Łuczniczka - pomnik w Bydgoszczy - Polski Serwis Naukowy

Latem 2008 r.

Zbliżenie

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Pomniki i rzeźby w Bydgoszczy

Łuczniczka – rzeźba w Bydgoszczy, w parku Jana Kochanowskiego, naprzeciw Teatru Polskiego.

Jest jedną z najstarszych zachowanych rzeźb w mieście, uznawaną także za jedną z najcenniejszych i najpiękniejszych. Postać „Łuczniczki” należy do najbardziej wyrazistych symboli Bydgoszczy. Cztery kopie posągu znajdują się w różnych miastach Niemiec.

Opis

Posąg autorstwa berlińskiego artysty prof. Ferdinanda Lepcke jest wykonany z brązu i przedstawia młodą, nagą kobietę, napinającą łuk.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Lewin Louis Aronsohn (ur. 1850, zm. 1928) – polski bankier żydowskiego pochodzenia, poseł do parlamentu pruskiego, samorządowiec, Honorowy Obywatel Bydgoszczy.

Sylwetka posiada klasyczne proporcje i atletyczną budowę ciała. Jedynym okryciem postaci są sandały typu rzymskiego, do których nawiązuje również inna bydgoska rzeźba „Przechodzącego przez rzekę”. Posąg stoi na cokole z różowego granitu. Wymiary rzeźby wynoszą: wysokość 210 cm, szerokość 128 cm i głębokość 35 cm. Natomiast figura „Łuczniczki” ma wysokość 175 cm, obwód w biuście 105 cm, w talii 77 cm i bioder 105 cm.

Pomnik Wolności – pomnik w Bydgoszczy ku czci poległych żołnierzy radzieckich i polskich w czasie walk o wyzwolenie miasta w styczniu 1945 r., oraz upamiętniający powrót Bydgoszczy po Polski 20 stycznia 1920 r.
Futbol amerykański (ang. American football) – sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły. Najpopularniejszy sport w Stanach Zjednoczonych.

Historia

Figura w starej lokalizacji na Placu Teatralnym (do 1960 r.)

Rzeźba powstała prawdopodobnie w 1908 r. i była jednym z ostatnich dzieł Ferdinanda Lepcke. Była eksponowana na wystawach w Monachium i Berlinie, budząc duże zainteresowanie fachowców i zwiedzających oraz uzyskując pozytywne recenzje w prasie. Fotografie pracy zamieszczono również na łamach kilku czasopism fachowych poświęconych sztuce. Pomniejszona wersja „Łuczniczki” była eksponowana w maju 1910 r. w Bydgoszczy na wystawie Niemieckiego Towarzystwa Sztuki i Wiedzy. Podczas wystawy wśród miejscowej finansjery zrodziła się myśl nabycia kopii rzeźby. Wtedy bydgoski bankier żydowskiego pochodzenia, filantrop Lewin Louis Aronsohn, postanowił osobiście sfinansować sprowadzenie do Bydgoszczy oryginału. Koszt pokryty przez Aronsohna opiewał na 7,5 tys. marek. Burmistrz miasta Hugo Wolff udał się do Berlina, nawiązał kontakt z bratem nieżyjącego już Lepckego i zakupił oryginał dzieła (artysta wykonał kilka kopii posągu).

Fontanna Potop - fontanna-rzeźba istniejąca w latach 1904-1943 w Bydgoszczy. Przez cały okres istnienia, a więc 39 lat, dzieło to było jedną z atrakcji turystycznych Bydgoszczy. Od 2006 r. trwa proces rekonstrukcji rzeźby prowadzony przez Społeczny Komitet Odbudowy Bydgoskiej Fontanny Potop.
Ferdinand Lepcke (ur. 23 marca 1866 w Coburgu, zm. 12 marca 1909 w Berlinie) - niemiecki rzeźbiarz, twórca m.in. bydgoskich pomników: ”Potop” i ”Łuczniczka”.

Dzieło artysty pojawiło się w Bydgoszczy 26 sierpnia 1910 r., a uroczystego odsłonięcia pomnika na cokole dokonano 18 października 1910 roku. Figurę ustawiono na Placu Teatralnym obok Teatru Miejskiego, kilka metrów od ulicy, pośrodku kwadratowego, kwiecistego klombu. Łuczniczka celowała w boczną ścianę teatru, równolegle do ul. Mostowej.

Niemieckie Towarzystwo Sztuki i Nauki w Bydgoszczy – stowarzyszenie (niem. Deutsche Gesellschaft für Künst und Wissenschaft) istniejące w latach 1902–1945, zrzeszające większość niemieckich towarzystw kulturalno-naukowych na terenie Bydgoszczy.
Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Do dzisiaj nie wiadomo, kto był modelem do wykonania figury Łuczniczki. Według anegdot rozpowszechnionych w prasie i literaturze mogła ona przedstawiać:

przyjaciółkę fundatora, statystkę bydgoskiego teatru;

córkę Aronsohna Julię;

berlińską modelkę Ferdinanda Lepckego.

Na początku XX wieku i w okresie międzywojennym eksponowane w centrum miasta nagie kształty „Łuczniczki” budziły wiele emocji. Podczas świąt religijnych figurę zasłaniano parawanem lub ubierano, aby nie raziła uczuć religijnych uczestników procesji. Przeciwniczką rzeźby była mieszkająca w Bydgoszczy w latach 20. aktorka filmowa Pola Negri (Apolonia Chałupiec). W latach 20. XX w. rajcy miejscy podjęli nawet uchwałę o skasowaniu pomnika. Dopiero kiedy prezydent Poznania Cyryl Ratajski zaproponował odkupienie pomnika, przyszło otrzeźwienie i „Łuczniczka" ocalała. Przesunięto ją jednak (w I połowie lat 20.) w głąb Placu Teatralnego, bliżej rzeki, a dalej od ulicy.

Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych. Wyjątkiem są stopy miedzi i cynku, które noszą nazwę mosiądzów. Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.
Bydgoszcz Archers − polski zespół futbolu amerykańskiego z siedzibą w Bydgoszczy, członek Polskiego Związku Futbolu Amerykańskiego, występujący obecnie w rozgrywkach drużyn 8-osobowych PLFA 8.

Jesienią 1939 r. okupacyjne władze niemieckie przesunęły ją w poprzednie miejsce blisko ulicy i w takiej lokalizacji figura przetrwała do 1945 r. Podczas walk w styczniu 1945 r. figura została lekko uszkodzona postrzałami na plecach, z tyłu rąk i nóg. Przetrwała natomiast bez szwanku pożar i burzenie Teatru Miejskiego. W maju 1948 r. została poddana konserwacji przez rzeźbiarza Piotra Trieblera.

Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.
Pola Negri, właściwie Barbara Apolonia Chałupiec (ur. 3 stycznia 1897 w Lipnie, zm. 1 sierpnia 1987 w San Antonio) – polska aktorka filmowa, międzynarodowa gwiazda kina niemego.

W 1955 r. rzeźbę przeniesiono na skwer obok muzeum przy ul. Gdańskiej, a w 1960 r. do parku Jana Kochanowskiego, na skwer przed Teatrem Polskim. Przeprowadzka związana była z planowaną budową pomnika Wdzięczności Bohaterom Armii Czerwonej na Placu Teatralnym, do czego jednak nie doszło. Kolejne konserwacje rzeźba przeszła w latach: 1987 i 1990. Wymieniono wówczas m.in. strzałę i cięciwę oraz oczyszczono figurę ze śladów korozji.

Cyryl Ratajski, ps. Górski, Wartski, Wrzos, Celestyn Radwański (ur. 3 marca 1875, zm. 19 października 1942) – polski polityk, prezydent Poznania, minister spraw wewnętrznych w rządzie Władysława Grabskiego, podczas II wojny światowej Delegat Rządu na Kraj od 3 grudnia 1940 do 5 sierpnia 1942.
Dwudziestolecie międzywojenne (albo okres międzywojenny w Polsce) – okres między odzyskaniem niepodległości przez Polskę (11 listopada 1918) a wybuchem II wojny światowej (1 września 1939).

Łuczniczka w miarę upływu czasu zyskiwała sobie coraz większą sympatię bydgoszczan oraz odwiedzających miasto gości.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)