Łazar Kaganowicz - Polski Serwis Naukowy

Łazar Kaganowicz

Łazar Mojsiejewicz Kaganowicz ros. Лазарь Моисеевич Каганович (ur. 22 listopada 1893 w przysiółku Kabany (obecnie: Dibrowa) koło Chabna, zm. 25 lipca 1991 w Moskwie) - radziecki polityk.

Pochodził z rodziny drobnego żydowskiego handlarza bydła, w dzieciństwie pracował w warsztatach szewskich. Od 1911 w partii bolszewickiej. Jeden z najbliższych współpracowników Stalina i członek najwyższych władz partyjnych w Rosji komunistycznej i ZSRR: od 1924 do 1957 członek Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Rosji, a potem KPZR, w latach 1930-1952 członek jej Biura Politycznego. W latach 1925 - 1928 i w 1947 był sekretarzem generalnym partii komunistycznej na Ukrainie. W latach 1930-35 pierwszy sekretarz partii w Moskwie, współinicjator i organizator budowy metra moskiewskiego. W okresie 1935-1944 minister (komisarz ludowy) transportu, jednocześnie w 1937 - 1939 minister przemysłu ciężkiego, w 1939 - 1940 minister przemysłu naftowego i surowców energetycznych, po 1945 kilkakrotnie minister przemysłu materiałów budowlanych, a w latach 1953 - 1957 wicepremier ZSRR.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Metro moskiewskie (ros. ГУП Московский метрополитен) liczy łącznie 298,2 km, składa się z 12 linii na których znajduje się 182 stacji. Jest najbardziej obciążonym metrem Europy, a także na świecie. Do metra w Moskwie wsiada codziennie 2.392.200 pasażerów (2002). Metro moskiewskie wyróżniają przede wszystkim stacje, których część uważana jest za wzorcowy przykład architektury socrealizmu, wnętrza stacji przypominają pałace, pod sufitami wiszą misterne żyrandole.

Po śmierci Stalina w 1953, aktywnie współdziałał z Chruszczowem przeciwko Berii, jednakże potem sprzeciwił się potępieniu stalinizmu przez Chruszczowa (później nazwano to działanie grupą antypartyjną). W konsekwencji w 1957 zwolniony ze wszelkich stanowisk partyjnych i rządowych, a w 1961 wykluczony z partii, formalnie w związku z oskarżeniami o udział w represjach stalinowskich. Po 1957 był dyrektorem fabryki azbestu na Uralu, a w 1959 został odesłany na emeryturę.

Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза - КПСС) - ostatnia nazwa założonej w 1898 r. partii komunistycznej, rządzącej w Rosji i ZSRR od 1917 do 1991 roku (1898-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie platformy w każdej z republik radzieckich z wyjątkiem (do 1990 r.) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowanie i utrzymywanie kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny i radziecki wywiad.

Stanisław Kosior, ukr. Станісла́в Віке́нтійович Косіо́р (ur. 18 listopada 1889 w Węgrowie, zm. 26 lutego 1939) – działacz komunistyczny, przywódca sowieckiej Ukrainy.

Współcześnie powszechnie obciążany odpowiedzialnością za kolektywizację i "rozkułaczenie" (w tym aresztowanie i zesłanie ludności) Ukrainy, północnego Kaukazu, centralnej Rosji i części Syberii. Na tych terenach działał jako specjalny przedstawiciel Stalina ds rozkułaczania i nadzorował oraz inicjował politykę miejscowych władz. Jako pierwszy sekretarz Moskwy w latach 1930-1935 był inicjatorem przebudowy stolicy, w tym także zniszczenia szeregu znakomitych zabytków Moskwy, przede wszystkim cerkwi Chrystusa Zbawiciela (ros. Храм Христа Спасителя) i klasztoru Strastnoj z 1654. Wielokrotnie jeden z głównych realizatorów "czystek stalinowskich" zarówno w partii jak i poza nią. Współodpowiedzialny za zbrodnię katyńską, podpisał decyzję o rozstrzelaniu łącznie 25 700 osób spośród grupy polskich wojskowych i cywilów znajdujących się w obiektach NKWD. Decyzję podjęli członkowie Biura: Beria, Stalin, Woroszyłow, Mołotow, Mikojan, Kalinin, Kaganowicz. Zgodnie z nią zamordowano wiosną 1940 r. 21 857 osób.

Zbrodnia katyńska (ros. Катынский расстрел, ang. Katyn massacre) – zbrodnia stalinowska polegająca na rozstrzelaniu wiosną 1940 roku co najmniej 21 768 obywateli polskich, w tym ponad 10 tys. oficerów wojska i policji, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Radzieckiego zawartej w tajnej uchwale Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku (tzw. decyzja katyńska). Egzekucji ofiar, uznanych za „wrogów władzy sowieckiej” i zabijanych strzałami w tył głowy z broni krótkiej, dokonała radziecka policja polityczna NKWD. W latach 1940–1990 władze ZSRR zaprzeczały swojej odpowiedzialności za zbrodnię katyńską, lecz 13 kwietnia 1990 roku oficjalnie przyznały, że była to „jedna z ciężkich zbrodni stalinizmu”. Wiele kwestii związanych ze zbrodnią katyńską nie zostało jak dotąd wyjaśnionych.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Śledztwo na Ukrainie w sprawie Wielkiego Głodu i wyrok sądu w sprawie

25 maja 2009 Służba Bezpieczeństwa Ukrainy wszczęła oficjalne śledztwo w sprawie Wielkiego Głodu 1932-33 jako zbrodni ludobójstwa.

Po zakończeniu śledztwa w listopadzie 2009, w styczniu 2010 Prokuratura Generalna Ukrainy skierowała do sądu akt oskarżenia. 13 stycznia 2010 Sąd Apelacyjny w Kijowie po rozpoznaniu sprawy uznał Józefa Stalina, Wiaczesława Mołotowa, Łazara Kaganowicza, Pawła Postyszewa, Stanisława Kosiora , Własa Czubara i Mendla Chatajewicza za winnych zbrodni ludobójstwa określonych w art. 442 #.1 kodeksu karnego Ukrainy i umorzył jednocześnie postępowanie karne w związku ze śmiercią oskarżonych.

Włas Czubar, ukr. Вла́с Я́кович Чу́бар (ur. 22 lutego 1891 w Fedoriwce, zm. 26 lutego 1939) - radziecki działacz partyjny i państwowy, przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych USRR.

Antypartyjna grupa Malenkowa, Kaganowicza, Mołotowa, Bułganina i Szepiłowa - określenie, funkcjonujące w prasie radzieckiej dla określenia grupy komunistycznych działaczy partyjnych, którzy w czerwcu 1957 podjęli próbę usunięcia Nikity Chruszczowa ze stanowiska I sekretarza KPZR.

Przypisy

Bibliografia

Encyklopedia PWN, Warszawa, 1965.

Biografia

artykuł Roja Miedwiediewa

inny artykuł Roja Miedwiediewa

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Łazar Kaganowicz