Ładunek wybuchowy - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy substancji. Zapoznaj się również z: Materiał Wybuchowy (album).

Materiał wybuchowy to pojedynczy związek chemiczny lub mieszanina kilku związków chemicznych, która jest zdolna w odpowiednich warunkach do gwałtownej reakcji chemicznej o charakterze egzotermicznym, której towarzyszy wydzielenie wielkiej ilości produktów gazowych w postaci wybuchu (detonacji lub deflagracji).

Materiał Wybuchowy - czwarty album studyjny zespołu Grupa Operacyjna. Został wydany w styczniu 2010 roku. W piosenkach opisane są wady polskiej rzeczywistości.

Nitroceluloza (NC) to mieszanina azotanów(V) celulozy – estrów celulozy oraz kwasu azotowego. Ogólny wzór sumaryczny nitrocelulozy [C6H7O2(OH)3-x(ONO2)x]n, gdzie х = 1, 2 lub 3 – stopień znitrowania. Maksymalna zawartość azotu w nitrocelulozie wynosi 14,14%, co odpowiada triazotanowi(V) celulozy – [C6H7O2(ONO2)3]n. Wbrew nazwie potocznej nie jest związkiem nitrowym.

Prawdopodobnie pierwszym materiałem wybuchowym był wynaleziony w Chinach proch czarny.

Inicjacja reakcji, której ulega materiał wybuchowy, wymaga bodźców zewnętrznych. Mogą one być rozmaite w zależności od charakteru materiału wybuchowego. Może to być np.: działanie mechaniczne (wybuch innego materiału, uderzenie, potarcie, a czasem nawet lekki dotyk), ogrzanie, dopływ światła lub prądu elektrycznego, czy też kontakt z inną substancją chemiczną.

Detonacja to wybuch (fala reakcji chemicznych) rozprzestrzeniający się w materiale wybuchowym z prędkością ponaddźwiękową (z reguły wynosi kilka tys. m/s do max 10 tys. m/s), powodujący powstanie w otaczającym go ośrodku fali uderzeniowej. Na jej czole występuje bardzo wysokie ciśnienie (do ok. 500 tys. atm) i temperatura (do ok. 5800 °C).

Heksogen (cyklotrimetylenotrinitroamina (CH2NNO2)3, T4, RDX – Royal Demolition eXplosive, cyklonit, Hx, 1,3,5-trinitro-1,3,5-triazacykloheksan, C3H6N6O6), organiczny związek chemiczny, jedna z nitroamin heterocyklicznych, stosowana jako materiał wybuchowy.

Podział materiałów wybuchowych ze względu na zastosowanie

inicjujące – np. piorunian rtęci, azydek ołowiu; są to materiały o stosunkowo słabej mocy detonacji, a ich podstawową cechą jest szczególnie duża podatność na bodźce zewnętrzne; służą do zapoczątkowania reakcji w materiałach o mniejszej podatności na bodźce lub do wywołania reakcji w jakiś szczególny sposób

kruszące – np. kwas pikrynowy, trotyl, nitrogliceryna, dynamity, heksogen; są to materiały o najgwałtowniejszej detonacji (najkrótszym czasie przebiegu reakcji), a więc największej sile działania; z reguły wymagają zapoczątkowania reakcji wybuchowej przez inny materiał wybuchowy; dodatkowo dzieli się je na materiały o normalnej sile działania (trotyl), o zwiększonej sile działania (PMW, tetryl, pentryt, heksogen) i o zmniejszonej sile działania

miotające – np. proch czarny, nitroceluloza; są to materiały stosunkowo powoli wybuchające, natomiast ich podstawową cechą jest duża ilość gazowych produktów reakcji; służą do napędzania broni palnej

bezpieczne – materiały, którym podczas wybuchu nie towarzyszy płomień; są to materiały specjalnego przeznaczenia, np. w kopalniach zagrożonych wybuchem gazów palnych np. Metanity specjalne

masy pirotechniczne – materiały o specjalnej charakterystyce wybuchu, służące do wywoływania rozmaitych efektów, takich jak: duży huk, duży błysk, błysk w określonym kolorze, duża ilość dymu, emanacja iskier itp. W technice wojskowej mają zastosowanie do elaboracji pocisków, rakiet, bomb, naboi sygnałowych, środków pozoracyjnych (petardy) i szkoleniowych. W gospodarce mają zastosowanie do spawania termitowego, w wyrobach sygnałowych, do celów widowiskowych.

Te same materiały wybuchowe mogą mieć odmienną charakterystykę wybuchu, w zależności od szeregu czynników, takich jak: rodzaj inicjacji, rozległość tej inicjacji, stopień rozproszenia w otoczeniu, stopień koncentracji (np. proszek, sprasowanie), stopień jednolitości (w przypadku mieszanin), grubość materiału w najszerszym miejscu, temperatura materiału wybuchowego, obecność spowalniaczy oraz warunki samej reakcji czyli sposób opakowania materiału wybuchowego.

Trotyl (2,4,6-trinitrotoluen, TNT), (NO2)3C6H2CH3 – organiczny związek chemiczny, nitrozwiązek, powszechnie stosowany jako kruszący materiał wybuchowy.

Stopina - rodzaj lontu służącego do zapalania mas pirotechnicznych w fajerwerkach. Cechuje się bardzo dużą szybkością spalania, czym różni się od zwykłego lontu.

Jakkolwiek materiały rozszczepialne, stosowane w bombach atomowych nie są materiałami wybuchowymi w sensie podanej tu definicji, to jednak czasami są do nich zaliczane, ze względu na zbliżony, choć znacznie silniejszy efekt, jaki wywołują w momencie rozpoczęcia reakcji łańcuchowej.

Lont to przewód z rdzeniem z materiału wybuchowego lub materiału pirotechnicznego służący do zdalnego lub opóźnionego odpalenia ładunku wybuchowego lub pirotechnicznego. W uproszczonej formie wykonywany dawnym sposobem przez nasycanie sznurka z włókna naturalnego lub papieru chemikaliami. Obecnie jednymi z najpowszechniej stosowanych lontów w pirotechnice są lonty typu Visco

Deflagracja (zwana też dawniej wybuchem właściwym) - spalanie, które propaguje się z prędkością niższą, niż wynosi prędkość dźwięku w danym materiale (poniżej ok. 2000 m/s), powstające wskutek szybkiej reakcji utleniania.

Zobacz też

Zobacz hasło materiał wybuchowy w Wikisłowniku

Lista prędkości detonacji związków wybuchowych

detonator, fugas, granat, kapiszon, lont, ładunek kumulacyjny, mina, nabój, pirotechnika, pocisk, spłonka, stopina, zapalnik, eksplozofory