Śiwaizm - Polski Serwis Naukowy

Śiwaizm, siwaizm (sanskrycka litera श transliterowana i wymawiana jest jako "ś") - monoteistyczny odłam hinduistyczny uznający Śiwę za jedynego Boga. Śiwaici uważają, że Bóg jednocześnie znajduje się w całym wszechświecie i wszystkich jego stworzeniach (immanencja), a także poza nim (transcendencja). Podobnie jak w przypadku innych religii hinduistycznych, śiwaici uznają istnienie wielu innych pomniejszych bogów, ale są oni zwykle widziani jako manifestacje Śiwy, taka odmiana monoteizmu nazywana jest monizmem.

Paśupatowie – jedna z sześciu głównych szkół śiwaizmu. Jest ona najstarszą śiwaicką sampradaja. Składała się przeważnie z ascetów. Byli systemem monoteistycznym i dualistycznym. Dualistycznym, gdyż czynili rozróżnienie między trzema rodzajami bytu: Bogiem, duszami i materią.

Maja - w wedyzmie jest to nadprzyrodzona, iluzoryczna moc bóstwa w formie Dewi; manifestacja boskiej energii; w wedancie i buddyzmie ułuda zasłaniająca rzeczywistość. Maja bywa utożsamiana z Kali, Durgą itp.

Wyznawcy śiwaizmu uważają, że cały świat to maja, dużą rolę w śiwaizmie odgrywa joga i asceza. Ważnym symbolem kultu śiwaickiego jest linga. Śiwaizm stanowi 25-30% wyznawców hinduizmu, precyzyjniej to jakieś 300-350 milionów wyznawców (śivabhaktas) na całym świecie.

Podstawą praktyki duchowej śiwaitów jest joga oraz tantra ujęte w dwanaście sukcesyjnych linii przekazu. Podstawowe pisma religijno-mistyczne to Śivapurana oraz Lingapurana. Śiwaizm dzieli się na północnoindyjski (kaszmirski) oraz południowo indyjski (tamilski) w bardzo rozbudowanej oprawie kultowej. Tantra to w zasadzie najstarsza nazwa dla tradycji duchowej obecnie określanej mianem śiwaizmu. Śiwaizm północnoindyjski stał się podstawą dla rozwoju buddyzmu i tantry buddyjskiej.

Kedarnath (dewanagari: केदारनाथ) - święte miasto hinduistów, położone w Himalajach, na wysokości 3584 m n.p.m., w indyjskim stanie Uttarakhand. Ośrodkiem ruchu pielgrzymkowego tzw. ćardhamjatra jest Świątynia Kedarnath, uważana za jedną z najświętszych w Indiach.

Kapalikowie (nosiciele czaszek) - jedna z sześciu głównych szkół śiwaizmu. Zbliżona do ugrupowania aghorich, którzy byli ich następcami, kapalikowie są jednak o wiele starszą i bardziej rozpowszechnioną grupą ascetyczną. Obecnie grupa ta już nie istnieje, przetrwały jednak w śiwaizmie pewne ślady jej wierzeń. Ustalenie obiektywnych i wiarygodnych faktów na temat kapalików jest bardzo trudne, gdyż większość istniejących informacji pochodzi ze źródeł ich przeciwników.

Najważniejsze teksty śiwaizmu

Jogaswami

Wielkie purany:

"Śiwapurana" - purana nr 4 z wielkich puran. Jest tekstem należącym do religijnej tradycji paśupatów i śaiwasiddhanty

"Lingapurana" - purana nr 11 z wielkich puran. Napisana w Waranasi i w większości poświęcona kultowi Śiwy.

"Skandapurana" - purana nr 13 z wielkich puran. Najdłuższa z puran poświęcona głównie Śiwie .

"Wamanapurana" - purana nr 14 z wielkich puran. Należy do kręgu kultu Śiwy i lingi.

Purany Śiwaickie - powstałe głównie między XI, a XII wiekiem:

Żywioły, elementy, pierwiastki – redukcjonistyczna koncepcja filozoficzna, według której świat materialny (wszechświat) składa się z kilku podstawowych pierwiastków. Różne proporcje w jakich występują one w różnych obiektach i substancjach ma odpowiadać za złożoność świata materialnego, a sposoby, w jaki reagują one ze sobą, mają wyjaśniać przemiany w tym świecie. Teorie elementów były popularne w wielu starożytnych kulturach.

Bóg lub bóstwo – pojęcie istoty nadprzyrodzonej leżące u podstaw większości wierzeń religijnych. Zajmuje się nim teologia, a także filozofia i jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez popularne religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm. Wśród religii monoteistycznych należy wyróżnić monoteizm trynitarny.

"Perijapuranam" - Śekkilar

"Tiruvileiyadal-puranam" - Muniwar (XII w n.e.)

"Halasya-mahatmy-puranam"

"Kandapuranam" - Kaczczijappara

"Koyirpuranam"(XIII w n.e.) - Umbadi

"Tiruvadavurarpuranam"

"Tirumurai" ("Święte słowa") zwane "Tamilskimi Wedami" - to zbiór 12 ksiąg poematów zebranych w X-XI wieku przez Nambi Andara Nambi . Księgi I-VII (zwane "Tevaram") autorstwa Sambandara, Appary, Sundarara i innych. Księga VIII (zwana "Tiruvacakam") i księga IX ("Tirumandiram ") autorstwa Tirumurala, Manikkawacakama .

"Perijapuranam" - biografie 63 śiwaickich poetów (Najanar) , autorstwa Śekkilara (XII w n.e.) - przełożone na sanskryt i dołączone do Skandapurany.

"Tirumurai" i "Perijapuranam" to święte pisma tamilskiego śiwaizmu.

Waranasi (hindi: वाराणसी, trl. Vārāṇasī, trb. Waranasi; ang. Varanasi; dawniej Benares, Kashi) – miasto indyjskie w stanie Uttar Pradesh, ponad 3 mln mieszkańców. Stanowi ono ważny ośrodek kultu wyznawców hinduizmu i buddyzmu. Miejsce znane z rytualnych kąpieli w świętej rzece Ganges i palenia zwłok zmarłych na ghatach. Na obrzeżach Waranasi (ok. 13 kilometrów na wschód) mieści się Park Jeleni – miejsce pierwszego kazania Buddy skierowanego do pięciu ascetów.

Linga - termin z metafizyki hinduizmu. W najstarszych tekstach śiwaizmu linga obrazowana jest jako Pierwotne Kosmiczne Jajo z którego powstaje cały wszechświat i wszystkie stworzenia. Kamienny hinduistyczny lingam to najczęściej obiekt kultu boga Śiwy czyli śiwalingam.

Śiwaickie tradycje

śiwaizm kaszmirski

śiwaizm tamilski

lingajaci

kalamukhowie (już nie istnieje)

paśupatowie (już nie istnieje)

kapalikowie (już nie istnieje)

Inni przedstawiciele śiwaizmu naszej ery

Appar (VII w.)

Sambandar (VII w.)

Awwai (VIII w.)

Czuntarar (VII-IX w.)

Somananda (ok.IX w .)

"Śivadristi"

Utpalaczarja (IX - X w.) (Kaszmir)

"Isvarapratyabhijnasutra"

Abhinawagupta ( X - XI w.)

"Tantraloka" ("Światło tantr")

Śrikantha (XII w.)

"Śaivabhasya"

Arunakirinatar (XV w.)

"Tiruppukal" ("Boska pochwała")

Lalla Jogiszwari (XIV w.)

Tattuwarajar (XVI - XVII w.)

Tandawamurti (XVII - XVIII w.)

Parandżoti (XVII - XVIII w.)

"Tiruvilayadal" - dzieło opisujące 64 awatary Śiwy

Ramprasad Sen (ur.1718 - zm.1775)

Ananta Parati Aiyangar (ur.1786 - zm.1846)

Pillai Iramalinga Swami (ur.1823 - zm.1874)

"Tiruvarupta" ("Pieśni o łasce boskiej")

Miejsca święte śiwaizmu

Sadhu w pobliżu świątyni w Haridwarze

"Pańća Kedara" - 5 świętych miejsc pielgrzymkowych śiwaitów w Himalajach:

Kedarnath Madhjamakeśwara Tunganatha Rudranatha Kalpeśwara

"Pańca Bhuta Lingani (Linga pięciu żywiołów)" - 5 miejsc w miastach w południowych Indiach, z lingami Śiwy reprezentującymi kosmiczne żywioły: eter, powietrze, ogień, wodę i ziemię

Ćidambaram (moksza linga - eter) Śri Kalahasti (mukti linga - powietrze) Kańćipuram (yoga linga - ogień) Śrirangam (bhoga linga - woda) Arunaćala (góra) (vara linga - ziemia), (stan Tamil Nadu, Indie) - święta góra w pobliżu miasta Tiruvannamalai czczona jako symbol Śiwy, miejsce objawienia Śiwy w formie słupa ognia

Amarnath (stan) Kaszmir, Indie) - grota położona w Himalajach w której znajduje się lodowa linga Śiwy.

Ćidambaram (stan Tamil Nadu, Indie) - miasto, świątynia Śiwy Nataradży (Król Tańca), festiwal w którym tancerze z całych Indii wykonują swoje tańce ofiarując je Śiwie

Kajlas (Tybet) - święta góra

Linki zewnętrzne

Informacje uzupełniające z wortalu http://www.religieifilozofie.prv.pl - za zgodą autora.