Ściana Wschodnia - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy zespołu budowlanego. Zapoznaj się również z: Ściana Wschodnia.

Ulica Marszałkowska przed 1914, miejsce obecnej Ściany Wschodniej, w głębi gmach Towarzystwa Ubezpieczeń "Rosja"

Ściana Wschodnia, część południowa

Domy Towarowe "Centrum", 2000

Ściana Wschodnia ulicy Marszałkowskiej w Warszawie, Ściana Wschodnia – zespół architektoniczno-urbanistyczny w Warszawie, w Śródmieściu Północnym, modernistyczny, wzniesiony w latach 1962–1969 według projektu Zbigniewa Karpińskiego i Jana Klewina; w 2003 wpisany na listę dóbr kultury współczesnej.

Kamienica Jankowskiego – nieistniejąca obecnie kamienica, która znajdowała się w Warszawie, na rogu ulic Marszałkowskiej 130 i Stanisława Moniuszki 12.
MDM (Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa) – przedsięwzięcie inwestycyjne w południowej części śródmieścia Warszawy, zaprojektowane i zrealizowane w latach 1950-1953.

Zespół Ściany Wschodniej zajmuje kwartały ograniczone ulicą Świętokrzyską, ulicą Jasną, ulicą Marszałkowską i Alejami Jerozolimskimi, z których dwie ostatnie stanowią główne ciągi komunikacyje Śródmieścia Północnego, przecinające się na południowy zachód od zespołu, na rondzie Romana Dmowskiego. Kwartały przecina ulica Złota, na osi której, po zachodniej stronie ulicy Marszałkowskiej, w latach 1952–1955 wzniesiono Pałac Kultury i Nauki.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.
Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

Zespół architektoniczno-urbanistyczny tworzą trzy wieżowce (arch. Zbigniew Wacławek i Jan Klewin), osiem niższych budynków usytuowanych na wschód od nich i cztery domy towarowe położone na zachód, które tworzą wschodnią pierzeję ulicy Marszałkowskiej.

Przed II wojną światową

Ulica Marszałkowska na obszarze dzisiejszej Ściany Wschodniej była zabudowana typowymi kamienicami czynszowymi z końca XIX wieku o bogato zdobionych fasadach. Typowe domy, np. kamienica Felicjana Jankowskiego (Marszałkowska 130), posiadały po 3 lub 4 piętra o parterach i piętrach zajętych przez wystawy sklepowe. Zabudowa tego fragmentu Marszałkowskiej stopniowo zmieniała się ustępując budynkom nowoczesnym jak żelbetowy gmach PKO (róg Świętokrzyskiej, Marszałkowska 134) czy gmach Towarzystwa Ubezpieczeń "Rosja" (budowa 1901 r, Marszałkowska 124 pomiędzy Moniuszki i Sienkiewicza). Ulica posiadała też drugą pierzeję gdzie oprócz pałacyku Pruszaka z XVIII wieku (Marszałkowska 141) znajdowały się liczne kamienice utrzymane w stylu secesyjnym, neogotyckim i neobarokowym.

Modernizm - ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się w latach ok. 1918-1975, zakładających całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. Architektura modernistyczna opierała się w założeniu na nowej metodzie twórczej, wywodzącej formę, funkcję i konstrukcję budynku niemal wyłącznie z istniejących uwarunkowań materialnych.
Zbigniew Wacławek (ur. 30 stycznia 1917 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1987 tamże) – polski architekt, laureat Honorowej Nagrody SARP w 1987. Współpracował z prof. Z.Karpińskim przy realizacji Ściany Wschodniej w Warszawie. Projektował przez wiele lat także ze swoją żoną M.M.Handzelewicz-Wacławek.

Oprócz sklepów znajdowały się tu także kina – jednosalowe Apollo (610 miejsc, nr 106), Stylowy (900 miejsc, nr 112), Światowid (nr 111) i Capitol (nr 125). Znajdowały się tu także liczne hotele i restauracje.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Na obszarze współczesnej Warszawy znajdowały się istniejące do XIII w. osady (Kamionek, Targowe) i grody (Bródno, Jazdów) uległy w przeszłości zniszczeniom i nie pozostawiły trwałych śladów w przestrzeni miasta. Najstarszą dzielnicą Warszawy, której układ zachował się do dziś, jest rozplanowana ok. 1300 Stara Warszawa z regularną siecią ulic, wydzielającą bloki złożone z działek wielkości ok. 9×35 m. Położona na wysokiej skarpie (walory obronne), przy drodze z Czerska do Zakroczymia (Krakowskie Przedmieście, ul. Świętojańska, ul. Nowomiejska, ul. Freta), a jednocześnie w pobliżu dogodnej przeprawy przez Wisłę.

Pałac Kultury i Nauki (PKiN, poprzednio Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina) – najwyższy budynek w Polsce, w centrum Warszawy na placu Defilad. Własność miasta stołecznego Warszawy. Obiektem zarządza miejska spółka "Zarząd Pałacu Kultury i Nauki" Sp. z o.o.

Secesja jako kierunek w architekturze rozwijała się w latach 1899-1925, lecz zasadniczy rozkwit trwał od około 1905. W Polsce secesja przyjęła sie nieco wcześniej niż w większości krajów Europy, głównie ze względu na wpływy architektury niemieckiej, austriackiej i francuskiej. Kraje te jako pierwsze wykształciły ten styl, a Polska będąca pod ich wpływem przejęła bardzo szybko nowe trendy, szybciej niż reszta Europy. Szybciej też odeszła od tego stylu na rzecz modernizmu. Najważniejsze jednak, że nie wykształciła typowego stylu secesji, a budowle z tego okresu przypominają bardziej neobarok. Secesja była rezultatem poszukiwań wyzwolenia formy budynku z czystego naśladownictwa dawnych epok (historyzmu) i wytworzenia nowego stylu.

Wieżowiec (drapacz chmur) to bardzo wysoki, wielokondygnacyjny budynek zdolny (w przeciwieństwie do innych konstrukcji, takich jak wieże i maszty) tworzyć warunki do życia i zamieszkania. Wprawdzie nie istnieją żadne ogólne oficjalne regulacje, ale oprócz wysokości, również inne kryteria, takie jak kształt, wygląd, lokalizacja i obecność innych budynków, mogą wpłynąć na sklasyfikowanie budynku jako wieżowca. W Stanach Zjednoczonych istnieje niepisana reguła, według której za wieżowiec uznawany jest budynek o wysokości przekraczającej 150 m. W innych rejonach świata niższy budynek również może zostać uznany za drapacz chmur, zwłaszcza jeśli dominuje nad otoczeniem. Wieżowce przekraczające 300 m (1000 stóp) są czasami określane mianem superwysokich. Wieżowca nie powinno mylić się z nieco ogólniej sformułowanym terminem wysokościowiec. Według definicji Emporis Data Committee, wysokościowiec to budynek mający przynajmniej 35 m (115 stóp) wysokości, podzielony regularnie na piętra. Wszystkie wieżowce są wysokościowcami, lecz tylko najwyższe wysokościowce są wieżowcami. Za miejsce narodzin drapaczy chmur powszechnie uznaje się Chicago.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Arteria komunikacyjna - (gr. arteria, tętnica), ważny szlak komunikacyjny, lądowy lub wodny, łączący miasta, lub dzielnice miasta. Jest to najczęściej główna droga przystosowana do ruchu o dużym natężeniu, zwykle z bezkolizyjnymi skrzyżowaniami, nie obsługująca ruchu lokalnego. Przykłądem arterii komunikacyjnej jest autostrada.

Ściana Wschodnia, Strona Wschodnia, Wschodnia Ściana Marszałkowska – określenie zabudowy wschodniej strony ulicy Marszałkowskiej w Warszawie, pomiędzy Alejami Jerozolimskimi i ulicą Świętokrzyską.