Śniardwy - Polski Serwis Naukowy

Śniardwy (niem. Spirdingsee) – największe jezioro w Polsce, położone w województwie warmińsko-mazurskim, w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich w dorzeczu Pisy. Lustro wody jest na wysokości 117 m n.p.m. W wielu miejscach płytkie dno jeziora usiane jest głazami narzutowymi, które kryją się tuż pod powierzchnią wody (20 do 30 cm pod lustrem wody) stwarzając zagrożenie w żegludze.

Szeroki Ostrów - największa wyspa na jeziorze Śniardwy. Powierzchnia 70 ha.Położona w jego południowej części, jest połączona z lądem groblą, stąd niekiedy nazywana jest półwyspem. Wyspa jest porośnięta pięknym, starym drzewostanem mieszanym. Od północno-zachodniego brzegu wyspy roztacza się wspaniały widok na jezioro Śniardwy. Niegdyś była na niej osada licząca 30 mieszkańców, którzy zostali wysłani na wojnę. Z osady pozostały jedynie fundamenty domostw i piwnice. Aktualnie na półwyspie mieści się płatne pole biwakowe. Aby dostać się na półwysep, należy przejechać przez wieś Zdory i skręcić w lewo, a następnie przejechać przez groblę. W chwili obecnej teren wyspy został wydzierżawiony pod pole namiotowe.

Kętrzyn (daw. Rastembork, niem. Rastenburg, prus. Rastanpils) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba powiatu kętrzyńskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego.

Położenie

Głębia jeziora wynosi do 23,4 m. Nad jego brzegami leżą wsie: Popielno, Głodowo, Niedźwiedzi Róg, Okartowo, Nowe Guty, Zdęgowo i Łuknajno. Przez Śniardwy prowadzi szlak żeglugi mazurskiej.

Jest to jezioro morenowe (moreny dennej), wytopiskowe, z ośmioma wyspami. Największe z nich to: Szeroki Ostrów, Czarci Ostrów, Pajęcza i Kaczor. Z licznych zatok dwie południowe nazywane są jeziorami: Warnołty i Seksty. Jezioro Śniardwy jest połączone z następującymi jeziorami: Tuchlin, Łuknajno, Mikołajskim, Roś, Białoławki i Tyrkło. Połączone systemem kanałów mazurskich, akwen ten tworzy Wielkie Jeziora Mazurskie.

Jezioro wytopiskowe - rodzaj jeziora polodowcowego, powstałego w zagłębieniu utworzonym po wytopieniu się brył martwego lodu, klinów lodowych lub soczewek lodu gruntowego (wytopisko). Jeziora wytopiskowe są charakterystyczne dla obszarów młodoglacjalnych.

Burza na Mazurach 21 sierpnia 2007 - silna wielokomórkowa burza nad Mazurami, związana z frontem szkwałowym, w czasie której zmierzono największą prędkość wiatru w Mikołajkach w historii pomiarów.

Jakość wód

Jest to jeden z nielicznych zbiorników, który posiada 2 odpływy powierzchniowe: kanał Jegliński, prowadzący do jeziora Roś i rzekę Wyszkę, wpływającą do jeziora Białoławki. Oba cieki mają przepływ regulowany (śluzą, jazem). Pod względem podatności na degradację ekologiczną zanieczyszczeniem przez człowieka, jezioro zakwalifikowane jest do drugiej kategorii (2,29 pkt.). Posiada ono dość korzystne warunki morfometryczno-zlewniowe. Dla zachowania stanu czystości, ważna jest właściwa gospodarka ściekowa w rejonie dopływów (przy maksymalnej redukcji zanieczyszczeń). Jezioro jeszcze nie posiada bezpośrednich zrzutów ścieków. Ocena zbiornika pozostaje czasowo pozytywna pomimo występowania znacznej ilości związków fosforowych przy dnie.

Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

Morena denna – rodzaj moreny, której materiał skalny, pochodzący z niszczenia (zdzierania) podłoża i materiału wytopionego z lodowca, transportowany jest przez lodowiec w jego dolnej części (stopa lodowca). Po stopnieniu lodowca następuje odsłonięcie moreny dennej w postaci lekko falistych równin, charakterystycznych np. dla Niżu Środkowoeuropejskiego. Jest to forma powstała wskutek działania procesów budujących (akumulacja lodowcowa).

Przyroda

Brzegi jeziora są stosunkowo niskie, zabagnione, oraz porośnięte sitowiem i tatarakiem, co czyni je trudno dostępnymi. Miejscami strefa sitowia osiąga szerokość 200 m.

Historia

Na jeziorze występują silne wiatry i przez to jest ono niebezpieczne dla mniej wytrawnych wodniaków. Najtragiczniejszym w dziejach żeglugi na jeziorach Śniardwy oraz Mikołajskim był 21 sierpnia 2007, kiedy to wiejący silny wiatr z prędkością dochodząca do 130 km/h, czyli 12 w skali Beauforta poprzewracał oraz zatopił kilkadziesiąt łodzi. W wyniku śmierć poniosło 12 osób. Kataklizm trwał tylko 10 min.

Jezioro Warnołty – jezioro położone na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego, na północny wschód od miejscowości Ruciane-Nida, w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane-Nida. Jest długą (ponad 5 km) zatoką Śniardw. Na północy jeziora leży Puszcza Piska, a na południu łąki i pola, które należą do wsi Wejsuny.

Jezioro Tyrkło (niem. Tirklo-See, Türkle-See) – jezioro eutroficzne typu rynnowego o położeniu w kierunku południkowym, powierzchnia 236 ha, długość 5,2 km, szerokość do 0,6 km i głębokość maksymalnej 29,2 w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Orzysz. Brzegi zalesione, w części północnej wysokie, wschodnie natomiast płaskie i miejscami podmokłe. W północnym krańcu Tyrkła znajduje się źródło. Brzeg, na którym występuje to źródło, przez miejscowych nazywane jest Wydra.

Zobacz też

Jeziora Polski

Geografia Polski

Rybi Król

Bibliografia

J. Szynkowski, Mazury. Przewodnik, Kengraf Kętrzyn, 2003

Linki zewnętrzne

Śniardwy w bazie danych International Lake Environment Committee (ang.)