Łaziska Średnie - Polski Serwis Naukowy

Łaziska Średnie (niem. Mittel Lazisk) - dzielnica Łazisk Górnych (miasta w województwie śląskim), do 1973 samodzielna gmina.

Łaziska Średnie widziane z hałdy Skalny. Na pierwszym planie kopalnia "Bolesław Śmiały"

Historia

Przedwojenny herb Łazisk Średnich - współczesna wersja kolorowa

Pierwsza wzmianka notowana w 1287 roku. Jest to najstarsza dzielnica Łazisk, założona na terenach zwanych łazami lub łysinami. Przez wiele lat była w rękach szlacheckich, dopiero w 1814 została włączona do własności władców pszczyńskiego państwa stanowego. Dzielnica ta leży na styku dwóch krain geograficznych: Garbu Mikołowskiego (część Wyżyny Śląsko - Krakowskiej) i Kotliny Oświęcimskiej.

Kraina geograficzna jest to obszar odróżniający się od obszarów sąsiednich swoistymi cechami środowiska przyrodniczego i odznaczający się ponadto określonym typem działalności człowieka. Podstawowymi kryteriami, na podstawie których wyodrębnia się krainy geograficzne, są wyróżniające się cechy środowiska, np. rzeźba terenu, klimat, roślinność itp. Granice krain rzadko mają charakter linii oddzielającej dwa obszary, tak jak to jest w przypadku granic politycznych. Najczęściej granica ma postać strefy przejściowej, w której stopniowo znikają cechy jednej krainy, a narastają cechy krainy sąsiedniej. Niektóre duże krainy geograficzne wykraczają znacznie poza obszar kraju.

Herb miasta Łaziska Górne przedstawia złamaną gałąź z 7 opadającymi liśćmi koloru złotego na niebieskim tle. Upamiętnia on wielki huragan, który przeszedł nad Łaziskami w 1738 roku.

W XIX wieku na charakter osady wpłynęły bogate złoża węgla kamiennego i ich eksploatacja. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich wymienia w 1884 5 działających w Łaziskach Średnich kopalń - Martha-Valesca (Waleska), Herzogin-Auguste, Gottmituns (Szczęść Boże), Trautscholtsegen i Bonaparte. W miejscowości stało 69 budynków, w tym 58 domów mieszkalnych, szkoła i młyn. W 1910 spis wykazał w gminie 1406 mieszkańców, a w obszarze dworskim 373

Łaziska Górne (śl. Gůrne Łaźiska, niem. Ober Lazisk, łac. Lazyska Superiori, czes. hist. Horní Lazyska) to miasto w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie mikołowskim, w południowej części Wyżyny Katowickiej oraz na południowym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, będącego jednym z najważniejszych ośrodków kulturalnych, naukowych i gospodarczych w kraju.

Wyżyna Śląska (341.1), kraina geograficzna w południowej Polsce, o powierzchni 3929 km2. Stanowi część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej, która z kolei jest częścią Małopolskiej Wyżyny.

Podczas plebiscytu w 1921 580 mieszkańców głosowało za Polską, a 166 za Niemcami.

Do dnia dzisiejszego pracuje kopalnia "Bolesław Śmiały".

W latach 1945-54 siedziba gminy Łaziska Średnie, 1954-72 osiedle, od 1973 dzielnica Łazisk Górnych.

Zabytki

Nieistniejący już pałac w Łaziskach Średnich. Znajdował się w miejscu, gdzie dziś wybudowane zostało osiedle ks. Głowińskiego

Pomnik (kapliczka) św. Jana Ewangelisty

kościół parafialny z lat 1937-1940 w stylu modernistycznym,

budynek gimnazjum nr 3 z lat 1928-1930, wybudowanego w stylu funkcjonalistycznym.

Kapliczka św. Jana

Gmina Łaziska Średnie – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945-1954 w woj. śląskim, katowickim i stalinogrodzkim (dzisiejsze woj. śląskie). Siedzibą władz gminy była wieś Łaziska Średnie (1954-72 osiedle, od 1973 dzielnica Łazisk Górnych).

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – monumentalny słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczpospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (np. Śląska); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.

Zobacz też

Parafia Męczeństwa Św. Jana Chrzciciela w Łaziskach Średnich

Historia

Zabytki

Zobacz też

Przypisy