Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania

Jiří Třanovský – "słowiański Luter"

Orkiestra dęta Społeczności Chrześcijańskiej w Oldrzychowicach

bp Stanisław Piętak – zwierzchnik Kościoła w latach 2006-2011

Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania (cz. Slezská církev evangelická augsburského vyznání) – największy kościół luterański w Republice Czeskiej. Większość jego zborów znajduje się po czeskiej stronie Śląska Cieszyńskiego, zaś znaczącą liczbę wiernych stanowi mniejszość polska w Czechach, mieszkająca głównie na Zaolziu. Kościół odwołuje się do dziedzictwa ruchu pietystycznego, znajdując się pod silnym wpływem jego myśli i pielęgnując zdecydowanie ewangelikalną pobożność, co zbliża go do kościołów ewangelicznych.

Zaolzie (czes. Zaolší – rzadziej używana nazwa, Těšínsko – nazwa częściej używana, choć dwuznaczna, niem. Olsa-Gebiet) — używana głównie w Polsce potoczna nazwa zachodniej części górnośląskiego Księstwa Cieszyńskiego, położonego na Śląsku Cieszyńskim, który w latach 1918–1920 należał do Polski, a na Konferencji w Spa w 1920 roku, po podziale Śląska Cieszyńskiego między Polskę i Czechosłowację, został przez mocarstwa przyznany Czechosłowacji (dziś Czechy). Zaolzie było zamieszkane głównie przez Polaków (123 tysięcy na Zaolziu; 139 tys. w całej czeskiej części Śląska Cieszyńskiego) z mniejszościami czeską (32 tys.) i niemiecką (22 tys.). Nazwa pochodzi od rzeki Olzy (po czesku do 1920 Olza, od 1920 Olše), stanowiącej w okolicach Cieszyna granicę pomiędzy Polską i Czechami.

Kościół ewangelicki w Ostrawie - neorenesansowy kościół w Ostrawie wzniesiony w latach 1905–1907 w stylu wzorowanym na renesansie holenderskim z wpływami secesji według projektu Karla Trolla i Ludvíka Faigla. Budowla, nazywana również „Czerwonym kościołem” bądź „kościołem Chrystusowym” została wpisana do rejestru zabytków Republiki Czeskiej 3 maja 1958.

Historia

Kościół został zorganizowany w obecnej formie po I wojnie światowej, lecz swoimi korzeniami sięga XVI stulecia. Myśl protestancka na Śląsku Cieszyńskim pojawiła się już za życia Marcina Lutra. Począwszy od 1610 r. ruch ten stał się obiektem prześladowań kontrreformacji. W 1709 r. zezwolono luteranom na budowę Kościoła Jezusowego w Cieszynie, który stał się ośrodkiem ruchu pietystycznego i odegrał istotną rolę w powołaniu do życia Kościoła Braci Morawskich. Silna obecność ruchu przebudzeniowego dała się zauważyć szczególnie w początkach XX wieku. Wówczas to powstała Społeczność Chrześcijańska, do której dziedzictwa odwołuje się m.in. Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Z niej także zrodził się polski ruch zielonoświątkowy, którego pierwsi zwolennicy byli pietystycznymi luteranami (zob. Związek Stanowczych Chrześcijan).

Ewangelikalizm, chrześcijaństwo ewangeliczne, chrześcijaństwo ewangelikalne – jest jednym z dwóch wielkich nurtów protestantyzmu (obecnie największym, obok ewangelicyzmu), charakteryzującym się specyficzną pobożnością (duchowością) i określonymi poglądami teologicznymi (oprócz pięciu zasad protestantyzmu przyjmuje także tzw. siedem punktów teologii ewangelikalnej). W większości protestantyzm ewangelikalny jest nurtem konserwatywnym i sprzeciwia się tendencjom liberalnego chrześcijaństwa, które przyjmują się wśród części protestantów ewangelickich. Powstał na gruncie purytanizmu, ortodoksji protestanckiej i pietyzmu. Niektóre jego elementy pobożnościowe w 2. połowie XX wieku przyjęły się także poza protestantyzmem. Wspólnoty ewangelikalne łączy wiara w osobistą relację z Jezusem Chrystusem, podkreślenie ostatecznego autorytetu Pisma Świętego w sprawach wiary i życia, również przede wszystkim szczególny typ duchowości, podkreślający konieczność świadomego osobistego nawrócenia (nowe narodzenie) do zbawienia człowieka. Ewangelikaliści uznają bezbłędność Biblii, którą nierzadko interpretują dosłownie. Ewangelikalizm jest zazwyczaj utożsamiany z ewangelizacją polegającą na wywołaniu u słuchacza żalu za grzechy oraz przekazaniu mu wiary w przebaczenie grzechów dzięki ofierze Jezusa Chrystusa na krzyżu.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym wspólnoty jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

Współczesność

Obecnie Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania liczy 17 tysięcy wiernych. Jest członkiem Światowej Rady Kościołów, Konferencji Kościołów Europejskich i Światowej Federacji Luterańskiej. Współpracuje także z ewangelikalnymi wspólnotami luterańskimi, a także z Kościołem Luterańskim Synodu Missouri. W ramach Kościoła działa Towarzystwo Ewangelickie w Republice Czeskiej, którego zadaniem jest m.in. krzewienie polskości. Biskupem Kościoła jest pastor Jan Wacławek.

Trzanowice (czes. Třanovice, niem. Trzanowitz) – gmina w Czechach. Położone jest na Śląsku Cieszyńskim w kraju morawsko-śląskim, powiecie Frýdek-Místek. Zamieszkują ją 1004 os. a w 2001 ponad 20% zadeklarowało narodowość polską.

Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – kierunek w chrześcijaństwie wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie. Powstał w USA w 1901, kładzie duży nacisk na osobiste przeżywanie wiary oraz dary Ducha Świętego – w tym prorokowanie, uzdrawianie chorych (np. przez nałożenie rąk i modlitwę), dar glosolalii (tj. "mówienia językami", chodzi tu o języki, których osoba mówiąca nie zna i nie może znać), wypowiadane w innym stanie świadomości (wspomniane w rozdziale 12 Pierwszego Listu do Koryntian).

Galeria kościołów

Kontrreformacja – nurt w Kościele katolickim, będący reakcją na powstanie protestantyzmu, mający na celu zahamowanie szerzącej się reformacji i odzyskanie przez Kościół rzymskokatolicki utraconych wpływów i pozycji wyznania panującego. Działania te połączone były z odnową wewnątrz Kościoła, wymuszoną gwałtownym rozwojem reformacji. Z tego też powodu autorzy katoliccy wolą stosować termin reforma katolicka, starając się uwypuklić pozytywny aspekt kontrreformacji.

Ligotka Kameralna (cz. Komorní Lhotka, niem. Kameral Elgoth) - wieś gminna na Śląsku Cieszyńskim w Republice Czeskiej, w kraju morawsko-śląskim (powiat Frýdek-Místek). Społeczność polska stanowi ok. 25% obywateli gminy.

Orłowa

Kościół ewangelicki w Ostrawie

Bibliografia

E. Pałka. Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania na Zaolziu. Od polskiej organizacji religijnej do Kościoła czeskiego. , 2007. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego. ISSN 0239-6661.

Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Ustawa Śląskigo Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania

Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania – strona oficjalna (pol. • cz.)

Zbór w Czeskim Cieszynie (po polsku)

Zbór w Suchej (Artykuł o ŚKEAW) (po polsku)

Krótka historia Śląskiego Kościoła Ewangelickiego A.W. (po polsku)

Życiorys ks. Władysława Santariusa (po polsku)