Śródmieście - Żywiec - Polski Serwis Naukowy

Rynek

Pałac Habsburgów

Park Zamkowy

Soła w Żywcu

Kościół św. Marka

Śródmieście - dzielnica Żywca, stanowiąca główne centrum administracyjno-handlowe miasta.

Położenie

Śródmieście leży w samym centrum miasta - na terenie dzielnicy położony jest Rynek, uważany za jego centralny punkt. Śródmieście jest dzielnicą w której mieści się większość zabytków i instytucji publicznych w mieście. Położone jest na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich 946 i 945.

Historycznie, oprócz właściwego Śródmieścia, wyróżnia się również Rudzę, obszar położony pomiędzy ulicami Żeromskiego, Batorego i Aleją Wolności.

Andrzej Komoniecki - wójt żywiecki, żyjący w latach 1658 - 1729. W 1686 roku został burmistrzem a od roku 1688 został wójtem. Był fundatorem wielu znaków cechowych cechów żywieckich oraz kaplicy na górze, ówcześnie Borkowskiej, dziś Burgałowskiej wznoszącej się nad miastem.
Biedronka – sieć sklepów dyskontowych należących do spółki akcyjnej Jeronimo Martins Dystrybucja, której właścicielem jest portugalskie konsorcjum Jerónimo Martins. Pod względem ilości sklepów jest to największa w Polsce sieć handlowa. Biedronka posiada 1500 (dane na 02.05.2010 r) sklepów i zatrudnia 27 tys. pracowników (dane z 2009). Jej hasłem jest: "codziennie niskie ceny". W pierwszym półroczu 2007 odnotowano wzrost obrotów o 32,4% w stosunku do roku 2006.

Śródmieście graniczy z:

Historia

Śródmieście jest kolebką dawnego miasta Żywiec - jego granice prawie w całości pokrywają się z granicami Żywca do roku 1929. Śródmieście zawsze stanowiło centrum administracyjno-handlowe miasta.

Podstawowy trzon społeczności miejskiej stanowili rzemieślnicy, kupcy i handlarze. Mieszczanie trudnili się też uprawą ziemi i hodowlą bydła domowego, korzystali z własnego lasu miejskiego na Łysce (około 64 ha) i w Kiełbasowie (około 400 ha) oraz łąk i pastwisk nad Sołą. Znani byli także z pięknych narodowych strojów przywdziewanych na uroczystości.

Kalwaria Zebrzydowska – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kalwaria Zebrzydowska, założone w pierwszej poł. XVII w. przez wojewodę krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego. W latach 1975-1998 miasto należało do województwa bielskiego.
Neobarok – nurt w architekturze historyzmu, nawiązujący formalnie do baroku, szczególnie w dekoracji elewacji, rozpowszechniony w końcu XIX wieku (od 1880).

Ważniejsze urzędy i sklepy skupiały się przy ul. Bielskiej (od 1901 roku ul. Kościuszki), reprezentacyjnej ulicy miasta. Należy wspomnieć o wędliniarni Fuhrmana i Sojeckiego oraz księgarni Lintschera.

Przez dziesięć lat (1887–1897) istniała tu szkoła zawodowa stolarska i zabawkarska, przeniesiona następnie do Kalwarii Zebrzydowskiej. Po jej przeniesieniu kształceniem zawodowym młodzieży zajmowała się Uzupełniająca Szkoła Przemysłowa, kształcąca w 3-letnim cyklu uczniów zrzeszonych w Żywieckim Stowarzyszeniu Cechowym.

Pomnik Grunwaldzki w Żywcu – pomnik upamiętniający bitwę pod Grunwaldem, wybudowany w 1910, zniszczony w 1939, odbudowany w 2005. Położony jest w centrum Żywca, w dzielnicy Śródmieście, na Placu Grunwaldzkim pomiędzy ulicami Kościuszki, Handlową i Podwale.
Żywiecczyzna (lub Ziemia Żywiecka) - region geograficzny, kraina historyczna i etnograficzna w południowej Polsce, historycznie najbardziej zachodnia część Małopolski, w południowej części obecnego województwa śląskiego.

Wyższa Szkoła Realna w Żywcu powstała w 1904 roku. Do roku 1936 była jedyną szkołą ponadpodstawową dla całego regionu, kiedy to otwarta została Miejska Jednoroczna Szkoła Przysposobienia Kupieckiego, obecny Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych.

Od 1888 roku czynny był Szpital im. Franciszka Józefa I przy ulicy Krakowskiej (obecnie ul. Sienkiewicza).

W 1892 r. powstała w Komunalna Kasa Oszczędności, która w 1930 roku odnotowała szczyt oszczędności w kwocie 4 911 379 zł.

Rossmann, właśc. Dirk Rossmann GmbH - to obecnie jedna z największych sieci drogeryjnych w Europie, funkcjonująca w Niemczech, Polsce, Czechach, Słowenii, Turcji i na Węgrzech. W Polsce Rossmann posiada sieć ok. 450 placówek samoobsługowych zlokalizowanych głównie w większych miastach, ale nie omija też małych miasteczek. Centrala firmy znajduje się w Łodzi. Rossmann zamierza otwierać po ok. 50 sklepów rocznie, by na koniec 2020 roku posiadać 1000 placówek.
Tesco – największa brytyjska sieć hipermarketów, która ma swoje filie również w innych krajach. Początkowo sieć zajmowała się sprzedażą żywności, ale rozszerzyła swoją ofertę również na odzież, sprzęt elektroniczny i samochody. Do roku 2003 firma miała już w swoim posiadaniu ponad 2000 sklepów różnej wielkości, od hipermarketów do niewielkich sklepików np. przy stacjach benzynowych.

W 1902 roku wmurowano kamień węgielny pod budowę gmachu towarzystwa sportowego "Sokół", który został oddany do użytku 6 września 1904.

Śródmieście początkowo rozwijało się w okolicach Rynku, dopiero w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego stulecia, po budowie wielkopłytowych osiedli mieszkaniowych, gwałtownie rozrosło się w kierunkach północnym i południowo-wschodnim.

Śródmieście dzisiaj

Współczesne Śródmieście stanowi centrum administracyjno-usługowe miasta.

Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (niem. Habichtsburg znaczy Jastrzębi Gród, Zamek Jastrzębia) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.
Basen pływacki (fr. bassin - miska, miednica) - sztuczny, obudowany zbiornik wody, w kształcie prostokąta; zazwyczaj o znormalizowanych wymiarach, przeznaczony do:

Jest dzielnicą bardzo zróżnicowaną pod względem zabudowy. W jego południowej i zachodniej części dominują wielkopłytowe osiedla mieszkaniowe (Osiedle 700-lecia, Osiedle Młodych i inne), a także centra handlowe (hipermarket Tesco, centra handlowe Lider i Targówek) oraz obiekty użyteczności publicznej (Urząd Miejski, Starostwo Powiatowe, Sąd Rejonowy i inne), natomiast w północnej części dzielnicy koncentruje się zabudowa jednorodzinna (Osiedle Widok, Osiedle Góra Burgałowska i inne).

Ratusz w Żywcu – pierwszy budynek ratusza został wzniesiony w 1706 r. na miejscu kamienicy, którą zapisała miastu w testamencie Magdalena Kantorowska. 16 października 1706 r. dokonano uroczystego otwarcia obiektu.
Renesans w architekturze stanowił odzwierciedlenie poglądów filozoficznych odrodzenia, poszukujących wzorców w świecie antycznym. Renesans otworzył erę nowożytną w sztuce i trwał od schyłku średniowiecza do początków baroku. Ponieważ różnice czasowe rozkwitu renesansu w różnych krajach są ogromne (np. między Włochami i Europą Północną), nie jest możliwe ustalenie jednolitych dat, w których panował, na ogół przyjmuje się, że rozwijał się on w danym kraju od końca epoki średniowiecznej.

Rudza, część dzielnicy położona w jej zachodniej części, charakteryzowała się niegdyś zabytkową drewnianą zabudową, jednak została ona zniszczona w czasie II wojny światowej i zastąpiona nowoczesnym budownictwem.

Mimo, że dzielnica charakteryzuje się zwartą zabudową, nie brakuje tutaj terenów zielonych, takich jak Park Zamkowy, czy skwer między Aleją Legionów i Aleją Wolności.

Rudza

Osobny artykuł: Rudza.

Częścią Śródmieścia jest Rudza, najstarszy fragment miasta. Pierwsi osadnicy zostali tam sprowadzeni w XIII wieku przez rodzinę Thurzonów, która otrzymała pozwolenie na eksploatację minerałów na Grojcu i w jego okolicy. Podczas II wojny światowej duża część drewnianych zabudowań uległa zniszczeniu, zachowały się jednak resztki dawnego budownictwa. Znajduje się tam kościół św. Krzyża, wybudowany pod koniec XIV wieku.

Domek Chiński – zabytkowa altana położona w żywieckim parku, wybudowana w drugiej połowie XVIII wieku przez Wielopolskich, zbudowana w formie Domku Chińskiego, z uwidocznionym ponad dachem herbem Wielopolskich - Starykoń. Domek jest pozostałością dawnej architektury ogrodowej, murowany na rzucie ośmioboku i dwukondygnacyjny. Na parterze budynku urządzono kawiarnię, a na piętrze znajduje się galeria.
Dziennik Zachodni (pełny tytuł Polska Dziennik Zachodni) – regionalna gazeta, dziennik ukazujący się w województwie śląskim i opolskim. Jej siedziba mieściła się w Domu Prasy w Katowicach-Śródmieściu. Wydawany przez spółkę Polskapresse Oddział Prasa Śląska. Zajmuje się szeroką tematyką, przedstawia wydarzenia ze świata, kraju i regionu. Cechą charakterystyczną jest rysunkowy felieton Gwidona Miklaszewskiego, umieszczony na ostatniej stronie.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)