Łysogóry - Polski Serwis Naukowy

Łysogóry

Zachodnia część pasma, po lewej Łysica

Pasmo Łysogór od wschodu: Łysa Góra

Gołoborze na szczycie Łysej Góry

Łysogóry-wschodnia część pasma

Łysogóry – najwyższe pasmo Gór Świętokrzyskich o długości ok. 25 km. Jedno z nielicznych w Górach Świętokrzyskich pasm, których wysokości względem otaczających je dolin są większe niż 300 m. Rozpoczyna się na północnym zachodzie od przełomu rzeki Lubrzanki, a kończy się na południowym wschodzie w okolicach Nowej Słupi.

Roman Kobendza (ur. 15 lutego 1886 w Niechciach k. Piotrkowa Trybunalskiego - zm. 24 listopada 1955 w Warszawie) – polski botanik, dendrolog, profesor SGGW. Jego żona Jadwiga była polskim geografem i geomorfologiem.

Uskok – struktura tektoniczna powstała w wyniku rozerwania mas skalnych i przemieszczenia ich wzdłuż powstałej powierzchni (lub wąskiej strefy zniszczenia), zwanej powierzchnią uskoku (lub strefą uskokową). Uskokom mogą towarzyszyć inne struktury tektoniczne (przyuskokowe podgięcia warstw, fałdy, fleksury).

Grzbiet ten ze względu na krajobraz można umownie podzielić na dwie części: gęsto zalesioną (Puszcza Jodłowa) część wschodnią, wchodzącą w skład Świętokrzyskiego Parku Narodowego, ze szczytami Łysicy, Łysej Góry (inaczej Łyśca), Księżej Skały, Huckiej, oraz słabo zalesioną i wyraźnie niższą część zachodnią, w skład której wchodzą Radostowa, Wymyślona i Kraiński Grzbiet.

Pasmo Jeleniowskie – pasmo Gór Świętokrzyskich, rozciągające się od doliny rzeki Słupianki na zachodzie do Wyżyny Sandomierskiej, w okolicach wsi Bukowiany pod Opatowem, na wschodzie.

Przełom - odcinek doliny rzecznej o wąskim dnie i stromych zboczach, w którym ciek wodny (rzeka) pokonuje przeszkodę obecną na jej drodze (np. pasmo górskie lub inna wypukłość terenu)

Łysogóry zbudowane są głównie z górnokambryjskich kwarcytów, które tworzą szczytową partię grzbietu, a przeważnie także i partie stokowe. Charakterystyczną cechą Łysogór są często spotykane gołoborza – podszczytowe rumowiska skalne z kambryjskich piaskowców kwarcytowych. Największym jest Gołoborze Kobendzy (od nazwiska przyrodnika Romana Kobendzy) na północnym stoku Łysej Góry.

Kwarcyt - skała metamorficzna, która powstała przez przeobrażenie piaskowców i mułowców zbudowanych niemal wyłączne z okruchów kwarcu. W Polsce kwarcyty występują głównie w masywach metamorficznych Sudetów.

Pasmo Masłowskie – pasmo Gór Świętokrzyskich, nazwa od wsi Masłów. Położone na północ od Kielc. Rozciąga się od doliny Sufragańca na północnym zachodzie, po przełom Lubrzanki na południowym wschodzie. Zbudowane z kwarcytów i łupków kambryjskich. Należy do tzw. pasma głównego Gór Świętokrzyskich i jest geologicznym przedłużeniem Łysogór w kierunku zachodnim. W dużej części bezleśne.

Geologicznym przedłużeniem Łysogór od strony zachodniej jest Pasmo Masłowskie, oddzielone przełomem rzeki Lubrzanki, a od strony południowo-wschodniej – oddzielone uskokiem łysogórskim Pasmo Jeleniowskie.

Przez pasmo przebiega czerwony szlak turystyczny im. Edmunda Massalskiego z Gołoszyc do Kuźniaków, niebieski szlak turystyczny z Wału Małacentowskiego do kapliczki św. Mikołaja oraz niebieski szlak turystyczny z Łysej Góry do Pętkowic.

Główne szczyty

Łysica – 612 m n.p.m.

Łysa Góra (Łysiec, Święty Krzyż) – 595 m

Księża Skała – 550 m

Hucka – 547 m

Biała Skała – 547 m

Widna Skała – 544 m

Sztymber – 530 m

Chełmiec – 456 m

Radostowa – 451 m

Kraiński Grzbiet – 428 m

Wymyślona – 415 m.

Zobacz też

Góry w Polsce

Linki zewnętrzne

Łysogóry w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V (Kutowa Wola – Malczyce) z 1884 r.