Łazarz – część Poznania w osiedlu Św. Łazarz. Zespół urbanistyczno-architektoniczny Łazarza od 6 października 1982 roku figuruje w rejestrze zabytków pod numerem A-239.

Kościół Matki Boskiej Bolesnej

Kościół św. Anny

Hala "Arena"

Palmiarnia

Willa Paula Ueckera – siedziba Radia Merkury

VIII LO

ul. Kanałowa

Domy robotnicze przy ul. Kolejowej

Widok na budowaną przychodnię przy ul. Bogusławskiego, Liceum Ogólnokształcące VIII i wieżę Kościoła pw. Matki Boskiej Bolesnej, 1964 rok

W latach 1954-1990 Łazarz należał do administracyjnej dzielnicy Grunwald.

Miejsce w strukturze miasta

Położony jest w południowej części miasta, graniczy od północy z Centrum (Stare Miasto) i Jeżycami, od wschodu z Wildą, od południa z Dębcem i Górczynem, a od zachodu z osiedlami Raszyn i Grunwald. Osiedle znane jest z popularnych w Poznaniu obiektów: Hala widowiskowo-sportowa Arena, Park Wilsona, w którym znajduje się Palmiarnia Poznańska i dawny niemiecki schron oraz zabytkowy kościół parafialny Matki Boskiej Bolesnej i poewangelicki kościół św. Anny. Tu znajduje się VIII LO im. Adama Mickiewicza.

Historia

Osiedle św. Łazarz utworzone zostało w XVI w. na terenie należącym do dawnego szpitala św. Łazarza (położonego przy obecnej ul. Niedziałkowskiego). Nazwa osiedla św. Łazarz związana jest właśnie ze starym szpitalem, istniejącym już od lat sześćdziesiątych XVI wieku i kościółkiem p.w. św. Łazarza. Od imienia patrona wzięła się nazwa lazaretów (głównych prowizorycznych szpitalików wojennych) oraz nazwa części Poznania. Już w 1569 roku pojawili się kwestarze, którzy drogą ofiar i jałmużny gromadzić mieli fundusze na budowę szpitala dla biednych zadżumionych. W roku 1571 pierwsze obiekty szpitala były już gotowe, by potem przez następne kilkadziesiąt lat pomyślnie rozwijać się i rozbudowywać. Szpital, którego patronem był św. Łazarz, zarządzany był przez mianowanych przez magistrat poznański prowizorów, zwanych też ekonomami lub opiekunami. Jak później odnotowano posiadał on silne zaplecze ekonomiczne w postaci folwarku. Jego ziemie "poczynają się zaraz za szpitalem (...) a kończą u granicy drogi górczyńskiej". Był to zatem znaczny obszar, obejmujący część dzisiejszej Wildy i cały Łazarz. Nic dziwnego zatem, że do pracy angażowano również sezonowych wyrobników wiejskich, tzw. ratajów. Mieszkali oni głównie w wiosce miejskiej, po drugiej stronie Warty, od ich profesji zwanej Ratajami. Na terenie wsi w XVIII wieku zaczęli osiadać Bambrzy. Na należących do nich gruntach w następnych stuleciach wzniesiono opodal dworzec kolejowy i kościół pw. Matki Boskiej Bolesnej. W końcu XIX w. powstały pierwsze zakłady przemysłowe, uruchomiono fabrykę maszyn rolnych (przy ul. Kolejowej) i elektrownie (przu ul. Sczanieckiej). Zachowaną do 25 września 2011 roku (spłonęła) pamiątką wiejskiej przeszłości Łazarza jest dom ostatniego sołtysa wsi Adama Jeskiego przy ul. Głogowskiej 37. Łazarz w granice Poznania został włączony w kwietniu 1900 roku wraz z Wildą, Górczynem oraz Jeżycami, stając się terenem intensywnego budownictwa. Nazwa ul. Granicznej upamiętnia przebieg granicy między gminami Wilda i Łazarz sprzed 1900 r. (obszar należący niegdyś do kościoła w praktyce już wcześniej został oddzielony od Wildy torami kolejowymi).

W pierwszych latach XX w. powstała m.in. zabudowa ulic w okolicy ul. Matejki, o bogatych formach eklektycznych oraz w okolicy ul. Małeckiego o nieco skromniejszych formach. Już wtedy Łazarz zaczął dzielić się wyraźnie na dwie części: wschodnią (dolny) i zachodnią (górny). We wschodniej części oprócz kamienic przeważały skromne domostwa kolejarzy, zbudowane nieco na południe, wzdłuż torów kolejowych oraz ulic Kolejowej i Łukaszewicza. Do dziś osią przedzielającą zabudowania jest ulica Głogowska. Granicą administracyjną Łazarza jest obszar ulic: Rondo Jana Nowaka-Jeziorańskiego – Reymonta – Arciszewskiego – Palacza – Krauthofera – tory kolejowe równolegle do ul.Góreckiej i Kolejowej – Grunwaldzka – Rondo Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Na Łazarzu znajdują się dwa organy samorządowe pomocnicze Miasta Poznania: Rada Osiedla Świętego Łazarza i Rada Osiedla Targowego. Głównymi punktami Łazarza są: kościół Matki Boskiej Bolesnej przy ul.Głogowskiej, kościół św. Anny przy skrzyżowaniu ulic Matejki i Limanowskiego, kościół św. Michała przy ul. Stolarskiej, Rynek Łazarski, skrzyżowanie Głogowska/Hetmańska, ulica Głogowska, hala sportowo-widowiskowa Arena, Palmiarnia wraz z Parkiem Wilsona oraz Park Kasprowicza. Łazarz posiada ponadto swoje logo i herb wyłonione przez mieszkańców w konkursie portalu lazarz.pl. Dorocznym świętem mieszkańców dzielnicy są Dni Łazarza organizowane na przełomie maja i czerwca od 1987 roku.