Śluzice - Polski Serwis Naukowy

Śluzice (Myxini) – monotypowa gromada prymitywnych zwierząt morskich zaliczanych do bezżuchwowców.

Tryb życia

Śluzice prowadzą nocny tryb życia. Żywią się padliną, rybami chorymi oraz unieruchomionymi w sieciach rybackich. Zamieszkują wody przybrzeżne. Mają zdolność zapętlania ciała w supeł, a następnie przesuwania go wzdłuż ciała, co ma znaczenie przy uwalnianiu się z paszczy drapieżnika, a także umożliwia wyrywanie kęsa pokarmowego z ciała ofiary, do której śluzica jest silnie przyczepiona.

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze magnorder (wyższa od nadrzędu) i parvorder (niższa od infrarzędu).

Padlina - określenie zwierzęcych zwłok. Określenia tego nie używa się w stosunku do zwłok ludzkich, ewentualnie w celu wyrażenia pogardy dla zmarłego.

Budowa

Śluzice dorastają do ok. 1 m długości. Są podłużne, przypominają z wyglądu węgorze, ich ciało pokrywa lepki śluz. Największe gruczoły śluzowe znajdują się po obu stronach brzusznego fałdu płetwowego. Nie mają oczu i płetwy grzbietowej. Zamiast szczęk posiadają zębopodobne wyrostki mieszczące się na silnym języku, znajdującym się w lejku przyssawkowym. Służą do rozdrabniania pokarmu i wwiercania się w ciało ryby. W grzbietowej części przyssawki leży otwór węchowy, otoczony czułkami. Otwór ten prowadzi do kanału dochodzącego do gardzieli.

Takson monotypowy, zwany monotypem – w biologii, takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy. W botanice np.: rząd tatarakowce Acorales zawiera tylko jedną rodzinę tatarakowate Acoraceae, która też jest monotypowa ponieważ zawiera jeden rodzaj – tatarak Acorus. W zoologii np.: rodzaj Sceloglaux jest monotypowy ponieważ zawiera tylko jeden gatunek - sowicę białolicą.

Zwierzęta (Animalia) – królestwo obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej, w większości zdolne do aktywnego poruszania się. Są największym i najbardziej zróżnicowanym gatunkowo królestwem organizmów. Największą grupę zwierząt stanowią bezkręgowce, a wśród nich owady. Drugą, obok bezkręgowców, grupą zwierząt są kręgowce. Wśród nich tradycyjnie wyróżnia się ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, do których należy również człowiek. Najstarsze znaleziska kopalne zwierząt – morskie zwierzęta o miękkich ciałach – pochodzą z końca prekambru, neoproterozoiku (fauna ediakarańska – 630 do 542 mln lat temu), natomiast skamieniałości strunowców – z kambru i ordowiku. W kambrze, około 500 mln lat temu, występowali już przedstawiciele wszystkich znanych obecnie typów bezkręgowców.

Układ oddechowy

Śluzice są skrzelodyszne. U większości gatunków otwory oddechowe nie otwierają się bezpośrednio na zewnątrz ciała. Są połączone we wspólny kanał mieszczący się pod skórą, a otwierający się z tyłu w znacznej odległości od worków skrzelowych. Dzięki temu mogą oddychać, kiedy znaczna część przedniego odcinka ciała znajduje się w tkankach zaatakowanej ryby.

Gardziel (łac. fauces) – trójkątna przestrzeń zawarta pomiędzy łukami podniebienno-językowymi a podniebienno-gardłowymi. Znajdują się w niej migdałki podniebienne. Granica pomiędzy jamą ustną a gardłem nie jest precyzyjnie określona. Według niektórych są nią fałdy podniebienno-językowe, wg innych fałdy podniebienno-gardłowe. W ostatnim przypadku cieśń gardzieli zaliczana jest do jamy ustnej. Jest uważana przez większość biologów za określenie całego gardła.

Bezżuchwowce, bezszczękowce (łac. Agnatha, czyt. agnata) nadgromada prymitywnych, pozbawionych szczęk kręgowców wodnych, do której należą minogokształtne i śluzicokształtne oraz wymarłe rzędy Osteostraci, Heterostraci, Coelolepida.

Układ krążenia

Charakterystyczne dla śluzic jest występowanie kilku "serc". Oprócz serca pompującego krew w kierunku skrzeli śluzice mają też "serce" pompujące krew do wątroby, "serce" pompujące krew w kierunku tułowia i leżące w okolicy ogonowej oraz "serce" leżące w okolicy głowowej.

Rodzina (łac. familia) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa niż rząd (ordo), a wyższa niż rodzaj (genus). W kodeksach nomenklatury biologicznej nie określono kryteriów wydzielania rodzin, poza przyporządkowaniem: rodzina grupuje rodzaje, grupa rodzin tworzy rząd. W praktyce rodziny zwykle łączą grupy rodzajów różniące się morfologicznie od innych grup.

Układ nerwowy i narządy zmysłów

Śluzice mają słabo rozwinięty móżdżek. W uchu występuje tylko jeden kanał półkolisty.

Układ rozrodczy i rozmnażanie

Śluzice są warunkowymi hermafrodytami. Młode osobniki mają gruczoł rozrodczy męski, który u starszych – po wyczerpaniu się plemników – produkuje komórki jajowe. Śluzica staje się wtedy samicą. Gruczoł rozrodczy złożony jest z części jajnikowej i jądrowej. Zapłodnienie jest zewnętrzne, rozwój bez przeobrażenia.

Systematyka

Gromada obejmuje rząd Myxiniformes – śluzicokształtne

z jedną rodziną Myxinidae – śluzicowate

Bibliografia

Rząd:Śluzicokształtne Pteraspidiformes w: W.Zamachowski, A.Zyśk Strunowce Chordata, Wydawnictwo Naukowe WSP, Kraków 1997, ISBN 83-86841-92-3
Myxini. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 21 września 2008]