Ślaz - Polski Serwis Naukowy

Odmiana ozdobna 'Purple Satin'

Ślaz (Malva L.) – rodzaj roślin należący do rodziny ślazowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego 30 gatunków roślin pochodzących z Afryki Północnej, Europy i Azji. Gatunkiem typowym jest Malva sylvestris L..

Ślaz dziki (Malva sylvestris L.), czasami nazywany także ślazem leśnym – gatunek rośliny należący do rodziny ślazowatych (Malvaceae). Pospolita roślina w całej południowej Europie, środkowej Azji, Ameryce Północnej i Południowej. W Polsce występuje pospolicie na całym niżu i w niższych partiach gór.

Ślazowce, malwowce (Malvales Dumort.) – rząd roślin okrytonasiennych z kladu różowych. W dawniejszych systemach (np. w systemie Cronquista z 1981) rząd obejmował pięć blisko spokrewnionych z sobą rodzin. W XXI wieku systematycy traktują ten rząd bardziej obszernie, włączając doń ponad 6 tysięcy gatunków roślin pochodzących od wspólnego przodka. W różnych ujęciach rośliny te łączone są w taksony różnych rang; w systemie Reveala z 2007 wyróżnionych zostało aż 21 rodzin (w tym wydzielane wcześniej przez Cronquista), podczas gdy w systemie APweb szereg wydzielanych tak rodzin łączonych w jedną rodzinę ślazowatych (Malvaceae), a w sumie rodzin w rzędzie jest 10.

Morfologia

Rośliny jednoroczne, dwuletnie lub byliny o promienistych 5-płatkowych kwiatach takiej samej budowy, jak kwiaty malw, ale drobniejszych. Barwa kwiatów biała, różowa, purpurowa lub niebieska. Owocem jest dwukomorowa rozłupnia.

Systematyka

Synonimy

Axolopha (DC.) Alef., Dinacrusa G. Krebs Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do plemienia Malveae, podrodziny Malvoideae, rodziny ślazowatych Malvaceae, rzędu ślazowców, kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta ).

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Ślazówka (Lavatera L.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych. Występują na obszarach o klimacie umiarkowanym oraz w basenie Morza Śródziemnego. Gatunkiem typowym jest Lavatera trimestris L..

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd ślazowce (Malvales Dumort.), podrząd Malvineae Rchb., rodzina ślazowate (Malvaceae Juss.), podrodzina Malvoideae Burnett, plemię Malveae J. Presl, podplemię Malvinae A. Gray, rodzaj ślaz (Malva L.).

Taksonomia (gr. taktis=układ, porządek + nomos=prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.

Narys kwiatowy, diagram kwiatowy - graficzne, schematyczne przedstawienie budowy określonego typu kwiatu w rzucie poprzecznym, gdzie odpowiednimi symbolami zaznacza się jego symetrię, a na poszczególnych kołach jego elementy (działki kielicha, płatki korony, pręciki) oraz schemat przekroju poprzecznego przez zalążnię ze zilustrowanym umiejscowieniem zalążków, przegród i komór. Dodatkowo zawiera symboliczne przedstawienie osi kwiatostanu (w postaci czarnej kropki nad narysem) i przysadki kwiatu (pod kwiatem).

Gatunki flory Polski

ślaz drobnokwiatowy (Malva pusilla L.) – antropofit zadomowiony

ślaz dziki (Malva sylvestris L.) – antropofit zadomowiony

ślaz kędzierzawy (Malva crispa L., syn. M. verticillata L.) – antropofit zadomowiony

ślaz maurytański (Malva mauritiana L.) – efemerofit

ślaz okółkowy (Malva verticillata L.) – gatunek uprawiany

ślaz piżmowy (Malva moschata L.) – antropofit zadomowiony

ślaz wycięty (Malva excisa Rchb.) – efemerofit

ślaz zaniedbany (Malva neglecta L.) – antropofit zadomowiony

ślaz zygmarek (Malva alcea L.) – antropofit zadomowiony

Malva nicaeensis All. – efemerofit

Malva parviflora L. – efemerofit

Zastosowanie

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne w ogrodach na rabatach, szczególnie w ogrodach naturalistycznych. Najlepiej rosną na słonecznym stanowisku i na przepuszczalnym, niezbyt żyznym podłożu. Są całkowicie mrozoodporne. Rozmnaża się je przez nasiona lub sadzonki, zwykle w ogrodzie rozsiewają się same. Po pierwszym kwitnieniu należy je nieco przyciąć.

Rozłupnia (schizocarpium) - owoc pojedynczy, wielonasienny, zamknięty, suchy i rozpadający się. Rozpada się na jednonasienne, zamknięte i niepękające rozłupki, w których elementy owocni pozostają z nasieniem (często nazywane też owockami). Owocnia skórzasta, niezróżnicowana morfologicznie.

Prawoślaz (Althaea L.) – rodzaj roślin wieloletnich z rodziny ślazowatych. Należy tu 6-12 gatunków występujących w naturze w Europie i zachodniej Azji. Dawniej do rodzaju tego zaliczano także kilka gatunków obecnie wyłączanych w odrębny rodzaj malwa Alcea. Gatunkiem typowym jest prawoślaz lekarski (Althaea officinalis L.).

Zobacz też

Zaślaz, prawoślaz, ślazówka, malwa.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-19].
↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-15].
United States Department of Agriculture Agricultural Research Service: Family: Malvaceae Juss. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-19].
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Malva (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.