Śląski Okręg Wojskowy - Polski Serwis Naukowy

Śląski Okręg Wojskowy (ŚOW) – terenowy organ wykonawczy Ministra Obrony Narodowej w sprawach operacyjno-obronnych i rządowej administracji niezespolonej (art. 14 Ustawy z 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej). Rozformowany z końcem 2011 - jego historię i tradycje przejęła 4 Regionalna Baza Logistyczna we Wrocławiu.

Irak, Republika Iraku (arab. العراق, Al-Irak; جمهورية العراق, Dżumhurijjat al-Irak) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską.
Województwo jeleniogórskie - województwo w latach 1975-1998. Powstało na podstawie reformy podziału administracyjnego Polski dokonanego przez władze PRL. Stolicą województwa była Jelenia Góra.

Historia Okręgu

Śląski Okręg Wojskowy utworzono rozkazem Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 0208/Org. z 22 sierpnia 1945. Na bazie dowództwa i sztabu rozformowanej 1 Armii Wojska Polskiego utworzono dowództwo Okręgu Wojskowego Śląsk z miejscem postoju w Katowicach. Obszar Okręgu Wojskowego Śląsk, obejmował ówczesne województwa: śląsko-dąbrowskie i wrocławskie. W strukturze organizacyjnej dowództwa OW Śląsk znajdowały się:

1 Oddział Ochrony Pogranicza - jeden z oddziałów w strukturze organizacyjnej Wojsk Ochrony Pogranicza, sformowany przez Śląski Okręg Wojskowy rozkazem dowódcy okręgu w 1945.
Sahara – strefa pustynna położona w północnej Afryce. Jest ona największą gorącą pustynią na Ziemi (ma 9 064 300 km²), rozciągająca się na długości 5700 km od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie po Morze Czerwone na wschodzie; od północy ograniczona jest górami Atlas i wybrzeżem Morza Śródziemnego. Znajduje się na terytoriach 11 państw: Maroka, Algierii, Tunezji, Libii, Egiptu, Sahary Zachodniej, Mauretanii, Mali, Nigru, Czadu i Sudanu.

dowództwo i sztab

zarząd polityczno-wychowawczy

dowództwa artylerii i broni pancernej

wydziały: inżynieryjny, chemiczny, lotniczy, personalny (kadrowy), służby zdrowia i finansowy

kwatermistrzostwo

prokuratura i sąd wojskowy

W chwili utworzenia okręgu na jego obszarze były rozlokowane: 2, 6, 8 i 10 Dywizja Piechoty. W okresie sierpień-wrzesień 1945 dokonano zmiany dyslokacji wielu jednostek wojskowych. Poza granicami okręgu znalazły się: 2, 6 i 8 Dywizje Piechoty, przeniesione do Okręgów Wojskowych Kraków i Łódź, z innych zaś okręgów przybyły: 7, 11 i 13 Dywizje Piechoty.

Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.
Wojewódzki Sztab Wojskowy w Krakowie - terenowy organ Ministra Obrony Narodowej w sprawach operacyjno-obronnych i administracji wojskowej, z siedzibą przy ul. Rydla 19 w Krakowie.

22 października 1945 stan etatowy Okręgu Wojskowego Śląsk wynosił 42 291 żołnierzy. W tym okresie Okręg przejął dowodzenie podległymi jednostkami oraz zaopatrzenie i organizację wojskowej administracji. Jednocześnie sztab okręgu przejmował funkcję operacyjno-obronną swojego obszaru terytorialnego.

Jesienią 1945 przy Dowództwie Śląskiego OW został sformowany Wydział Wojsk Ochrony Pogranicza I kategorii. Na stanowisko szefa wydziału został wyznaczony ppłk Mikołaj Grajworoński. Szefowi wydziału podlegał 1, 10 i 11 Oddział Ochrony Pogranicza oraz cztery samodzielne kompanie łączności. We wrześniu 1946 wydział został rozformowany, a 1 Łużycki Oddział WOP, 10 Katowicki Oddział WOP i 11 Wrocławski Oddział WOP podporządkowane bezpośrednio szefowi Departamentu WOP w Warszawie.

2 Armia Ogólnowojskowa Wojska Polskiego – związek operacyjny Sił Zbrojnych PRL, powoływany na wypadek wojny ze składu jednostek Śląskiego Okręgu Wojskowego Wojska Polskiego, wchodzący w skład Frontu Polskiego, utworzony na mocy uzgodnień pomiędzy rządami ZSRR i PRL ze stycznia 1955 r. Sformowanie 2 Armii Ogólnowojskowej ujęto w Planie mobilizacyjnym PM-58, a potem w kolejnych wersjach planów mobilizacyjnych.
Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 108 km² i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 287 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).

W marcu 1946 siedziba dowództwa Okręgu Wojskowego Śląsk została przeniesiona z Katowic do Wrocławia. Z dniem 15 listopada 1946 Dowództwo Okręgu Wojskowego Śląsk nosiło nazwę Dowództwo Okręgu Wojskowego nr IV (DOW IV), która obowiązywała do 1953. W 1947 dowództwo okręgu podporządkowano bezpośrednio Dowództwu Wojsk Lądowych. Do koncepcji tej ponownie wrócono 22 grudnia 1997.

Województwo lubuskie – jedno z 16 województw w Polsce. Powstało w 1999 roku z większości terytoriów dawnych województw gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego. Składają się na nie ziemie kilku historycznych krain – ziemi lubuskiej, Dolnego Śląska, Nowej Marchii, Wielkopolski, Łużyc.
Województwo wałbrzyskie - istniejące w latach 1975-1998 województwo, jednostka administracyjna najwyższego szczebla, położone w południowo-zachodniej Polsce o powierzchni 4169 km², składające się z 15 gmin miejskich i 30 gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Graniczyło na zachodzie z województwem jeleniogórskim, na północy z legnickim i wrocławskim, na wschodzie z opolskim, a na południu z Czechosłowacją. Siedziba władz wojewódzkich znajdowała się w Wałbrzychu. Z dniem 1 stycznia 1999 r. terytorium województwa weszło w skład nowo powstałego województwa dolnośląskiego.

Żołnierze Okręgu do 1948 brali udział w rozminowaniu terenu usuwając: 3,5 mln min, 7 mln sztuk niewypałów, bomb i pocisków. 4 marca 1949 rozwiązano Okręg Wojskowy Poznań, a stacjonujące na jego terenie oddziały włączono w skład Śląskiego Okręgu Wojskowego. W 1950, w wyniku zmiany podziału administracyjnego kraju w granicach ŚOW znalazło się 5 województw: wrocławskie, poznańskie, katowickie, opolskie, zielonogórskie.

Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.
Wojska Ochrony Pogranicza (WOP) - formacja wojskowa, część Wojska Polskiego, odrębny rodzaj wojsk powołany do ochrony granic Polski. Liczebność formacji osiągała nawet do 20 tysięcy żołnierzy. Pierwszym dowódcą WOP był płk Gwidon Czerwiński, ostatnim gen. dyw. Feliks Stramik.

Odznaka "Zasłużony dla SOW"

Na początku lat 60-tych nastąpił podział sił zbrojnych na wojska operacyjne i obrony terytorialnej. Na bazie jednostek operacyjnych Śląskiego Okręgu Wojskowego na wypadek wojny miała być formowana 2 Armia Ogólnowojskowa, która wchodziła w skład Frontu Polskiego wydzielanego do Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.
Kielce – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy, turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 203 804 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się 5 rezerwatów przyrody.

W listopadzie 1973 żołnierze Okręgu rozpoczęli służbę w składzie Doraźnych Sił Zbrojnych ONZ, nadzorujących rozejm na Bliskim Wschodzie. Od tej pory w kolejnych zmianach spełniali oni zadania w Egipcie, Syrii, Namibii, Saharze, Kambodży, Iranie, Iraku i krajach byłej Jugosławii. Oficerowie Okręgu byli i są obserwatorami ONZ we wszystkich zapalnych punktach świata, a działalność tę prowadzą już od 1953. W latach 1953 –1957 i od 1973 oficerowie SOW brali udział w Komisji Nadzoru i Kontroli w Indochinach (Wietnam, Laos, Kambodża).

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.
Obrona terytorialna - jest jednym z dwóch elementów często stosowanego podziału potencjału zbrojnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na siły obrony terytorialnej (OT), oraz siły operacyjne. Przy obecnie przyjętej nieagresywnej i defensywnej strategii, siły obrony terytorialnej przeważają nad siłami operacyjnymi. Podstawowym organem dowodzenia w obronie terytorialnej jest dowództwo okręgu wojskowego.

W wyniku kolejnego podziału administracyjnego kraju w 1975, Śląski Okręg Wojskowy objął swoim zasięgiem 13 województw. Doszły województwa: częstochowskie, jeleniogórskie, wałbrzyskie, legnickie, leszczyńskie, kaliskie, sieradzkie i gorzowskie.

Lata 90. to okres restrukturyzacji Wojska Polskiego. W podporządkowaniu Okręgu było 5 rozwiniętych dywizji i szereg jednostek wsparcia, a liczba żołnierzy dochodziła do 100 tysięcy. W 1993, w związku z powstaniem Krakowskiego Okręgu Wojskowego, zmniejszono obszar ŚOW o województwa: katowickie i częstochowskie. Śląski Okręg Wojskowy obejmował swym zasięgiem 11 województw: gorzowskie, jeleniogórskie, kaliskie, legnickie, leszczyńskie, opolskie, poznańskie, sieradzkie, wałbrzyskie, wrocławskie, zielonogórskie.

Skwierzyna (niem. Schwerin an der Warthe) to miasto w woj. lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Skwierzyna. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego.
Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Od 1998 Śląski Okręg Wojskowy obejmuje 9 województw: lubuskie, dolnośląskie, opolskie, śląskie, małopolskie, podkarpackie, lubelskie, świętokrzyskie i łódzkie. ŚOW to jeden z dwóch istniejących okręgów wojskowych. Obejmuje swoim obszarem 143 tys. km² powierzchni kraju. W jego granicach żyje 21 mln obywateli Rzeczypospolitej. Reorganizacja Sił Zbrojnych RP dokonana w II poł. lat 90. oraz na początku obecnej dekady XXI w. spowodowała, że rozwiązano wiele jednostek wojskowych, w tym tak zasłużone dla Wojska Polskiego jednostki operacyjne ŚOW jak:

Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.
Duszniki-Zdrój (niem. Bad Reinerz, czes. Dušníky) – gmina miejska w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim. Położone w południowo-zachodniej części Ziemi Kłodzkiej w dolinie rzeki Bystrzycy Dusznickiej, oddzielającej Góry Orlickie od Gór Bystrzyckich. Znana miejscowość uzdrowiskowa.

5 Kresowa Dywizja Zmechanizowana im. Króla Bolesława Chrobrego (rozwiązana 31 grudnia 1998),

10 Sudecka Dywizja Zmechanizowana w Opolu (rozwiązana 11 listopada 1999),

4 Lubuska Dywizja Zmechanizowana im. płk. Jana Kilińskiego w Krośnie Odrzańskim (rozwiązana 31 marca 2001).

Jedyną dywizją, która przetrwała okres restrukturyzacji w Śląskim Okręgu Wojskowym była 11 Lubuska Dywizja Kawalerii Pancernej im. Króla Jana III Sobieskiego, która przeszła w podporządkowanie 2 Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie.

Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya, nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska الجمهورية العربية السورية Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).
Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

Przełomem rozpoczynającym nową rozdział dziejach Ślaskiego Okręgu Wojskowego było wstąpienie Polski do NATO. Od momentu wstąpienia do NATO, żołnierze Okręgu brali udział w sojuszniczych ćwiczeniach i operacjach: Dynamic Response '99, Allied Effort '01, Strong Resolve i Eduring Freedom '02. Od 2000 żołnierze Okręgu, wchodząc w skład kontyngentu sił NATO w Kosowie rozpoczęli pełnienie swojej pierwszej misji wojskowej jako członkowie sojuszu.

Województwo legnickie istniało w latach 1975-1998. Miało 4037 km² powierzchni, graniczyło z województwami; zielonogórskim, leszczyńskim, wrocławskim, wałbrzyskim i jeleniogórskim. Wysoka urbanizacja (ludność miejska 68,2% w 1987), charakter przemysłowy, wydobycie miedzi - Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy.
Wojewódzki Sztab Wojskowy we Wrocławiu - terenowy organ Ministra Obrony Narodowej w sprawach operacyjno-obronnych i administracji wojskowej, z siedzibą przy ul. Obornickiej 130 we Wrocławiu.

W 2001 Okręg przekazał jednostki operacyjne koncentrując się na obronie terytorialnej. Okręg przejął zadania zabezpieczenia logistycznego, obrony terytorialnej, administracji wojskowej oraz wypełniania jakże ważnej funkcji państwa-gospodarza, co stanowiło novum w polskich Siłach Zbrojnych. W tym okresie powstały nowe jednostki wojskowe. Podjęto decyzję o utworzeniu 5 batalionów ratownictwa inżynieryjnego. Bardzo ważne miejsce w działalności Okręgu zajmują zadania logistyczne. W strukturze Okręg posiada cztery Rejonowe Bazy Materiałowe: we Wrocławiu, Nowogrodzie Bobrzańskim, Łodzi i Stawach, które zajmują się pokojowym i wojennym zaopatrywaniem jednostek własnych i sojuszniczych działających na terenie Okręgu. W marcu 2004 przyjęto w podporządkowanie Okręgu 1 Dębliński Pułk Drogowo-Mostowy oraz 10 Brygadę Logistyczną z Opola.

Zielona Góra (niem. Grünberg, Grünberg in Schlesien, czes. Zelená Hora) – miasto na prawach powiatu i gmina w zachodniej Polsce, siedziba organów samorządu województwa, Zarządu Województwa Lubuskiego i Sejmiku Województwa Lubuskiego oraz jednostek im podporządkowanych, biskupa diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, starosty powiatu zielonogórskiego oraz władz gminy wiejskiej Zielona Góra. W latach 1950-1998 miasto było stolicą województwa zielonogórskiego. Razem z Sulechowem i Nową Solą tworzy tzw. Lubuskie Trójmiasto.
Stanisław Daniluk-Daniłowski (ur. 13 marca 1896 we wsi Załucze, w pow. śniatyńskim, zm. 18 stycznia 1955 w Poznaniu) – polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego.

W okresie przebudowy Sił Zbrojnych RP, po 2001 zasadniczym zadaniem SOW było wspieranie działań bojowych prowadzonych przez wojska operacyjne, obrona przydzielonych obszarów, rejonów i obiektów, współdziałanie z układem pozamilitarnym oraz zabezpieczenie wszelkich potrzeb wojsk sojuszniczych mogących stacjonować na terytorium okręgu.

Przemyśl (ukr. Перемишль, ros. Перемышль, niem. Prömsel, czes. Přemyšl, łac. Praemislia) – miasto w województwie podkarpackim nad Sanem, liczące 66 389 mieszkańców (XII 2009), co czyni je drugim pod względem ludności miastem województwa podkarpackiego.
Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie kraju, obejmując znaczną część historycznego Śląska (Dolny Śląsk) i wschodnie Łużyce.

Odznaka pamiątkowa wydana na 60-lecie ŚOW

Medal pamiątkowy wydany na 60-lecie ŚOW

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)