Śląsko-Cieszyńska Półbrygada Obrony Narodowej

Śląsko-Cieszyńska Półbrygada Obrony Narodowej – półbrygada piechoty Wojska Polskiego II RP.

Śląsko-Cieszyńska Półbrygada ON sformowana została w 1937 na terenie Okręgu Korpusu Nr V. Jej nazwa związana jest ze Śląskiem Cieszyńskim. Dowództwo jednostki zorganizowane zostało w garnizonie Bielsko. Dowódcy półbrygady podporządkowane zostały trzy bataliony ON: Bielski, Cieszyński i Oświęcimski. We wrześniu 1937 bataliony wydzieliły po jednej kompanii dla Chorzowskiego Batalionu ON. W maju 1938 półbrygada podporządkowana została pod względem inspekcji, gen. bryg. Antoniemu Szyllingowi, generałowi do prac przy GISZ z siedzibą w Krakowie.

Cieszyn (czes. Těšín, łac. Tessin, niem. Teschen) – miasto powiatowe w województwie śląskim, nad rzeką Olzą, na Pogórzu Śląskim. Historyczna stolica Śląska Cieszyńskiego. Miasto leży na granicy z Republiką Czeską i do czasu wprowadzenia postanowień układu z Schengen (21 grudnia 2007) było tam zlokalizowane największe drogowe przejście graniczne południowej Polski.

Dowództwo – zespół ludzi, wraz z dowódcą, zajmujących się kierowaniem formacją wojskową lub zespołem ludzi. Najczęściej stosowane w terminologii wojskowej, rzadziej w terminologii cywilnej.

W listopadzie 1938, po rewindykacji Zaolzia, utworzona została Powiatowa Komenda Przysposobienia Wojskowego we Frysztacie, a w następnym miesiącu podjęto decyzję o zorganizowaniu czwartego batalionu z dowództwem w Cieszynie i kompaniami rozlokowanymi na Zaolziu. Jednostka otrzymała nazwę II Cieszyński Batalion ON, a 27 marca 1939 osiągnęła pełny stan osobowy. Dotychczasowy Cieszyński Batalion ON otrzymał numer I.

Półbrygada – oddział wojskowy będący odpowiednikiem dawnego pułku piechoty, wprowadzony we Francji uchwałą Konwentu z 1793 r. Stanowił połączenie jednego batalionu starej armii królewskiej z dwoma ochotniczymi batalionami nowych formacji rewolucyjnych. 24 września 1803 r. przywrócono półbrygadom nazwę pułków.

Piechota II RP - jeden z trzech, obok artylerii i kawalerii, głównych rodzajów wojska Sił Zbrojnych II RP (w ówczesnej terminologii rodzaj wojsk nazywano bronią).

14 lutego 1939 półbrygada przemianowana została na Śląsko-Cieszyńską Brygadę ON, a wiosną tego roku wszystkie cztery bataliony przeformowane na etat batalionu ON typ III. Latem ze składu brygady wyłączony został Oświęcimski Batalion ON i podporządkowany dowódcy Górnośląskiej Brygady ON. 21 sierpnia 1939 Biuro do Spraw Jednostek Obrony Narodowej wydało rozkaz o przemianowaniu brygady na Śląsko-Cieszyńską Półbrygadę ON.

Śląsk Cieszyński (cz. Těšínské Slezsko, niem. Teschner Schlesien) - kraina historyczna w Polsce i Republice Czeskiej stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, skupiona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy. Obejmuje ziemie dawnego Księstwa Cieszyńskiego (przed 1572 r.) i zajmuje obszar ok. 2280 km². Obecnie teren ten zamieszkuje ok. 800 tys. ludzi.

Garnizon Bielsko-Biała – utworzony w 1951 r. stały garnizon wojskowy znajdujący się w Bielsku-Białej oraz powiecie cieszyńskim i żywieckim. Powstał z połączenia istniejących od XIX w. garnizonów: Bielsko i Biała (Bielitz, Biala), zajmowanych na przestrzeni lat przez jednostki austro-węgierskie, polskie i niemieckie.

Organizacja Śląsko-Cieszyńskiej Półbrygady ON w sierpniu 1939

Dowództwo

dowódca - ppłk dypl. Jan Rudolf Gabryś

Batalion ON "Bielsko"

Batalion ON "Cieszyn I"

Batalion ON "Cieszyn II"

Zgodnie z planem mobilizacyjnym "W" na bazie brygady sformowany został 202 Pułk Piechoty (Rezerwowy), który wszedł skład 21 Dywizji Piechoty Górskiej. Dotychczasowe bataliony ON przeformowane zostały w bataliony piechoty oznaczone numerami: 50, 57 i 58.

Frysztat (czes.: Fryštát, niem. Freistadt, gw. ciesz. Frysztot) to obecnie dzielnica Karwiny, miasta w Republice Czeskiej, na Śląsku Cieszyńskim. Do 1948 roku Frysztat był samodzielnym miastem.

Bibliografia

Kazimierz Pindel, Obrona Narodowa 1937-1939, Warszawa 1979, ISBN 83-11-06301-X

Tadeusz Jaruga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975