Śluza Prądy - Polski Serwis Naukowy

Komora

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Budowle hydrotechniczne w Bydgoszczy

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Węzeł wodny i waterfront Bydgoszczy

Śluza Prądy – śluza na Kanale Bydgoskim.

Stanowi jedną z budowli hydrotechnicznych Kanału Bydgoskiego, zarządzaną przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Poznaniu. Jest to śluza nr 5 drogi wodnej Wisła-Odra, która jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E-70.

Śluzowanie to proces przejścia jednostki pływającej przez śluzę zlokalizowaną na drodze wodnej. Proces ten składa się z ciągu następujących po sobie czynności (operacji). Czas śluzowania jest sumą czasów wykonania poszczególnych czynności i przerw między ich wykonaniem. Ma on istotny wpływ na przepustowość szlaku wodnego, na którym położona jest określona śluza.

Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.

Lokalizacja

Śluza znajduje się nieopodal ul. Srebrnej na osiedlu Prądy w Bydgoszczy.

Historia

Śluzę wybudowano w latach 1773-1774. Krótko po pierwszych próbach uruchomienia kanału, drewniana śluza rozpadła się jednak. Musiano spuścić wodę, kanał wyczyścić i pogłębić. W latach 1840-1852 przy przebudowie kanału drewnianą śluzę na Prądach zastąpiono nową ceglaną. Obecna forma budowli pochodzi z lat 1910-1914, kiedy dokonano przebudowy Kanału Bydgoskiego. W wyniku prowadzonych z rozmachem robót wykonano nowy 2-kilometrowy odcinek kanału, zmodernizowano wszystkie śluzy i wybudowano dwie nowe. Oddana do użytku droga wodna umożliwiała spławianie 400-tonowych barek, pływających powszechnie na wodach śródlądowych Europy Zachodniej.

Prądy – osiedle w Bydgoszczy położone na zachodzie miasta graniczące z osiedlem Miedzyń i wsią Lisi Ogon, na południu sięga lasu szubińskiego, a na północy graniczy z Kanałem Bydgoskim. Nazwa Prądy pochodzi od prądów wodnych i powietrznych.

Śluza wodna – budowla hydrotechniczna wznoszona na kanałach żeglownych, rzekach (jako fragment jazu) oraz pomiędzy jeziorami. Są one budowane w celu umożliwienia podczas żeglugi pokonywania różnic poziomu wody przez jednostki pływające (np. statki, barki, jachty). Śluza to fragment kanału przegrodzony komorą wodną. Wyróżnia się śluzy jednokomorowe pojedyncze do śluzowania jednego statku, podwójne (dwustronne) z przesuniętymi głowami do śluzowania jednocześnie dwóch statków oraz bliźniacze (równoległe) - tj. dwie jednakowe śluzy położone obok siebie. W przypadkach, gdy drogi wodne łączą się ze sobą pod ostrym kątem stosowane są śluzy workowate umożliwiające opuszczenie śluzy na wstecznym biegu lub zwrotnicze - gdy śluza łączy więcej niż dwie drogi wodne. Komora śluzowa jest zamknięta ruchomymi wrotami. Najczęstsze zamknięcia to wrota jedno- lub dwu skrzydłowe, rzadziej spotykane są zamknięcia walcowe.

Charakterystyka

Jest to pojedyncza śluza komorowa III klasy o napędzie ręcznym. Konstrukcja jest betonowa z okładziną ceglaną. Dno i progi również są betonowe. Posiada zamknięcia górne w postaci wrót stalowych klapowych oraz dolne wrota wsporne, stalowe dwuskrzydłowe. Napęd śluzy jest elektryczny i awaryjny ręczny. Napełnianie wodą odbywa się poprzez galerie usytuowane w głowach śluzy. Praktyczny czas śluzowania wynosi 25 minut.

Wrota wsporne, to rodzaj zamknięć stosowanych między innymi w hydrotechnice. Zamknięcia tego rodzaju składają się z pojedynczego skrzyła (np. Brama Przeciwpowodziowa) lub dwóch skrzydeł (śluzy komorowe, np. Śluza Mieszczańska, Śluza Piaskowa, Śluza Opatowice i inne), zamykanych w ten sposób, że ciśnienie wywierane przez ośrodek (np. parcie wody) oddziałujące na skrzydło (lub skrzyła) dociska zamknięcie. Wrota wsporne stosowane są szeroko jako zamknięcia budowli hydrotechnicznych, w tym w śluzach wodnych, jako zamknięcia główne oraz jako bramy powodziowe na rzekach skanalizowanych zabezpieczających dany odcinek śródlądowej drogi wodnej przed wodami wezbraniowymi (np. na Odrze zabezpieczenie Kanału Miejskiego we Wrocławiu przez Bramę Przeciwpowodziową i wrota przy Śluzie Miejskiej, zabezpieczenie Kanału Żeglugowego we Wrocławiu dodatkowymi wrotami przy głowie górnej Śluzy Bartoszowice i przy głowie dolnej Śluzy Zacisze).

Poziomy

Śluza umożliwia podniesienie jednostek o 3,82 m, od 50,98 do 54,80 m n.p.m.

Zobacz też

Kanał Bydgoski

Bibliografia

Badtke Marek: Kanał Bydgoski: Bydgoszcz, 2006.

Bartowski Krzysztof: W 231. rocznicę Kanału Bydgoskiego (1774-2005). In. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 10. Bydgoszcz 2005.

Winid Walenty: Kanał Bydgoski: Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Popierania Nauki, 1928.

Woźniak-Hlebionek Agnieszka. Kanał Bydgoski, Brda i Noteć w pruskich planach inwestycyjnych w latach 1773-1915. In. Kronika Bydgoska XXIII (2001). Bydgoszcz 2002.

Program Rewitalizacji i Rozwoju Bydgoskiego Węzła Wodnego na stronie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Bydgoszczy

O Kanale Bydgoskim na portalu Kanały.info

Linki zewnętrzne

RZGW w Poznaniu

Program Rewitalizacji i Rozwoju Bydgoskiego Węzła Wodnego na stronie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Bydgoszczy

Kanały.info