Łasin - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: wieś Łasin Koszaliński w woj. zachodniopomorskim.

Kościół archiprezbiterialny pw. św. Katarzyny

Łasin (niem. Lessen) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łasin. Miasto położone jest nad Jeziorem Łasińskim (tzw. jezioro Zamkowe) przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr z drogą wojewódzką nr .

Władysław II Jagiełło, , zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377-1381 i 1382-1392, król Polski i najwyższy książę litewski w latach 1386-1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.
Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967 w Poznaniu, zm. 17 czerwca 1025) – książę Polski od 992 roku, pierwszy koronowany władca Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 był także księciem Czech jako Bolesław IV.

Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 3271 mieszkańców.

W Łasinie urodził się Zbigniew Dębski, powstaniec warszawski, podpułkownik WP.

Historia

Osobne artykuły: Burmistrzowie Łasina i Historia Łasina.

Położona nad jeziorem osada istniała już za Bolesława Chrobrego. Pierwsza historyczna informacja o istnieniu osady o nazwie Łasin pochodzi z 1014. Prawa miejskie Łasin otrzymał od Krzyżaków w 1298. Nadania dokonał mistrz krajowy Meinhard z Querfurtu, który wydał przywilej na założenie miasta na prawie magdeburskim Janowi z Lasu (po łac. De Nemore). Krzyżacy otoczyli miasto murami, wałami i fosami, a przylegające do miasta jeziora i trzęsawiska naturalnie wzmacniały jego obronność. Podczas wojen z Krzyżakami był kilkakrotnie bezskutecznie oblegany przez Polaków (również pod wodzą króla Władysława Jagiełły). Pomimo zwycięstwa pod Grunwaldem Łasin nadal pozostał przy Zakonie. Dopiero w 1461 w dzień Wszystkich Świętych, kiedy to z uwagi na święto miasto nie posiadało należytej obrony, bramy stały otworem, a załoga była niekompletna miasto zostało zdobyte, obrabowane i spalone. Za panowania krzyżackiego Łasin należał do komturstwa (a później wójtostwa) rogozińskiego. Historycznie Łasin zaliczany jest do Ziemi Chełmińskiej.

Bitwa pod Grunwaldem (w literaturze niemieckiej pierwsza bitwa pod Tannenbergiem) – jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy (pod względem liczby uczestników), stoczona na polach pod Grunwaldem 15 lipca 1410, w czasie trwania wielkiej wojny, między siłami zakonu krzyżackiego wspomaganego przez rycerstwo zachodnioeuropejskie (głównie z Czech, z wielu państewek na Śląsku, z Pomorza Zachodniego i z pozostałych państewek Rzeszy), pod dowództwem wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena, a połączonymi siłami polskimi i litewskimi (złożonymi głównie z Polaków, Litwinów i Rusinów) wspieranymi lennikami obu tych krajów (Hospodarstwo Mołdawskie, Księstwo Mazowieckie, Księstwo Płockie, Księstwo Bełzskie, Podole i litewskie lenna na Rusi) oraz najemnikami z Czech, Moraw i z państewek ze Śląska oraz uciekinierami ze Złotej Ordy [3] i chorągwiami prywatnymi (między innymi chorągiew z Nowogrodu Wielkiego księcia Lingwena Semena), pod dowództwem króla Polski Władysława II Jagiełły.
Prawo chełmińskie niem. Kulmer Recht, łac. Jus Culmense vetus – odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie i Toruniu, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Najstarsze dokumenty to Kulmer Handfeste Hermanna von Salza z 1232 i Alte Kulm z XIV wieku. Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji. W praktyce stosowano głównie wydane drukiem projekty kodyfikacji z lat 1566, 1580 oraz 1594.

Kalendarium

1014 – pierwsza historyczna informacja o istnieniu osady o nazwie Łasin

1298 – prawa miejskie na prawie magdeburskim

1306 – prawa miejskie na prawie chełmińskim

1461 – Łasin powrócił do państwa polskiego

16 lipca 1526 – Zygmunt I Stary potwierdził przywileje nadane miastu za czasów krzyżackich

1628 – miasto zostało spalone przez Szwedów

1719 – wielki pożar w mieście

1772 – na skutek pierwszego rozbioru Polski Łasin został przyłączony do Prus

1833 – utrata praw miejskich

1860 – odzyskanie praw miejskich

1886 – wybudowano linię kolejową łączącą Łasin z Gardeją

1892 – rozebrano mury miejskie

1920 – powrót Łasina do Polski

1 września 1939, ok. godz. 11 – miasto zostało zajęte przez wojska niemieckie.

26 stycznia 1945 – miasto zostało zdobyte przez Armię Czerwoną.

Zabytki

kościół archiprezbiterialny pw. św. Katarzyny, zbudowany w 1328 na miejscu dawnego drewnianego kościoła. Wielokrotnie przebudowywany w okresie od XVII do XX wieku. Obecny kościół zbudowany jest z czerwonej cegły w stylu gotyckim. Wystrój kościoła jest renesansowo-barokowy z pierwszej połowy XVIII wieku. Na chórze znajdują się organy z pierwszej połowy XIX wieku. Kościół nigdy nie posiadał dzwonnicy murowanej. Dzwonnica była drewniana i znajdowała się obok kościoła. Obecna o wysokości ok. 10 m zbudowana została w XIX wieku. Umieszczone są w niej trzy dzwony odlane w Gdańsku (duży w 1719 i dwa mniejsze w 1739).

wieża ciśnień (1893)

gmach magistratu miejskiego (1900)

pomnik ofiar II wojny światowej pochodzących z Łasina i okolic zamordowanych przez Selbstschutz. Tzw. pomnik na "Magdalence" stoi na miejscu dawnego kościoła pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, który został zniszczony podczas drugiej wojny szwedzkiej w 1670.

Ponadto w Łasinie znajduje się Muzeum Pożarnictwa Ziemi Pomorskiej, istniejące przy miejscowej OSP Łasin.

Droga wojewódzka nr 538 - droga wojewódzka łącząca Radzyń Chełmiński z Rozdrożem. W Nowym Mieście Lubawskim łączy się z DK15, która zapewnia dojazd w stronę Torunia i Ostródy.
Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Edukacja

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Kazimierza Jagiellończyka w Łasinie

Zespół Szkół Publicznych w Łasinie

Szkoła Podstawowa

Gimnazjum Nr 1

Przedszkole Miejskie w Łasinie

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)