Droga Czytelniczko, Drogi Czytelniku,

Czerniak złośliwy jest często występującym nowotworem złośliwym skóry. Niestety wyniki leczenia czerniaka w Polsce należą do najgorszych w Europie. Niezrozumiałe pozostają przyczyny późnego rozpoznawania czerniaka skóry, którego diagnostyka jest najprostszą i najtańszą w całej onkologii.

Kierujemy do Ciebie prośbę o wypełnienie anonimowej ankiety, która pozwoli na ocenę naszej wiedzy o czerniaku skóry, a w szczególności o profilaktyce i leczeniu tej choroby.
Czas jaki to zajmie - około 10-15 minut.

Czy chcesz pomóc w badaniach naukowych - odpowiedzieć na nasze pytania?

TAK, wypełniam
NIE, odmawiam

Zebrane informacje wykorzystane zostaną wyłącznie do celów naukowych
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
Regulaminy
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
I Śląskie Dni Społeczeństwa Informacyjnego
"Truizmem stało się już twierdzenie, że współczesna gospodarka opiera się na wiedzy. Jest oczywiste, że tylko regiony potrafiące zapewnić swoim mieszkańcom realizację takich właśnie potrzeb, mają szansę stać się motorami rozwoju i atrakcyjnym...
 
Prof. Woźniczka: powstania śląskie zbyt mało znane i promowane
Rola powstań śląskich jest marginalizowana, choć powinny być ważnym elementem budowy regionalnej tożsamości i wiedzy o Śląsku - uważa specjalizujący się w dziejach regionu historyk z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach prof. Zygmunt Woźniczka. W latach 1919-1...
 
Śląskie/ Rozpoczęły się zajęcia szkoły j. polskiego dla obcokrajowców
Ponad stu pięćdziesięciu obcokrajowców przyjechało w niedzielę do Cieszyna, żeby wziąć udział w 21. Letniej Szkole Języka, Literatury i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego - poinformował rzecznik prasowy szkoły Marcin Maciołek. Kurs w ramach 21. Letniej Szkoły J...
 
Na dolnośląskie łąki wypuszczono kolejne susły moręgowane
Ponad czterdzieści susłów moręgowanych wypuścili 5 sierpnia na łąki w Jakubowie Lubińskim (Dolnośląskie) przyrodnicy z Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody "Salamandra". Jak poinformował kierownik projektu dr Andrzej Kepel, celem akcji jest zwię...
 
Dwa śląskie bolidy wystartują na brytyjskim torze Silverstone
Studenci Politechniki Śląskiej po raz trzeci wystartują w wyścigu The Greenpower Corporate Challenge, który odbędzie się 29 kwietnia 2012 r. na słynnym torze wyścigowym Silverstone w Wielkiej Brytanii. Tym razem ubiegłoroczni zdobywcy drugiego miejsca, wystartu...

Reklama:


Śląsk

To hasło encyklopedii posiada podstrony: [1][2] 3

Czy wiesz że...?
Kraj Sudecki (t. Kraj Sudetów, niem. Sudetenland, Sudetengebiet, Sudetenraum, cz. Sudety) - istniejąca w latach 1938-1945 jednostka administracyjna III Rzeszy obejmująca pogranicze czesko-niemieckie w Sudetach i Rudawach, zamieszkane przez Niemców sudeckich (niem. Sudetendeutsche). W skład Kraju Sudeckiego wchodziły ziemie Czech, Moraw i Śląska Czeskiego.

Książ (niem. Fürstenstein) – zamek znajdujący się w granicach Wałbrzycha na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego. Jest jednym z elementów Szlaku Zamków Piastowskich. Jest to trzeci co do wielkości zamek w Polsce (po zamku w Malborku i Zamku Królewskim na Wawelu). Niewielka część zespołu pałacowego jest udostępniona dla zwiedzających, w tym znajdujący się w części centralnej zamek piastowski.
Gospodarka
Kopalnia Węgla Kamiennego Jas-Mos

Górnictwo

Największe kopalnie miedzi znajdują się w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym (LGOM).

Do najstarszych ośrodków wydobycia węgla kamiennego należały Zagłębie Noworudzkie i Wałbrzyskie.

Najstarsza czynna kopalnia węgla kamiennego w Europie – KWK Murcki w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym (GOP).

Energetyka

W Rybniku znajduje się Elektrownia Rybnik S.A. (grupa EDF) o mocy 1775 MW (7% mocy zainstalowanej w Polsce), w Opolu PGE Elektrownia Opole S.A. o mocy 1492 MW

Nizina Środkowoeuropejska (31, dawniej Niż Środkowoeuropejski; niem. Nordeuropäische Tiefebene; nid. Noord-Europese Laagvlakte; duń. Nordeuropæiske Lavland) - prowincja fizycznogeograficzna Europy Zachodniej.
Województwo wielkopolskie – województwo w środkowo-zachodniej Polsce, utworzone w 1999, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu Warty.

Przy hutach miedzi w Legnicy i Głogowie oraz przy niektórych kopalniach węgla kamiennego (m.in. przy KWK Jankowice, KWK Chwałowice) działają elektrociepłownie.

Przemysł hutniczy

Huty miedzi znajdują się w Legnicy, w Głogowie oraz w Orsku.

W Szklarach na Dolnym Śląsku do 2. połowy lat 80. działała poniemiecka huta niklu. Kopalnię serpentynitów – skał zawierających nikiel, częściowo odkrywkową, częściowo głębinową (liczne sztolnie) zamknięto znacznie wcześniej. Stara huta bardzo silnie zatruwała środowisko. Trujące związki wydobywały się m.in. z komina hutniczego pozbawionego jakichkolwiek urządzeń oczyszczających. Ponadto emitowano duże ilości azbestu stanowiącego naturalny składnik serpentynitów. Huta została zamknięta z powodu przestarzałej technologii, nieopłacalności modernizacji oraz bardzo negatywnego wpływu na środowisko.

Filharmonia Górnicza w Zabrzu została założona wiosną 1950 roku jako Filharmonia Górnicza Związku Zawodowego Górników. Jej celem działania była wówczas popularyzacja muzyki w środowisku robotniczym. Od początku prowadziła też działalność skierowaną na młodszych odbiorców – dzieci i młodzież.
Michael Leopold Willmann (Michał Leopold Willmann, ochrzczony 27 września 1630 w Królewcu, zm. 26 sierpnia 1706 w Lubiążu) – malarz śląski, zwany "śląskim Rafaelem" albo "Apellesem".

Przemysł motoryzacyjny

Na Śląsku jest silnie rozwinięty jest przemysł motoryzacyjny. Znajdują się tu trzy fabryki samochodów: Fiat Auto Poland w Tychach i Bielsku-Białej oraz General Motors Manufacturing Poland w Gliwicach.

Znajdują się tu również fabryki pojazdów i sprzętu wojskowego: Bumar Łabędy oraz Wojskowe Zakłady Mechaniczne. Istnieją tu także dwie fabryki produkujące tabor kolejowy: ALSTOM Konstal oraz Protram. W Ośrodku Badawczo-Rozwojowym w Bielsku-Białej produkowane były szybowce (m.in. SZD-48-3 Jantar Std 3, SZD 30"Pirat", SZD 51-1 Junior, SZD-50-3 Puchacz).

Barbórka (inna pisownia Barburka), Dzień Górnika – tradycyjne polskie święto górnicze obchodzone 4 grudnia, w dniu św. Barbary, patronki górników.
Autochton (gr. αὐτόχθων autochthon – "z tej ziemi", "tuziemiec", "tubylec") – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru, np. Indianie amerykańscy czy australijscy aborygeni.

Transport

Transport kolejowy

Pierwszą linią kolejową na Śląsku była Kolej Górnośląska (niem. Oberschlesische Eisenbahn) planowana od 1836 i uruchomiona w 1842 roku, początkowo na odcinku Wrocław – Oława, następnie stopniowo wydłużana do Opola i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. W 1844 roku Towarzystwo Kolei Dolnośląsko-Marchijskiej uruchomiło Kolej Dolnośląsko-Marchijską, łączącą Śląsk z Berlinem. W latach 1865-1872 oddano do użytku Kolej Prawego Brzegu Odry (niem. Recht-Oder-Ufer-Eisenbahn) łączącą Dolny Śląsk z Górnym Śląskiem. W kolejnych latach oddawano na Śląsku coraz to nowe połączenia kolejowe, głównie regionalne np. Kolej Wrocławsko-Świebodzicką, Kolej Sobócko-Świdnicką, Kolej Wrocławsko-Trzebnicką czy Kolej Wrocławsko-Jelczańską. W latach 1928-1933 powstała Magistrala węglowa łącząca województwo śląskie z portami nadbałtyckimi w Trójmieście.

Wałbrzych (niem. Waldenburg, czes. Valdenburk, Valbřich) – miasto położone nad rzeką Pełcznicą w Górach Wałbrzyskich, w województwie dolnośląskim. Po reformie administracyjnej miasto na prawach powiatu. Od 1 stycznia 2003 w powiecie wałbrzyskim (pozbawione statusu powiatu). Aktualnie największe miasto o statusie gminy w Polsce. Obecnie rozpoczęły się starania o przywrócenie Wałbrzychowi praw powiatu grodzkiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.
Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).

Na Śląsku zbudowano również dwie sieci kolei wąskotorowych. W 1853 roku powstały Górnośląskie Koleje Wąskotorowe, natomiast w 1899 roku Wąskotorowa Kolej Wrocławsko-Trzebnicko-Prusicka (niem: Breslau – Trebnitz – Prausnitzer Kleinbahn). Kolej wąskotorowa w połowie XIX i w początkach XX wieku były kluczowym elementem lokalnego systemu transportowego, w szczególności w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym. Dziś Wąskotorowa Kolej Wrocławsko-Trzebnicko-Prusicka nie istnieje, natomiast Górnośląskie Koleje Wąskotorowe obsługują tylko kilka odcinków w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym. Górnośląskie Koleje Wąskotorowe to najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie. Drugą była, obsługiwana przez kilka różnych przedsiębiorstw, sieć kolei wąskotorowych w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim (o cechach systemu tramwajowego) obejmująca 63 km torów o rozstawie 760 mm łączących miejscowości w rejonie Ostrawy, Karwiny i Bogumina. Pierwszy odcinek powstał w 1902 r., ostatni bezpowrotnie zlikwidowano w 1973 r. W Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku istnieje także parkowa kolejka wąskotorowa. Służy ona tylko do przewozów pasażerskich. Została uruchomiona w 1957 roku i działa do dnia dzisiejszego.

Ziemia kłodzka (czes. Kladsko lub Hrabství kladské, niem. Glatzer Ländchen lub Grafschaft Glatz) – teren dawnego hrabstwa kłodzkiego, dziś powiatu kłodzkiego, kraina historyczna leżąca na południe od Dolnego Śląska obejmująca Kotlinę Kłodzką i otaczające ją tereny górskie (Góry Suche, Góry Stołowe, Góry Sowie, Góry Złote, Góry Bardzkie, Masyw Śnieżnika, Krowiarki, Góry Bialskie, Góry Bystrzyckie, Góry Orlickie).
Komunikację tramwajową w trzecim co do wielkości czeskim mieście, Ostrawie, obsługuje Dopravní podnik Ostrava (DPO, pol. Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Ostrawa). Tramwaje są jednym z trzech, obok autobusów i trolejbusów, rodzajów komunikacji miejskiej w Ostrawie.

Transport lotniczy

Pierwszym lotniskiem wybudowanym na Śląsku było Lotnisko Wrocław-Gądów, zbudowane w 1910 roku, początkowo jako lotnisko wojskowe, a od 1920 roku, po ratyfikacji traktatu wersalskiego pełniło funkcje cywilne. Od 1922 roku fukcjonowała też na jego terenie filia zakładów lotniczych Junkers. Lotnisko działało do 1975 roku. Późniejsze jest Gliwice-Trynek, zbudowane w 1916 roku. Regularne loty z tego lotniska rozpoczęły się w maju 1925. 5 lipca 1931 w drodze z Drezna na lotnisku tym wylądował sterowiec Graf Zeppelin, który po jednodniowym pobycie odleciał do Friedrichshafen. Z inicjatywy Ligi Obrony Przeciwpowietrznej i Przeciwgazowej oraz Śląskiego Towarzystwa Lotniczego w latach 1926-1928 powstało lotnisko Katowice-Muchowiec, natomiast w 1927 roku powstało Rybnik-Gotartowice. W 1938 roku powstało, funkcjonujące do dziś lotnisko Wrocław-Strachowice.

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.
Strój ludowy - ubiór wyrażający tożsamość, co zazwyczaj odnosi się do regionu geograficznego lub okresu w historii, ale może także dotyczyć statusu socjalnego, małżeńskiego i/lub religijnego. Strój ten najczęściej pojawia się w dwóch formach: codziennej i odświętnej.

Obecnie mieszkańcy Śląska są obsługiwani głównie przez trzy międzynarodowe porty lotnicze: Katowice-Pyrzowice (leżący tuż przy wschodniej granicy Śląska jednak już na terenie Zagłębia Dąbrowskiego), Ostrawa-Mosznów, Wrocław-Strachowice oraz jeden krajowy port lotniczy Zielona Góra-Babimost. Znajdują się tu także lotniska, które w planach mają być regionalnymi portami lotniczymi: Katowice-Muchowiec (należący do Aeroklubu Śląskiego), Rybnik-Gotartowice (należący do Aeroklubu ROW) oraz Opole-Kamień Śląski i lotnisko Legnica. Istnieją tu także mniejsze lotniska np. lotnisko Bielsko-Biała, lotnisko Jelenia Góra, lotnisko Gliwice-Trynek oraz lotnisko Opole-Polska Nowa Wieś.

Górale śląscy - grupa etniczna, zamieszkująca pierwotnie tereny Beskidu Śląskiego i Beskidu Śląsko-Morawskiego w granicach dawnego Księstwa Cieszyńskiego. Oprócz wielu cech wspólnych z szeroko pojętą góralszczyzną Karpat Zachodnich, wypływających z głównej formy gospodarki - szałaśnictwa, charakteryzuje się zespołem elementów kultury duchowej i materialnej (gwara, wierzenia, obyczaje, strój itp.), wyróżniającą ją spośród innych grup górali karpackich.
Zbigniew (ur. po 1070, zm. 8 lipca 1113?), książę Wielkopolski, Mazowsza i Kujaw w latach 1102-1107. Pierworodny syn księcia Władysława I Hermana i prawdopodobnie Przecławy z rodu Prawdziców.

Komunikacja miejska

Pierwszy tramwaj konny został uruchomiony 10 lipca 1877 roku we Wrocławiu, natomiast w 1893 roku firma Elektrische Straßenbahn Breslau AG uruchomiła tam linię elektryczną. Jest to pierwsza linia tramwaju elektrycznego na terenie obecnej Polski. Pierwsza linia tramwajowa o trakcji parowej została uruchomiona 27 maja 1894 w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym przez berlińską spółkę Oberschlesische Dampfstrassenbahnen AG. 10 kwietnia 1897 uruchomiono tramwaje gazowe w Jeleniej Górze. Tramwaje kursowały w wielu miastach Śląska, m.in: w Legnicy (1888-1969), w Bielsku-Białej (1895-1971), w Wałbrzychu (1898-1963), w Boguminie (1902-1973), w Opawie (1905-1956), w Cieszynie (1911-1921). Obecnie działają tylko sieci tramwajowe we Wrocławiu, w Ostrawie, w Görlitz oraz w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym.

Schlesische Jugend (młodzież śląska) - obok Bund Junges Ostpreußen, jedna z dwóch organizacji młodzieżowych Związku Wypędzonych. Skupia młodych Ślązaków i nie-Ślązaków zainteresowanych Śląskiem zamieszkujących na terenie Niemiec. Większość grup tej organizacji to grupy folklorystyczne.
Niemcy Zachodnie (właściwie Republika Federalna Niemiec) – określenie państwa niemieckiego leżącego w obecnej zachodniej części Niemiec w okresie 1949-1990. Oficjalna nazwa państwa brzmiała Republika Federalna Niemiec (niem. Bundesrepublik Deutschland), państwo zostało utworzone w 1949 roku z brytyjskiej, amerykańskiej i francuskiej stref okupacyjnych oraz Protektoratu Saary. W 1990 roku Niemiecka Republika Demokratyczna uległa likwidacji, a powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN.

Pierwszą linię trolejbusową na terenie Śląska uruchomiło 20 marca 1912 roku Gleislose Bahn Brockau GmbH we Wrocławiu. Z powodu trudności technicznych została zlikwidowana rok później. Trolejbusy działały również w latach 1943-1957 w Legnicy oraz w latach 1943-1973 we Wałbrzychu. Obecnie linie trolejbusowe działają w trzech miastach: w Ostrawie, w Opawie oraz w Tychach.

Polonizacja – proces przyswajania języka lub kultury polskiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Polonizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego) jak i mieć charakter względnie dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją.
Bolesław I Srogi (Bolesław I Okrutny) (ur. po 903, zm. 15 lipca 972) – książę Czech od 935 (ewentualnie od 929) do 972 z dynastii Przemyślidów. Syn Wratysława I i Drahomiry, młodszy brat Wacława I Świętego.

Sport

Information icon.svg Osobne artykuły: Reprezentacja Śląska w piłce nożnej i Piłka nożna na Górnym Śląsku do 1945 roku.
Stadion Śląski w 2001 roku

Zobacz też

  • księstwa śląskie
  • państwo stanowe
  • Piastowie śląscy
  • Śląsk (prowincja)

    • Uwagi

    1. Jeśli liczone są łużyckie tereny przyłączone do Śląska w 1825 roku. W niemieckiej tradycji granice prowincji śląskiej utrwaliły się jako tradycyjne granice Śląska, podczas gdy w polskiej – opartej o pierwotne granice diecezji wrocławskiej – jego zachodni kraniec wyznacza Kwisa, a ziemie przyłączone w 1815 postrzega się jako część historycznych Łużyc
    2. Tylko część miasta leży na Śląsku, pozostała to Morawy
    3. Prawobrzeżna część miasta historycznie należy do Małopolski

    Przypisy

    1. Taki zapis po śląsku jest używany w śląskiej Wikipedii i na śląskich stronach internetowych: http://punasymu.com. Pojawiają się również inne formy zapisu: Ślunsk, Ślonsk.
    2. Zbigniew Babik: Najstarsza warstwa nazewnicza na ziemiach polskich w granicach średniowiecznej Słowiańszczyzny. Kraków: Uniwersitas, 2001, s. 274-276. ISBN 83-7052-597-0. 
    3. "...interpretacji, którą jako pierwszy zaproponował żyjący na przełomie XV i XVI w. K. Celtes: jego zdaniem pochodziła ona od dopływu Odry zwanego „Ślesus". Propozycję tę zakwestionował po kilkudziesięciu latach uczony niemiecki J.G. Worbs, który uważał, iż Ślęza jest zbyt małą rzeką, aby mogła od niej wziąć nazwę cała rozległa kraina. [w:] Czapliński. Historia Śląska. 2002. str. 14
    4. Onomastica slavogermanica: w. 2, 1966 op. cit. „Quattuor libri Amorum", Norymberga 1502, k. 28 v
    5. "Polscy językoznawcy: M. Rudnicki, potem T. Lehr-Splawinski, historyk W. Semkowicz i S. Rospond odrzucili hipotezę pochodzenia nazwy Śląsk od germańskiego plemienia Silingów, a opowiedzieli się za rodzimowością podstawy i wywiedli ją od wyrazu pospolitego ślęg, wilgotność, mokrość. Natomiast postać nazwy rzeki, góry do dziś pozostaje niewyjaśniona: Ślęza, Ślędza czy Ślęża?." [w:] Rudolf Fischer. Onomastica slavogermanica. Uniwersytet Wrocławski. 2007. t. XXVI. 2007. str. 83
    6. W 1830 badacz niemiecki Ignatius Imsieg (Zufallige Gedanken einse alten Schulmannes uber die Ableitung des Namens: Schlesien. Schlesische Provinzialblatter, B. 92, 1830), "który nazwę Śląska wywiódł od nazwy plemienia germańskiego, mianowicie Silingów, znanych żyjącemu w II w. n.e. geografowi greckiemu Ptolemeuszowi. Wskazywał on nie tylko na podobieństwo fonetyczne, ale także przeświadczenie, iż zamieszkiwali oni Śląsk na długo przed przybyciem Słowian. Stanowisko Imsiega zostało powszechnie zaakceptowane, zarówno przez naukę niemiecką, jak i słowiańską i w zasadzie obowiązywało aż do czasów międzywojennych. Nie znaczy to wcale, że nie było także zwolenników hipotezy wysuniętej niegdyś przez Georga Samuela Bandtkiego (Schlesische Provinzialblatter, t. XCIII, 1831). Do poglądów Bandtkiego powrócili w latach 30. XX w. polscy uczeni, historyk W. Semkowicz i językoznawca M. Rudnicki, którzy swoje badania oparli na analizie materiału lingwistycznego." [w:] Marek Czapliński. Historia Śląska. 2002 ISBN 83-229-2213-2
    7. "W nauce istnieje również wersja, że od Silingów poszła nazwa Góry Ślęży i Śląska (kwestionowana przez M. Rudnickiego i S. Rosponda, którzy wypowiadali się za ich słowiańskim rodowodem). W każdym razie jest rzeczą dosyć prawdopodobną, że część Silingów mieszkała na środkowym Śląsku. W takim razie musieli oni tam lokować się w szachownicę ze Słowianami." [w:] Slavia Antiqua. PWN. 1990. str. 14; "Silingowie natomiast — zgodnie z wysuniętymi ostatnio supozycjami (Marek Olędzki, UŁ, 1993) — zasiedlali z początku (tj. mniej więcej do pierwszych dwóch lub trzech dziesięcioleci II w.) północne kresy Śląska, żeby w okresie późniejszym tzn. po wyżej wymienionej dacie) wejść także w posiadanie pozostałych partii tej krainy geograficznej." [w:] Przegląd archeologiczny. Naddunajska grupa kultury przeworskiej. 1992. str. 67
    8. Witold Mańczak, Nazwy słowiańskie, Poznań 2001
    9. Jürgen Udolph, Der Name Schlesien, Graz 1995
    10. Zbigniew Babik, Najstarsza warstwa nazewnicza na ziemiach polskich w granicach średniowiecznej Słowiańszczyzny, Kraków 2001
    11. R. Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik: Historia Śląska, Wrocław 2002, s. 20, ISBN 83-229-2213-2
    12. Ze skarbca kultury. 1988. str. 53
    13. Janina Rosen-Przeworska, Spadek po Celtach, Wrocław 1979
    14. Henryk Łowmiański, Początki Polski. Z dziejów Słowian w I tysiącleciu n.e., Warszawa 1963
    15. Herwig Wolfram, Germanie, TAiWPN UNIVERSITAS, Kraków 1996
    16. Jerzy Strzelczyk, Wandalowie i ich afrykańskie państwo, PIW, Warszawa 1992
    17. R. Żerelik, Dzieje Śląska do 1526, [w:] Historia Śląska, red. M. Czapliński, Wrocław 2002, s. 34.
    18. R. Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik, Historia Śląska, Wrocław 2002, s. 34-37. ISBN 83-229-2213-2
    19. Lech A. Tyszkiewicz, Słowianie i Awarowie, Ossolineum, Wrocław 2009, ss. 75, 82, 130. ISBN 978-83-04-05023-5
    20. Wacław Korta, Historia Śląska do 1763 roku, wyd. DiG, Warszawa 2003, s. 55-57 ISBN 83-7181-283-3
    21. Rościsław Żerelik [w:] "Historia Śląska", Wydawnictwo Uniw. Wrocławskiego, Wrocław 2002, s. 37-38
    22. Johannes Chrząszcz, Die Einführung des Christentums in Schlesien und die Gründung des Bistums Breslau (1000), "Oberschlesien" 1914, t. XIII, nr 5, s.2, w: Norman Davies, Roger Moorhouse, Mikrokosmos, Kraków 2002, s.75
    23. Norman Davies, Roger Moorhouse, Mikrokosmos, Wyd. ZNAK, Kraków 2002, s.76
    24. Rościsław Żerelik [w:]"Historia Śląska", Wydawnictwo Uniw. Wrocławskiego, Wrocław 2002, s.38
    25. "Najnowszy zarys dziejów Wrocławia", Edmund Małachowicz, wyd. PAN, rok 2000, str.49
    26. Lech A. Tyszkiewicz, Słowianie i Awarowie, Ossolineum, Wrocław 2009, s.133
    27. tezę taką wspierają Władysław Dziewulski i Roman Grodecki
    28. Gerard Labuda: Mieszko II król Polski (1025-1034). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2008, s. 78-83. ISBN 978-83-7177-502-4. 
    29. C. Buśko, M. Goliński, M.Kaczmarek, L. Ziątkowski: Historia Wrocławia, t. 1, Od pradziejów do końca czasów habsburskich, Wrocław 2001, s. 39.
    30. M. Czapliński, E. Kaszuba, G. wąs, R. Żerelik, Historia Śląska, Wrocław 2002, s. 17. ISBN 83-229-2213-2
    31. Mistrz Wincenty tzw. Kadłubek, Kronika polska, Wrocław-Warszawa-Kraków, Wrocław 1992, s. 200-201.
    32. ↑ Śląsk jako kraina historyczna. Polityczne granice Śląska. Powstanie podregionów
    33. M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik: Historia Śląska, Wrocław 2002, s. 48.
    34. Higounet, Charles: Die deutsche Ostsiedlung im Mittelalter. (Niemieckie osadnictwo wschodnie w średniowieczu) Berlin: Siedler, 2001. – ISBN 3-88680-141-1
    35. Stanisław Szczur: "Historia Polski Średniowiecze" Kraków 2003, s.304
    36. Stanisław Szczur"Historia Polski Średniowiecze" Kraków 2003, s.358,359
    37. K. Orzechowski, Historia ustroju Śląska 1202-1740, Wrocław 2005, s. 48, 56.
    38. "Kazimierz Wielki" Jerzy Wyrozumski, Wrocław 2004, s.69
    39. "Kazimierz Wielki" Jerzy Wyrozumski, Wrocław 2004, s.113
    40. "Kazimierz Wielki" Jerzy Wyrozumski, Wrocław 2004,s.121
    41. "Kazimierz Wielki" Jerzy Wyrozumski, Wrocław 2004, s.126
    42. Wyrozumski Jerzy: Kazimierz Wielki. Wrocław: Ossolineum 2004, s.126
    43. Wyrozumski Jerzy: Kazimierz Wielki. Wrocław: Ossolineum 2004, s. 140,141
    44. Historia Śląska, t. 1, cz. 2, pod red. K. Maleczyńskiego, Wrocław-Warszawa-Kraków 1961, s. 226.
    45. R. Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik, Historia Śląska, Wrocław 2002, s. 100. ISBN 83-229-2213-2
    46. A. Galas, A. Galas, Dzieje Śląska w datach, Wrocław 2001, s. 105.
    47. ↑ Dorota Borowicz: "Mapy narodowościowe Górnego Śląska od połowy XIX wieku do II Wojny Światowej". Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005. ISBN 83-229-2569-7. 
    48. A. L. Szcześniak, Historia 1815-1939 Podręcznik dla szkół średnich, Warszawa 1998, s.80
    49. ↑ Nowa Encyklopedia Powszechna PWN. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2004, s. 117-118 (tom 8). ISBN 83-01-14179-4. 
    50. Czesław Madajczyk: "Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce". Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. tom 1, s. 450-451/tom 2, s. 384. 
    51. Czesław Madajczyk "Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce" Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, tom 1 s. 424-426
    52. ↑ Łukasz Piernikarczyk: Historia Śląska. polskiedzieje.pl. [dostęp 2010-12-09].
    53. Instytut Pamięci Narodowej
    54. J. Mokrosz, "Zwalczanie wrogiej niemczyzny". Proces tzw. odniemczania w Raciborzu i gminie Krzyżanowice w latach 1947=1950
    55. Elżbieta Kaszuba, Dzieje Śląska po 1945 roku [w:] Marek Czapliński, Historia Śląska, Wrocław 2002, s. 510-511
    56. "Granice Śląska", Pysiewicz-Jędrusik R., Pustelnik A. i B. Konopska, Wyd. Rzeka, Wrocław 1998
    57. M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik, Historia Śląska, Wrocław 2002, s. 18.
    58. "Bielsko-Biała" – Gazeta Wyborcza – wkładka Turystyka, 10 lipca 2006, "Folder o mieście – W sercu Beskidów", Urząd Miasta Bielsko-Biała
    59. "Granica Śląska i Małopolski" – www.wojewodztwoslaskie.pl – informator regionalny
    60. "Początkowo powstały pewne nieścisłości co do szczegółowego wyznaczenia granic Łużyc Wschodnich, ze względu na granice kulturowe, które w ciągu wieków ulegały zmianom (np. granice śląska, państewek stanowych, ziem plemion, ... " [w:] Przegląd zachodni, t. 61, w. 3-4, 2005, str. 121; "Włączenie Śląska do państwa polskiego w 990 r. potwierdził dokument Dagome iudex, który jednocześnie bardzo enigmatycznie przedstawił jego ówczesne granice. W interesującym nas fragmencie wygłądały one następująco " ... od tego Krakowa aż do rzeki Odry, prosto do miejsca, które nazywa się Alemure, a od tej Alemury aż do ziemi Miliczan i od granicy Miliczan prosto do Odry ..." [w:] Marek Czapliński. Historia Śląska. 2002. str. 17; "Rzeka Kwisa na zachód od Odry (dopływ lewego jej brzegu), odgraniczała Polskę mieszkową od Serbów łużyckich i Milczan, których ziemie już wówczas w skład Rzeszy niemieckiej." [w:] Zygmunt Gloger. Geografia historyczna ziem dawnej Polski. 1991. str. 27; "Pewnym śladem obecności śląskiej nad Nysą Łużycką jest dopiero fundacja kościoła pod wezwaniem św. Mikołaja i św. Idziego w Przewozlie, dokonana przez księcia ścinawskiego Przemka przed 1289 rokiem" [w:] Kwartalnik historii kultury materialnej, wyd. IV, 1984
    61. "Od strony Czech ziemia kłodzka, choć geograficznie związana ze Śląskiem, politycznie zaś zmienne przechodząca koleje, pod względem kościelnym stanowiła część diecezji praskiej." [w:] Silnicki. Z dziejów kościoła w Polsce. str. 208.
    62. "Z pojęciem geograficznym Górny Śląsk (Silesia Superior) spotykamy się w literaturze z zakresu historii Śląska od połowy XV wieku. Na jego ukształtowanie wpłynęło wyodrębnienie się linii książąt opolsko-raciborskich w XII wieku. [w:] Reiner. Wyznania i związki religijne w województwie śląskim 1922-1939. 1977. str. 15
    63. "Rozróżnienie na Opolszczyznę i Śląsk znikło w połowie XV w., kiedy tą drugą nazwą określano już cały obszar historycznego Śląska, wraz z księstwami górnośląskimi. Nie ulega wątpliwości, że wpływ na to miała śląska organizacja kościelna, obejmująca te ziemie, a także nazewnictwo stosowane przez władców Czech po przejęciu księstw śląskich." [w:] Czapliński. Historia Śląska. 2002
    64. Eisler. Polska 1944/45-1989. studia i materiały t. 4, 1999.
    65. Agnieszka Dobrowolska. Strój ludowy na Łużycach. 1948; "Chodziło tu o Górne Łużyce, które tylko w 2/5 przyłączone były do Śląska i to w części leżącej najbliżej. Pozostała część z miastami Senftenberg i Fürstenwalde przyłączone zostały do okręgu rejencji we Frankfurcie nad Odrą" [w:] Geneza i ustrój polityczny Nowej Marchii do początków XIV wieku: t. XXXI 31, cz. 1; Zygmunt Kłodnicki. Śląsk, Schlesien, Slezsko: przenikanie kultur. 2000.
    66. Joachim Bahlcke: Schlesien und die Schlesier, s.214, ISBN 3-7844-2781-2
    67. Schlesisches Museum zu Görlitz: Schlesisches Museum zu Görlitz
    68. http://www.landtag.sachsen.de/slt_online/de/infothek/volksvertretung/popup_verfassung.html art.2
    69. ↑ Joachim Bahlcke: Schlesien und die Schlesier, str. 214, ISBN 3-7844-2781-2
    70. Środowisko przyrodnicze i jego przemiany. Uniwersytet Śląski w Katowicach. [dostęp 2010-12-09].
    71. Opole – www.MapaPolski.pl – Mapa Polski z planami miast
    72. Wrocław Dla Ciebie
    73. Klima : Görlitz, , Deutschland
    74. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2006 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2006. ISSN 1734-6118. 
    75. 13-8102-06, Statistický bulletin – Moravskoslezský kraj, obsah | ČSÚ Moravskoslezský kraj
    76. Muzeum Śląskie w Katowicach: Malarze – metafizycy. Od teofila Ociepki do Erwina Sówki.. 16.02.2004. [dostęp 2010-11-19].
    77. Barbara Bazielich: Tradycyjne stroje dolnośląskie. Wrocław: Wydaw. Uniwersytetu Wrocławskiego, 1993. ISBN 83-229-0853-9. 
    78. "dla mężczyzn turnieje gry w karty (zwłaszcza skata), festyny młodego piwa itp." [w:] Marek Czapliński. Historia Śląska. 2002; "popularnej niegdyś na Śląsku gra w skata (zwanej też śląskim brydżem)." w: Góry Stołowe. Waldemar Brygier. 2010; "Już mi się nawet jeździć nie chce do wujka do Katowic, żeby godoć po śląsku i grać w skata, śląskiego brydżyka." w: Przekrój. 2000. nr. 47
    79. "Do najpospolitszych trzeba zaliczyć hodowlę gołębi, najbardziej popularną wśród ludności męskiej przedmieść i osad fabrycznych (szczególnie na Górnym Śląsku) oraz wśród młodzieży chłopskiej. " [w:] Kultura i społeczeństwo: t. 8 , PAN, 1964
    80. "4 maja – obchodzono uroczyście dzień świętego Floriana. W całej Europie czcili go strażacy, kominiarze i hutnicy, urządzając po mszy koncerty i zabawy. Jego wizerunek, poświęcony i wystawiony w domu w ten dzień ... " [w:] Przekrój. wyd. 40-52. 1996
    81. ↑ "Gościna w doma" – Gazeta Wyborcza, wkładka Katowice, 10 kwietnia 2006
    82. eduskrypt.pl
    83. Abp Alfons Nossol i Jerzy Pilch odebrali Śląskie Szmaragdy. Wirtualna Polska, 2006-11-09. [dostęp 2010-12-09].
    84. ↑ The Lutheran World Federation 2009 Membership Figures 01/2010 (ang.). The Lutheran World Federation. [dostęp 2010-12-12]. s. 10.
    85. "Najstarszą częścią miasta Wrocławia jest Ostrów Tumski. Tu po dziś dzień poza katedrą zachowały się najstarsze kościoły, a mianowicie Św. Idziego i św. Marcina." [w:] Przegląd zachodni: t. 6, 1950; Zaznaczyć trzeba, że romańskość kościołów Św. Marcina, a zwłaszcza Św. Idziego, jest kwestionowana. [w:] Biblioteka archeologiczna: t. 14-16 , 1961
    86. Richard Andree, Andrees Handatlas, Lipsk 1923
    87. Mapa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
    88. ↑ Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji – Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce
    89. Główny Urząd Geodezji i Kartografii
    90. Dziennik Zachodni – "Między dwoma państwami", "Do polskiej nazwy wsi Łubowice zostanie dodana niemiecka", 22 lutego 2007, str 14
    91. "... przy poparciu mniejszości niemieckiej, Radio Opole przygotowuje audycję Nasz Heimat. Prowadzona jest w języku polskim, niemieckim i śląskim i nadawana co piątek" [w:] Mniejszości narodowe w Polsce. Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych . 1995; "Podobnie jest w przypadku programów Radia Katowice SA "OK" i Radia Opole "Pro FM" – obie rozgłośnie nadają po kilka godzin tygodniowo audycji dla mniejszości niemieckiej." [w:] Solczyk. Media w Polsce. 1999; Fersöhnung und Zukunft w Radio Katowice w każdy poniedziałek; Nasz Śląsk audycja w Radio Plus Opole co sobotę, Kaffeeklatsch muzyczna audycja w Radio Park w Kędzierzynie Koźlu w niedzielę, Wort zum Sonntag, w Radio Plus Opole w każdą niedzielę [w:] Przegląd politologiczny. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. t.XII. 2007 str. 69
    92. Wochenblatt.pl
    93. ↑ Architektura modernistyczna Katowic i innych miast polskiego i czeskiego Śląska, Katowice 2002, ISBN 83-85871-31-4
    94. "Już od czasów Bolka II świdnickiego, który w drugiej połowie XIV wieku wydał swym lennikom prawa i przywileje kopania węgla w tych stronach, a mianowicie w Starym Zdroju (najstarsza dzielnica obecnego Wałbrzycha). Jest to przywilej, w którym książę przyznał po wsze czasy kilku swoim dworzanom „w nagrodę za zasługi, jakie często świadczyli księciu" prawo do sztolni dziedzicznej w Starym Zdroju wraz z wszystkimi przynależnymi do niej przywilejami" [w:] Ziemie staropolskie. Dolny Śląsk. Instytut Zachodni, Poznań. t. I. str. 271; "Na Dolnym Śląsku w 1769 czynnych było 15 kopalń węgla kamiennego, w tego 10 należało do majątków ziemskich a pięć do mieszczan i gwarectw." [w:] Kronika Wałbrzyska. PWN. 1979. str. 117.
    95. Strona internetowa Górnośląskich Kolei Wąskotorowych
    96. Strona internetowa Górnośląskich Kolei Wąskotorowych
    97. Źródło: http://wroclaw.hydral.com.pl/test.php?obiekt=000174&start=24&tend=32
    98. Dodatkowo sterowiec Graf Zeppelin 17 października 1929 dwukrotnie okrążył miasto Gliwice → Źródło: Dziennik Zachodni, 11 maja 2007 – "Niebo dla Zeppelinów"
    Piastowie śląscy – linia dynastii Piastów zapoczątkowana przez syna Krzywoustego, Władysława Wygnańca panująca w licznych księstwach śląskich od 1138 do 1675 r. Ostatnim księciem śląskim z rodu Piastów, a także z całej dynastii był przedwcześnie zmarły Jerzy IV Wilhelm książę Brzegu, Wołowa i Legnicy do 1675 r. Ostatnim męskim przedstawicielem dynastii Piastów był Ferdynand II baron (Freiherr) von und zu Hohenstein (z linii Piastów cieszyńskich) zmarły w 1706 r.
    Kasztelania bytomska – kasztelania początkowo wchodząca w skład ziemi krakowskiej, której była południowo-zachodnią rubieżą. W 1179 roku została przekazana przez Kazimierza II Sprawiedliwego na rzecz swojego bratanka Mieszka Plątonogiego, który włączył je do śląskiego Księstwa raciborskiego. W XV wieku część terenów powróciło do Małopolski. Kasztelem był gród Bytom.


    przejdź do podstrony: [1][2] 3




    Czy wiesz że...? beta

    Śląsk Opawski (Śląsk karniowsko-opawski; czes. Opavské Slezsko, niem. Troppauer Schlesien) – część Górnego Śląska (oraz skrawek Dolnego wokół miasta Javorník) należąca do Republiki Czeskiej z ośrodkiem w Opawie.
    Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) - Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.
    Władysław II Jagiełło, , zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377-1381 i 1382-1392, król Polski i najwyższy książę litewski w latach 1386-1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.
    Sztuka romańska (styl romański, romanizm) - styl w sztukach plastycznych wykonywanych z kamienia XI – XIII wieku. Najwcześniej formy stylistyczne zostały ukształtowane na terenach zajmowanych obecnie przez dzisiejsze północne Włochy, Francję i zachodnie Niemcy (XI – XII wiek). Wkrótce zasięgiem nowego stylu objęte zostały kolejne tereny Europy i wraz z prowadzonymi wyprawami krzyżowymi przeniknął na Bliski Wschód.
    Rodzeństwo – w genealogii i prawie dzieci tych samych rodziców bądź rodzica: wszyscy bracia i siostry w ogólności albo każdy z nich pojedynczo wobec drugiego z nich (tak zwłaszcza w tekstach prawnych).
    Fryderyk I Barbarossa (Rudobrody) (ur. ok. 1125, zm. 10 czerwca 1190) – z dynastii Hohenstaufów, syn księcia Szwabii - Fryderyka II i księżniczki Judyty, córki księcia Bawarii Henryka IX Czarnego (zm. 1126) z rodu Welfów, konkurencyjnego w tamtym okresie wobec Hohenstaufów. Po śmierci ojca (1147) przyjął tytuł księcia Szwabii (jako Fryderyk III), 4 marca 1152 został koronowany na króla niemieckiego, a 18 czerwca 1155 został koronowany cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W latach 1154-1186 był również królem Włoch. W swych rządach wzorował się na najważniejszych cesarzach, między innymi Justynianie I Wielkim i Karolu Wielkim.
    Konurbacja górnośląska (katowicka, śląska, śląsko-dąbrowska) – konurbacja w południowej Polsce, w województwie śląskim, położona w większości na Wyżynie Śląskiej. W skład konurbacji wchodzą historyczne tereny Górnego Śląska, Zagłębia Dąbrowskiego oraz Jaworzna.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.