Łysica - Góry Świętokrzyskie - Polski Serwis Naukowy

Łysica (lub Góra Świętej Katarzyny) – najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich o wysokości 612 m n.p.m. Znajduje się w zachodniej części Łysogór, na południowy wschód od wsi Święta Katarzyna. Należy do Korony Gór Polski, jest jej najniższym szczytem. Znajduje się w obszarze ochrony ścisłej Świętokrzyskiego Parku Narodowego.

Torfowisko (ang. peatland, mire, peat bog, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.

Korona Gór Polski (Korona Gór Polskich) – 28 szczytów, nieomal odpowiadający spisowi najwyższych szczytów wszystkich pasm górskich Polski. Różnica polega na tym, że za najwyższe uznano te szczyty, na które prowadzi znakowany szlak turystyczny, w wyniku czego nie uwzględniono najwyższych szczytów Gór Bialskich i Gór Złotych.

Gołoborze na Łysicy

Góra ma dwa wierzchołki. Wschodni wierzchołek, nazywany Skałą Agaty lub Zamczyskiem, wznosi się na wysokość 608 m n.p.m. Jest to skalna grań (wychodnia kwarcytów) o długości ok. pół kilometra. Na wyższym wierzchołku zachodnim znajduje się replika pamiątkowego krzyża z 1930 r. oraz nieliczne pozostałości wieży triangulacyjnej. Ze szczytu roztacza się ograniczony widok w kierunku północnym – na Górę Miejską i Psarską.

Bernardynki, Mniszki Trzeciego Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu - żeński zakon z rodziny zakonów franciszkańskich, istniejący wyłącznie w Polsce.

Łupek – dość niejednoznaczne pojęcie opisujące grupę skał, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Najczęściej określenie to dotyczy skał metamorficznych (łupek metamorficzny lub też łupek krystaliczny), lecz jest także powszechnie stosowane do skał osadowych o podobnym wyglądzie (łupek osadowy). Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.

Łysica zbudowana jest z kwarcytów i łupków kambryjskich. Od strony północnej i południowej szczyt otaczają gołoborza. Łysica jest całkowicie porośnięta lasem. W partiach szczytowych rośnie jodła, a poniżej las jodłowo-bukowy. Na stoku południowym, na wysokości ok. 590 m, położone jest niewielkie torfowisko. Na stoku północnym znajdują się liczne źródła strumieni. W partiach szczytowych gnieżdżą się orliki krzykliwe, krogulce i kobuzy.

Chram (także kącina, kupiszta; niepoprawnie: kontyna, gontyna) – głównie w średniowieczu (lecz spotykany także współcześnie) przedchrześcijański typ budowli sakralnej u Słowian – miejsce spotkań, modlitw, nabożeństw i wróżb, którego rolę pierwotnie pełniły święte gaje. W językach ukraińskim, rosyjskim i białoruskim chram nadal jest powszechnie używanym określeniem świątyni. Określenia chram w języku polskim używa się również w odniesieniu do świątyń shintoistycznych, dla odróżnienia od świątyń buddyjskich. Słowo gontyna jest wyrazem sztucznym, stworzonym ok. 1860, przez Bronisława Trentowskiego, fałszywie odtworzone przez adideację do słowa gont z kronik niemieckich z XII wieku.

Miejska Góra – szczyt (426 m n.p.m.) w Paśmie Klonowskim, Gór Świętokrzyskich. Położony w Świętokrzyskim Parku Narodowym, kilka kilometrów na południowy zachód od miasta Bodzentyn. Zbudowany z piaskowców dewońskich. Północny stok pokryty warstwą lessu z licznymi wąwozami, porośnięty lasem jodłowym, wyhodowanym przez człowieka. Na stokach południowych naturalne lasy sosnowo-dębowe.

Podania mówią, że u podnóża Łysicy istniała kiedyś pogańska świątynia, na miejscu której obecnie znajduje się klasztor sióstr bernardynek.

Przez górę przechodzi czerwony szlak turystyczny im. Edmunda Massalskiego z Gołoszyc do Kuźniaków.

Przypisy

↑ Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, PWN, Warszawa 1998, ISBN 83-01-12677-9, str 424, hasło: Łysica

Bibliografia

Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, PWN, Warszawa 1998, ISBN 83-01-12677-9

Zobacz też

Łysa Góra

lista najwyższych szczytów w Polsce

Linki zewnętrzne

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Orlik krzykliwy (Aquila pomarina) – gatunek dużego, wędrownego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae) (podrodzina orły, rodzaj Aquila).

Grań – słowo wywodzące się z języka wołoskiego (por. rum. grui – "szczyt") zazwyczaj stromy, ostry i skalisty grzbiet górski, ostra krawędź utworzona przez stykające się zbocza lub ostra, często silnie poszarpana szczytowa partia pasma lub grzbietu górskiego. Przykładem może być Rohacki Koń. Jednak grań może być również szeroka i trawiasta, jak np. grań Czerwonych Wierchów. Przez grań rozumie się też cały grzbiet pasma górskiego, na ogół skalisty, ale miejscami szeroki i trawiasty, jak np. grań Tatr Zachodnich, Bździochowa Grań, itp.