Śmierć króla Przemysła II obraz namalowany został przez Jana Matejkę w 1875 roku.

Na ziemiach polskich był wystawiany do tej pory trzykrotnie. W Krakowie zaraz po namalowaniu w 1875 roku w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pieknych, w 1894 we Lwowie podczas Powszechnej Wystawy Krajowej. Zakupił go po zakończeniu wystawy biskup Józef Strossmayer i przeznaczył do tworzącej się Akademii Nauk w Zagrzebiu. Obraz jest obecnie własnością Galerii Nowoczesnej w Zagrzebiu, która wypożyczyła go do Muzeum Narodowego w Poznaniu na okres trzech miesięcy jesienią 2007.

Zamachu w Rogoźnie na Króla Przemysława II dokonano w środę popielcową 8 lutego 1296, kiedy dwór i król odsypiali obchodzone poprzedniego dnia zapusty. Zaskoczony we śnie król zdołał jeszcze chwycić za broń lecz został poważnie ranny. Napastnicy uprowadzili go ze sobą, ale ponieważ bardzo krwawił porzucili po drodze.

Jan Matejko do przekazów historycznych podszedł bardzo swobodnie. Na jego płótnie scena rozgrywa się w paradnej sali, nie w sypialni, król jest całkowicie ubrany i przytomny. Toczy się otwarta walka, pojedynek na miecze napastników z królem i jego otoczeniem, chociaż widać przewagę tych pierwszych. Matejko na obrazie umieścił również postacie dwóch przerażonych kobiet: żony króla Przemysława II oraz jego córki Ryksy Elżbiety później wydanej za mąż za króla Wacława II. O obecności w Rogoźnie obu pań ze źródeł historycznych nic nie wiadomo.

W polskim malarstwie do tematyki śmierci króla powrócił raz jeszcze w 1881 Wojciech Gerson, a jego obraz znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie.

Od 30 maja 2008 r. w Zamku Królewskim w Poznaniu eksponowana jest kopia obrazu autorstwa Jerzego Winklera.

Linki zewnętrzne