Śląsk Opolski - Polski Serwis Naukowy

Śląsk Opolski, Opolskie, Opolszczyzna (niem. Oppelner Schlesien) – niejednoznaczne określenia regionu geograficznego, którego głównym miastem było i jest Opole.

Pod nazwą Śląsk Opolski oznaczano etnicznie polski region kulturowy i językowy, leżący w granicach Niemiec w latach 20. i 30. XX wieku, położony nad środkową i górną Odrą lub po prostu tę część rejencji opolskiej, która po III powstaniu śląskim pozostała w Niemczech.

Terminy Śląsk Opolski, Opolszczyzna i województwo opolskie są traktowane w niektórych współczesnych opracowaniach jako synonimy i stosowane zamiennie. Oznacza ono obszar, leżący w obrębie historycznego Górnego Śląska, który nabrał, na skutek procesów historycznych, odrębnego charakteru od jego wschodniej, wielkoprzemysłowej części. Należy jednak zwrócić uwagę, że nie wszystkie ziemie woj. opolskiego są zaliczane do Śląska, czy też samego Górnego Śląska. Pozostałe ziemie to historyczny Dolny Śląsk i ziemia wieluńska (gmina Praszka i gmina Rudniki).

Województwo śląskie – autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922-1939. Formalnie została zniesiona w 1945 roku.
Górny Śląsk (, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien, czes. Horní Slezsko, łac. Silesia Superior) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

Do połowy XV wieku wyróżniano region (łac.) Slesie (Śląsk) z głównym miastem (grodem) Wrocławiem oraz osobno (łac.) Opolie z siedzibą książęcą w Opolu. Przyjęcie określenia Śląsk na wszystkie ziemie wynikało z organizacji kościelnej diecezji wrocławskiej oraz nazewnictwa stosowanego przez królów Czech po przejęciu większości księstw śląskich.

Gmina Praszka (do 1870 gmina Strojec) – gmina miejsko-wiejska w województwie opolskim, w powiecie oleskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie częstochowskim.
Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Śląsk Opolski to określenie stosowane w polskim piśmiennictwie od połowy lat 20. XX wieku, ale dla zupełnie innego rejonu niż dzisiejsze województwo opolskie, a mianowicie ówczesnej rejencji opolskiej. Wprowadzony przez Ślązaka – Piotra Pampucha działacza plebiscytowego i narodowego na Górnym Śląsku.

W literaturze turystycznej przyjęto, że opolska część Niziny Śląskiej obejmuje takie regiony jak: Dolina Nysy Kłodzkiej, Płaskowyż Głubczycki, Równina Niemodlińska, Pradolina Wrocławska.

Dolina Nysy Kłodzkiej (318.54) to wydłużony mezoregion wchodzący w skład Niziny Śląskiej. Ciągnie się z południowego zachodu na północny wschód wzdłuż Nysy Kłodzkiej między Równiną Grodkowską na zachodzie a Równiną Niemodlińską na wschodzie. Na północy łączy się z Pradoliną Wrocławską. Na południu przylega do Płaskowyżu Głubczyckiego, Obniżenia Otmuchowskiego i Przedgórza Paczkowskiego. Szerokość Doliny dochodzi do 6-7 km, a jej powierzchnia wynosi ok. 250 km².
Równina Niemodlińska (318.55) - mezoregion fizycznogeograficzny w południowej Polsce, stanowiący południową część Niziny Śląskiej. Od zachodu i północnego zachodu graniczy z Doliną Nysy Kłodzkiej, od wschodu i północnego wschodu z Pradoliną Wrocławską a od południa z Płaskowyżem Głubczyckim i Kotliną Raciborską.

Od 1991 r. działa Związek Gmin Śląska Opolskiego z siedzibą w Opolu zrzeszający 33 gminy z województwa opolskiego, który podjął się zadania gromadzenia, przetwarzania i przekazywania informacji w zakresie rozwoju społecznego i gospodarczego, doradztwa, szkoleń i wymiany doświadczeń, promocji gmin.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Powstania śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, jakie miały miejsce w latach 1919-1921 między ludnością polską i niemiecką, a przede wszystkim między polskimi lub niemieckimi Ślązakami. Odbyły się one w okresie formowania się państwa polskiego po zakończeniu I wojny światowej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Germanizacja – proces przyswajania języka lub kultury niemieckiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Germanizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego) jak i mieć charakter względnie dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją. Często rozumiana obecnie jako proces wynarodowienia, poprzez nakłanianie lub przymuszanie ludności rdzennej określonego terenu do przyswojenia języka niemieckiego oraz kultury niemieckiej, a także proces rozprzestrzeniania się języka, kultury i ludności poprzez asymilację lub adaptacje obcojęzycznych słów.

Ziemia wieluńska, łac. Velumensis Terra – historyczna jednostka administracyjna w dawnej Polsce, będąca suwerenną częścią województwa sieradzkiego.

Płaskowyż Głubczycki (czes. Opavská pahorkatina, niem. Leobschützer Lößhügelland) (318.58) - równina lessowa o krajobrazie zbliżonym do wyżynnego, która jest wyniesiona do wysokości 235-260 m n.p.m. Południowo-wschodnia część Niziny Śląskiej. Granica państwowa dzieli ją na część polską o pow. ok. 1700 km² i część czeską o pow. ok. 390 km². Od północnego zachodu graniczy z Doliną Nysy Kłodzkiej i Równiną Niemodlińską, od północy i wschodu z Kotliną Raciborską, od południowego wschodu z Kotliną Ostrawską, od południa i południowego zachodu z Niskim Jesionikiem i Górami Opawskimi i od zachodu z Przedgórzem Paczkowskim.

Rejencja opolska (niem. Regierungsbezirk Oppeln) - pruska i niemiecka jednostka administracyjna funkcjonująca w latach 1815-1945 na terenie części Górnego Śląska oraz części Dolnego Śląska (Nysa, Grodków, Kluczbork) Rejencję opolską zwyczajowo nazywano "Śląskiem Górnym" (Oberschlesien), mimo, że nie obejmowała całości ziem górnośląskich (w różnych okresach historii znajdowały się one także na terenie Austrii, Polski i Czechosłowacji).

Księstwo opolsko-raciborskie, (czes. Opolské a Ratibořské knížectví, niem. Herzogtum Oppeln und Ratibor) – księstwo śląskie istniejące w latach 1202-1281/82.

Reforma administracyjna Polski weszła w życie 1 stycznia 1999 i wprowadziła 3-stopniową strukturę podziału terytorialnego. Oprócz województw rządowo-samorządowych i istniejących od 1990 roku gmin przywrócono także zlikwidowane w 1975 powiaty. Reforma miała na celu budowę samorządności, usprawnienie działań władz w terenie i przybliżenie ich do obywatela. Zmniejszono liczbę województw z 49 do 16. Większość miast, które straciły prawa miast wojewódzkich, weszły do grupy powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatu.

Niemcy – naród zamieszkujący przede wszystkim Republikę Federalną Niemiec, posługujący się językiem niemieckim z grupy języków germańskich. Pod względem wyznaniowym Niemcy są podzieleni na katolików (płd. i zach. Niemcy) i protestantów (płn. i wsch. Niemcy). Populacja jest trudna do oszacowania gdyż zawiera w sobie nie tylko rodowitych Niemców, ale także ich potomków rozsianych na kilku kontynentach. Mieści się ona w przedziale pomiędzy 80 a 160 milionów osób.