest to tak zwana wymowa restytuowana. Podział spółgłosek i samogłosekŁacina ma 10 samogłosek (łac. vocales) - pięć krótkich [a], [e], [i], [o], [u] oraz pięć odpowiadających im barwą samogłosek długich. Dodatkowo występuje (tylko w wyrazach obcych) zapożyczona z greki samogłoska [y] mająca wartość niemieckiego "u Umlaut". Łacina ma też 6 dyftongów (łac. diphthongi): 'ae(æ)', 'oe', 'au', 'eu', 'ei', 'ui'. Spółgłoski (łac. consonantes) dzielą się na:
Wymowa i akcentowanie
Ważniejsze zjawiska fonetyczne
OrtografiaŁacina używa alfabetu łacińskiego. W chwili obecnej do zapisu łaciny używa się trzech odmianek tego alfabetu:
Różnice dotyczą zapisu półsamogłosek [j] oraz [w] (wymawianego jak nasze "ł"). W odmiance starożytnej zapisujemy je odpowiednio jako 'I' -'i' oraz 'V'-'u', w odmiance barokowej jako 'J'-'j' oraz 'V'-'v', natomiast odmianka szkolna stanowi kompromis pomiędzy tymi dwiema i ma zapis 'I'-'i' oraz 'V'-'v'. W starożytności alfabet łaciński miał tylko jeden krój liter odpowiadający dzisiejszym kapitalikom. Odmiany pisma, tzw. kapitała lub kursywa istniały tylko ze względu na to czym i na czym pisano. Nie stosowano też interpunkcji. Jedynym znanym znakiem interpunkcyjnym było punctum, używane do zaznaczania przerw międzywyrazowych w inskrypcjach rytych w kamieniu lub malowanych. W listach, książkach i notatkach nie stosowano i tego. Wyglądało to mniej więcej tak: CFABVLLIVSMACEROPTIOCLASSISPRMISENATIVMIII Transkrypcja: C. Fabullius Macer, optio classis praetoriae Misenatium triere Tigride emit puerum natione Transfluminianum... Ponieważ pisane w ten sposób teksty są dla osoby niewyćwiczonej raczej trudne w czytaniu, współcześnie stosuje się następujące reguły ortografii i interpunkcji:
Asymilacja przedrostków
W razie wątpliwości poprawną pisownię (oraz wymowę) dyftongów, geminat, przedrostków itp. rozstrzyga Thesaurus Linguae Latinae, a z braku tegoż - słownik oksfordzki języka łacińskiego (The Oxford Latin Dictionary). Piszemy i mówimy: caelum (nie: coelum), condicio (nie: conditio), lacrima (nie: lachryma), paenitet (nie: poenitet), sepulcrum (nie: sepulchrum), silva (nie: sylva), stilus (nie: stylus) itp. Interpunkcja
Przecinek, chyba że szyk zdania to uniemożliwia, stawiamy:
Przecinka, chyba że szyk zdania wymaga tego z innych wględów, nie stawiamy:
Co do przecinka, obowiązuje generalna zasada, która mówi, że lepiej jest postawić o jeden taki znak za mało, niż o jeden za dużo. Trzeba pamiętać, że wobec braku znaków interpunkcyjnych w starożytności łacina wyposażona jest w znaczną ilość spójników, zaimków i partykuł, które odpowiednio rozmieszczone zastępują interpunkcję. Z tego też względu stosowane przez nas współcześnie przecinki, kropki i średniki są w łacinie w dużej mierze redundantne. GramatykaFleksjaŁacina jest językiem fleksyjnym, mającym 2 liczby, 6 przypadków, 3 rodzaje gramatyczne i ogromne bogactwo form czasownika. Czasownik odmienia się przez:
Praesens, futurum primum i futurum exactum należą do kategorii 'czasów głównych', pozostałe zaś to tzw. 'czasy historyczne'. Istnieje ponadto sześć bezokoliczników (po jednym czasu teraźniejszego, przyszłego i przeszłego w każdej ze stron), cztery imiesłowy (dwa czynne i dwa bierne) oraz dwa rodzaje tzw. rzeczowników odsłownych (gerundium i supinum).
SkładniaSzyk wyrazów w zdaniu"Szkolny" szyk gramatyczny to SOV, czyli najpierw występuje podmiot, potem dopełnienie, a orzeczenie na końcu. Wyraz określający stoi zwykle za wyrazem określanym przez niego. W praktyce jednak szyk jest zupełnie swobodny, poszczególne elementy zdania występują w dowolnej kolejności, podobnie jak jest to do pewnego stopnia w języku polskim. Zdanie
Łacina w szkołachW 2009 r. w liceach ma się pojawić nowy przedmiot - łacina i kultura antyczna. W opracowywanym programie nauczania dla liceów ogólnokształcących przewidziano po cztery godziny tygodniowo tego przedmiotu w drugiej i trzeciej klasie. Łacina i kultura antyczna znajdzie się wśród rozszerzonych przedmiotów do wyboru, na które w zreformowanych liceach uczniowie będą się decydowali po pierwszej klasie. Z danych Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli wynika, że łacina to rzadkość. Na blisko milion uczniów w liceach ogólnokształcących uczy się jej tylko 35 tys. W tej chwili łaciny naucza 397 pedagogów.[1] Renesans łacinyW Europie obserwuje się zwiększone zainteresowanie łaciną. Podejmowane są nawet próby wypromowania jej jako języka żywego. W Finlandii radio nadaje krótkie audycje w tym języku. Łacina jest nauczana w Niemczech (35-50% szkół w zależności od landu), Francji (około 50%) i we Włoszech (ok. 70%).[2] Język łaciński pojawia się w wielu grach wideo. Niektóre piosenki są śpiewane po łacinie jak np. One Winged Angel z Final Fantasy VII, Liberi Fatali z Final Fantasy VIII (tu jednak tekst, a nawet sam tytuł, jest niegramatyczny) czy tytułowa piosenka z Super Smash Bros. Brawl. Przypisy
Zobacz też Zobacz publikację na Wikibooks:
Łacina  Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
i sentencji łacińskich
Linki do innych stron:
Suplement C.D. Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, CODN — polska publiczna instytucja edukacyjna podlegająca Ministerstwu Edukacji Narodowej mająca wspierać nauczycieli w doskonaleniu ich umiejętności pedagogicznych poprzez promocję nowoczesnych form pracy z młodzieżą.Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς , łac. Christianitas) – religia monoteistyczna i rodzina związków wyznaniowych głoszących nauczanie o mesjaństwie i synostwie Bożym Jezusa Chrystusa, jego męczeńskiej i odkupieńczej śmierci oraz zmartwychwstaniu. Świętą księgą chrześcijan jest Biblia. Chrześcijaństwo jest największą religią na świecie. Liczbę wierzących w Chrystusa określa się na ok. 2,1 mld ludzi (1/3 ludności świata)[potrzebne źródło], biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).Cyceron Marcus Tullius Cicero ( ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za obelżywe słowa Filipiki.Czasownik łaciński Czasownik (verbum) w języku łacińskim podlega koniugacji, tj. odmianie przez osoby, liczby, czasy, tryby i strony. Występują cztery typy takiej odmiany: koniugacja pierwsza (o temacie zakończonym na -ā), koniugacja druga (o temacie zakończonym na -ē), koniugacja trzecia (o temacie zakończonym na spółgłoskę, przy czym występuje w niej też podtyp, w którym między tematem a końcówką występuje spójka ĭ) i koniugacja czwarta (o temacie zakończonym na -ī). Istnieją też nie podlegające koniugacji formy bezosobowe czasownika.Dyftong Dyftong, dwugłoska (gr. δίφθογγος diphthongos – "dwubrzmiący") – pojedyncza samogłoska (na ogół długa) o zmiennym przebiegu artykulacji, co sprawia, że ucho ludzkie słyszy dwa dźwięki, mimo że są one zespolone niejako w jeden i mają właściwości pojedynczej samogłoski.Dyglosja Dyglosja (z gr. diglossia - dwujęzyczność) to stan, kiedy wersja literacka danego języka odbiega w takim stopniu od wersji potocznej, że mogą one być uznane za odrębne dialekty lub nawet języki.Elizja Elizja – regularne usunięcie samogłoski – a niekiedy sylaby – w sąsiedztwie innej samogłoski. Zjawisko to dotyczy najczęściej samogłoski (sylaby) wygłosowej przed nagłosem samogłoskowym, na przykład fr. l'affaire "sprawa" ale la maison "dom".Epenteza Epenteza (z greckiego epénthesis – "wtrącenie") – zjawisko językowe, polegające na wstawieniu tak zwanej głoski epentetycznej (nie mającej umotywowania etymologicznego), samogłoski lub spółgłoski, zwykle celem uniknięcia trudnej do wymówienia zbitki głosek lub rozziewu. Np. pol. wewnątrz (e ruchome), kropla < kroplja < kropja (jotyzacja prasłowiańska – w polskim jej ślady pojawiają się niekonsekwentnie), niem. hoffentlich, Zeitungsjunge, łac. comburo (z con + uro), ang. łączące R itp.Erazm z Rotterdamu Erazm z Rotterdamu (łac. Desiderius Erasmus Roterodamus, właściwie Gerrit Gerritszoon [Gerhard Gerhardson], urodzony 28 października prawdopodobnie 1469 roku w Rotterdamie, zmarł 12 lipca 1536 w Bazylei), holenderski filolog, filozof, pedagog, jeden z czołowych humanistów renesansu (książę humanistów), propagator kultury antycznej, pisarz, myśliciel chrześcijański, katolicki duchowny (oskarżony o herezję). Głosił, że człowiek z natury jest dobry, zło zaś pochodzi z niewiedzy[1].Europa Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Fibula Fibula – ozdobna, metalowa zapinka do spinania szat, funkcją i kształtem zbliżona do współczesnej agrafki, używana w Europie od późnej epoki brązu (około 1500 p.n.e.) aż do średniowiecza. Nazwę tę rozciągano również na wszystkie brosze, zamki do pasków, sprzączki do pasków i opasek na włosy itp. Fibule spełniały również rolę guzików.Filologia klasyczna Filologia klasyczna (gr.-łac. philologia classica, zamiłowanie do języków klasycznych) - gałąź nauk humanistycznych zajmująca się badaniem języków klasycznych dla kultury europejskiej (zwanych w skrócie po prostu klasycznymi), to jest greki i łaciny.Finlandia Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917 roku. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.Fleksja rzeczownika w języku łacińskim W języku łacińskim jest 5 deklinacji, oznaczanych numerami I, II, III, IV, V. Odpowiadają one tematom kończącym się na -a, -o, -i lub spółgłoskę, -u i -e. Istnieje też kilka rzeczowników z nieregularną odmianą (domus, iecur, femur i inne).Gajusz Juliusz Cezar Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca (idy marcowe) 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w dniu id marcowych przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. Przed śmiercią adoptował Oktawiana Augusta (wtedy jeszcze Gaiusa Octaviusa), wyznaczając go na swego spadkobiercę.Gallego Język galisyjski lub galicyjski (gal. galego, hiszp. gallego, port. galego) – język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ok. 3,2 mln mieszkańców hiszpańskiej Galicji (język urzędowy wraz z kastylijskim [hiszpańskim]) oraz sąsiednie prowincje Asturia, León i Zamora. Podtrzymywany jest także wśród wspólnot emigracyjnych Galisyjczyków w Argentynie, Brazylii i Meksyku.Gelliusz Aulus Gellius (druga połowa II wieku n.e.) - uczony i pisarz rzymski, miłośnik starożytności i kolekcjoner ciekawostek. Ze zbieranych przez wiele lat notatek sporządził pod koniec życia dzieło w dwudziestu księgach zatytułowane Noce Attyckie (łac. Noctes Atticae). Do naszych czasów zachowało się 19 ksiąg (zaginęła ósma).Gerundium Gerundium – rzeczownik odczasownikowy, zwykle będący nazwą czynności, często mający też jakieś inne znaczenie. W niektórych językach gerundium może występować dodatkowo w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub przymiotnikowego czynnego.Godzina Godzina (h) to jednostka miary czasu, dwudziesta czwarta część doby, dwunasta część dnia lub nocy astronomicznej. Jedna godzina to 4 kwadranse, 60 minut lub 3600 sekund. Godzina nie jest jednostką układu SI, ale jest przez ten układ uznawana.Greka Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.Homer Homer (gr. Ὅμηρος, Hómēros) (VIII wiek p.n.e.) – grecki aojda (rapsodas). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji poezji heroicznej (której istnienie jest wszakże czystym domysłem).ISO 639 ISO 639 to zestaw standardów międzynarodowych dotyczących jednoznacznego reprezentowania nazw języków za pomocą krótkich, 2-, 3- lub 4-literowych identyfikatorów.Iloczas (łacina) Iloczas to opozycja fonologiczna samogłosek długich i krótkich. Z iloczasem mamy do czynienia wówczas, gdy w jakimś języku dwa wyrazy lub dwie formy różnią się między sobą tylko długością samogłoski i ta różnica długości decyduje o różnicy znaczenia.Imiona łacińskie Imiona łacińskie – imiona rzymskie używane przez starożytnych Rzymian oraz inne imiona pochodzące z łaciny, rozpowszechnione w wielu krajach w późniejszym okresie. Tadeusz Milewski postawił hipotezę, iż w pierwotnym okresie, kiedy Italikowie mieszkali na północ od Alp w sąsiedztwie Celtów, w grupie italskiej istniał system imion złożonych, analogiczny do występującego w grupie celtyckiej oraz w innych językach indoeuropejskich. System ten zanikł dopiero po przybyciu plemion italskich do Italii; nastąpiło to w ciągu II tysiąclecia p.n.e.; ukształtował się natomiast pod wpływem Ligurów system imion jednoczłonowych, niezłożonych, w dużej mierze pochodzenia obcego, nieindoeuropejskiego (w tym etruskiego), który przekształcił się w dwuimienny, obejmujący imię (praenomen) i nazwisko rodowe (nomen), a ostatecznie w początkach I wieku p.n.e. — w system trójimienny, złożony z dwóch wcześniej wymienionych elementów oraz z przydomka (cognomen). Jeszcze w czasach klasycznych jednak nie wszystkie rody używały przydomków, por. dwuelementowe określenie Marka Antoniusza[1].Inskrypcja Inskrypcja (łac. inscriptio = napis) – napis wyryty w twardym materiale (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na nagrobkach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją inskrypcji zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.Instytut Instytut (łac. institutum 'urządzenie') - nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych, jak również jednego z rodzajów zgromadzeń zakonnych.Interpunkcja Interpunkcja jest to graficzny odpowiednik intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego. Stanowi ją zbiór znaków (we współczesnej polszczyźnie jest ich 10), inaczej zwanych znakami przestankowymi, uzupełniających zapis literowy tekstu. Nie odpowiadają one ani fonemom języka mówionego, ani leksemom. Znaki te pozwalają na odzwierciedlenie w tekście pisanym zależności składniowych między członami wypowiedzenia lub między wypowiedzeniami, na wyodrębnienie, podkreślenie - ze względów znaczeniowych lub emocjonalnych - pewnych wyrazów lub fragmentów tekstu, a także na ujednoznacznienie tekstu pisanego.Itala (przekład Biblii) Itala, właściwie versio vetus Itala (łac. stary przekład italski) - wczesny łaciński przekład Biblii wykonany w połowie III w. n.e. na potrzeby tych zamieszkałych w Italii chrześcijan lub kandydatów na chrześcijan, którzy nie znali greki - ówczesnego języka liturgicznego chrześcijaństwa.Język aramejski Język aramejski (aram. ܐܪܡܝܐ - Ārāmāyâ, hebr. ארמית - Arāmît) - język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych.Język faliskijski Język faliskijski (zwany też faliskim) wchodzi do podgrupy latynofaliskiej języków italskich. Język ten był używany w starożytnej Italii na północ od Tybru do około 200 roku p.n.e., kiedy to został wyparty przez blisko z nim spokrewnioną łacinę. Językiem faliskijskim mówili Faliskowie, którzy następnie ulegli stopniowej asymilacji z Latynami. Obecnie przetrwał głównie w formie krótkich inskrypcji na ceramice, np.Język grecki klasyczny Język grecki klasyczny, inaczej greka klasyczna - stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.Język hebrajski Język hebrajski (hebr. עִבְרִית, trb. iwrit) – język z grupy kananejskiej języków semickich, należący do afroazjatyckiej rodziny językowej, zapisywany alfabetem hebrajskim.Język kataloński Język kataloński (llengua catalana [ˈʎεn.gwə kə.təˈɫa.nə], el català [əɫ.kə.təˈɫa]) to język romański z grupy zachodniej, mający status języka urzędowego w Andorze i hiszpańskich wspólnotach autonomicznych: Katalonii, Balearach i Walencji. Jest zrozumiały dla 9 milionów ludzi, z których większość zamieszkuje wymienione regiony Hiszpanii.Język korsykański Język korsykański (lingua corsa) – dialekt z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ok. 260 tys. mieszkańców Korsyki (francuskiej wyspy na Morzu Śródziemnym), a także ok. 80 tys Korsykan mieszkających w Boliwii, Kanadzie, Kubie, Portoryko, Urugwaju, USA, Wenezueli i we Włoszech.Język liturgiczny Język liturgiczny (język religijny, język sakralny) – język, który używany jest jako język tekstów i ceremonii religijnych. Stosunek takiego języka do innych języków codziennego użytku jest różny w różnych kulturach. Niekiedy język taki jest używany w życiu codziennym (np. arabski wśród Arabów), ale często zdarza się, że jest on uznawany za element religii i stanowi język święty, którego użycie w życiu świeckim jest zabronione. Bardzo często uznaje się, że tylko w danym języku możliwe jest przekazanie prawdy objawionej w pismach religijnych (zobacz: święte księgi). Wiele języków liturgicznych to języki martwe, które przetrwały dzięki temu, że były używane w ceremoniach religijnych (np. łacina, hebrajski, gyyz). |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ten artykuł dotyczy języka łacińskiego. Zapoznaj się również z: części Poznania.
