Łotwa - Polski Serwis Naukowy

Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska — Latvijas Republika) — państwo w Europie Północnej powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.

Od strony lądowej graniczy z Litwą (453 km), Białorusią (141 km), Rosją (217 km) i Estonią (339 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1150 km. Długość należącego do Łotwy wybrzeża Morza Bałtyckiego wynosi 531 km. Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 roku i NATO od 29 marca 2004 roku. Należy także do ONZ, OBWE, Rady Europy oraz Rady Bałtyckiej i Rady Państw Morza Bałtyckiego.

Ambasador – szef misji dyplomatycznej pierwszej klasy, reprezentujący państwo wysyłające wobec władz innego państwa lub organizacji międzynarodowej.
Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.

Ustrój polityczny

Osobny artykuł: Ustrój polityczny Łotwy.

Organem ustawodawczym jest jednoizbowy parlament — Sejm (Saeima), składający się ze 100 parlamentarzystów wybieranych na czteroletnią kadencję. Prezydent jest wybierany przez Sejm na kadencję trwającą cztery lata. Reprezentuje on państwo na arenie międzynarodowej, jest najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych Łotwy, a także ma prawo powoływać i odwoływać ambasadorów oraz innych przedstawicieli państwa.

Centrum Zgody (łot. Saskaņas Centrs, SC; ros. Центр согласия) – łotewska koalicja polityczna o charakterze centrolewicowym powstała w 2005.
Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Organem wykonawczym jest Gabinet Ministrów (Ministru kabinets), składający się z premiera i ministrów przez niego powołanych. Premier wyznaczany jest przez prezydenta państwa. Gabinet Ministrów musi otrzymać wotum zaufania w Sejmie, jest przed nim także odpowiedzialny za swoje działania.

Ugrupowania polityczne mające reprezentację w parlamencie: „Jedność”, Centrum Zgody, Związek Zielonych i Rolników, O lepszą Łotwę i Zjednoczenie Narodowe Wszystko dla Łotwy! — Dla Ojczyzny i Wolności/Łotewski Narodowy Ruch Niepodległości.

Unia Europejska (oficjalny skrót w Polsce: UE) – powstały . W określeniu europejskości Unii naczelną rolę odgrywają czynniki historyczne i kulturowe oraz wspólna tożsamość i identyfikacja z wartościami demokratycznymi.
Łotewska wojna o niepodległość (łot. Latvijas brīvības cīņas) - seria konfliktów militarnych mających na celu utworzenie niepodległego państwa łotewskiego odbywających się w latach 1918-1920 między siłami łotewskimi przeciw oddziałom: niemieckim, białorosyjskim i bolszewickim, przy wsparciu sił: estońskich, brytyjskich i polskich.

Demografia

Osobny artykuł: Demografia Łotwy.

W wyniku włączenia Łotwy do ZSRR przesiedlono tam wielu Rosjan. Dziś większość z Rosjan mieszkających na Łotwie nie zna języka łotewskiego, co powoduje, że Łotwa nie chce przyznać wielu z nich obywatelstwa. Średnia gęstość zaludnienia to 35,05 osób na km². W miastach mieszka około 71% ludności.

Niepodległość – niezależność państwa od formalnego wpływu innych jednostek politycznych. Niepodległość można również określić jako suwerenność potencjalną.
Apatryda (łac. ápatris pozbawiony ojczyzny), bezpaństwowiec - osoba, której żadne państwo nie uznaje za swojego obywatela, czyli osoba nie posiadająca żadnego obywatelstwa.

Skład etniczny (narodowościowy):

Łotysze — 62,1%,

Rosjanie — 26,9%,

Białorusini — 3,3%,

Polacy — 2,2%,

Ukraińcy — 2,2%,

Litwini —1,2%,

Liwowie —0,08%,

inne — 1,3%.

Języki: łotewski (oficjalny), rosyjski, białoruski, polski, liwski, łatgalski i inne.

Wyznania: luterańskie (głównie Łotysze z zachodniej i północnej części kraju), rzymskokatolickie (głównie Łotysze ze wschodniej części kraju, Polacy i Litwini), prawosławne (głównie Rosjanie, Białorusini i Ukraińcy).

Miasta Łotwy

Osobny artykuł: Miasta Łotwy.

Religia

Osobne artykuły: Podział administracyjny Kościoła katolickiego na Łotwie, Łotewski Kościół Prawosławny i Świadkowie Jehowy na Łotwie.

Religią dominującą na Łotwie jest protestantyzm (z wyjątkiem wschodniej cz. Łotwy, gdzie dominuje katolicyzm), ale tylko 7% Łotyszy praktykuje regularnie.

Język liwski (inna nazwa: język liwoński) Līvõ kēļ, także rāndakēļ ("język z wybrzeża") – język ugrofiński z rodziny uralskiej, blisko spokrewniony z estońskim.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Główne wyznania to:

protestantyzm — ok. 459 tys. (głównie Łotysze),

prawosławie — 350 tys. (głównie Rosjanie),

katolicyzm — ok. 108 tys,

inne grupy wyznaniowe — ok. 20 tys., w tym Świadkowie Jehowy ok. 2,5 tys.

Według danych Eurobarometru z 2005 roku 37% Łotyszy deklaruje wiarę w istnienie Boga, 49% wierzy, że istnieje jakaś siła wyższa, a tylko 10 proc. nie wierzy w istnienie Boga, ducha czy innej „mocy”.

Bank Łotwy, łot. Latvijas Banka - centralny bank Łotwy z siedzibą w Rydze, istniejący od 1991 roku, od 2004 roku członek Europejskiego Systemu Banków Centralnych.
Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, OBWE (ang. Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE) – organizacja międzynarodowa uznawana za organizację regionalną w rozumieniu rozdziału VIII Karty Narodów Zjednoczonych. Jej celem jest zapobieganie powstawaniu konfliktów w Europie. Oprócz państw europejskich jej członkami są także Stany Zjednoczone i Kanada. OBWE powstała 1 stycznia 1995 w wyniku przekształcenia Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w organizację.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)