Ślub - dramat - Polski Serwis Naukowy

Ślub – utwór dramatyczny Witolda Gombrowicza.

Gombrowicz napisał Ślub w 1946, w trakcie pobytu w Argentynie. Utwór został opublikowany, wraz z powieścią Trans-Atlantyk w 1953 przez paryski Instytut Literacki. Jest on jednym z trzech (obok Operetki i Iwony, księżniczki Burgunda) scenicznych utworów Gombrowicza.

Opis fabuły

Bohater, jeszcze młody mężczyzna, snuje się ze swym chłystkowatym kolegą po okolicy. Trafiają do gospody prowadzonej przez jego rodziców. Tutaj rozpoczyna się sadomasochistyczna wojna psychologiczna pomiędzy światem młodych i starych, pomiędzy byciem sobą a sztucznością. Zmieniają się maski, gęby i pupy. Utwór ma klimat oniryczny i tajemniczy. Bohaterowie są jakby zahipnotyzowani sobą oraz sztucznością siebie samych. Zetknięcie świata ojcowizny i synczyzny wytwarza nową groteskową jakość. Ludzie jawią się jako marionetki na scenie życia, szukające swej własnej tożsamości. Autor zadaje pytania: kim jednak jesteśmy, skoro ciągle gramy, skoro ktoś ciągle gra wobec nas, skoro cały świat jest wielką błazenadą? "Ślub" to dramat formy ludzkiej, która nie potrafi znaleźć własnego, autentycznego oblicza. Wedle utworu jesteśmy czymś na podobieństwo tanich aktorów w codziennym teatrze życia. Gramy raz króla, raz błazna, ale nie wiemy naprawdę kim jesteśmy. W "Ślubie" autor powraca do dychotomii 'ojczyzny – synczyzny' zaprezentowanej wyraźnie w "Trans-Atlantyku". Jest on też konsekwentną kontynuacją dyskursu pisarza nad właściwościami "ja" i literacką transpozycją nurtów filozoficznych temu poświęconych. Nawet użycie bogatego i rubasznego, lub wręcz wulgarnego języka, którym opisuje skomplikowane intelektualno-filozoficzne zagadnienia jest świadomym i realizowanym wedle żelaznej zasady chwytem artystycznym. Wielu reżyserów uznaje "Ślub" za świetną kompozycję sceniczną.

Witold Marian Gombrowicz (ur. 4 sierpnia 1904 w Małoszycach pod Ostrowcem Św., zm. 25 lipca 1969 w Vence, koło Nicei) – polski powieściopisarz, nowelista i dramaturg.

Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie – , drugi najstarszy teatr w Polsce. Obok Teatru Narodowego w Warszawie i Teatru Wybrzeże w Gdańsku jest jedną z trzech narodowych scen dramatycznych, podlegających bezpośrednio Ministrowi Kultury.

Wybrane inscenizacje

1974 Teatr Dramatyczny w Warszawie, reż Jerzy Jarocki

1991 Teatr Stary w Krakowie, reż Jerzy Jarocki

1998 Teatr Narodowy w Warszawie, reż. Jerzy Grzegorzewski

2004 Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu, reż. Elmo Nuganen

Przypisy

"Ślub" – Teatr Bagatela w Krakowie w Krakowie. [dostęp 2009-09-26].

Bibliografia

Gombrowicz emigrantów: na podstawie ankiety Michała Chmielowca w londyńskich "Wiadomościach". Toruń: Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 2006. ISBN 83-231-2040-4.

Groteska (z wł. grottesca) – kategoria estetyczna, charakteryzująca się połączeniem w jednym dziele (literackim, plastycznym, muzycznym, tanecznym, dramatycznym itp.) jednocześnie występujących pierwiastków przeciwstawnych, takich jak m.in. tragizm i komizm, fantastyka i realizm, piękno i brzydota. Utwory groteskowe charakteryzują się najczęściej niejednorodnością stylistyczną, obecnością kategorii absurdu, elementów karnawalizacji i atmosferą dziwności.

Iwona, księżniczka Burgunda – pierwszy dramat Witolda Gombrowicza, wydany w 1938 roku w czasopiśmie Skamander. Światowa i polska prapremiera teatralna sztuki odbyła się w 29 listopada 1957 roku w Teatrze Dramatycznym w Warszawie w reżyserii Haliny Mikołajskiej.

Linki zewnętrzne

Dlaczego wielkim jest... – esej Włodzimierza Boleckiego z Instytutu Badań Literackich PAN