Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
Regulaminy
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Wirus A/H1N1 daje o sobie znać wśród... świń
Naukowcy w Niemczech ujawnili nowy problem w pandemii szerzącej się obecnie wśród ludzi - wykazano, że wirus grypy A/H1N1 jest zaraźliwy dla świń i szybko się rozprzestrzenia w testowej populacji tych zwierząt. Opublikowane w czasopiśmie Journa...
 
Proces naprawy DNA a problem nowotworów
Naukowcy specjalizujący się w onkologii ustalili jak rekombinacja, kluczowy proces naprawy DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego), w trakcie którego materiał genetyczny ulega rozpadowi i jest dołączany do innego materiału genetycznego, pełni ...
 
Polscy naukowcy zbadają proces degradacji białek mitochondrialnych
Poznanie procesów biogenezy i degradacji białek mitochondrialnych może przyczynić się do opracowania skuteczniejszych terapii chorób neurodegeneracyjnych takich jak choroba Alzheimera czy Parkinsona. Badania nad tymi procesami przeprowadzi zespół dr hab. Agnieszki C...
 
Badania pokazują, jak rytmy mózgu wpływają na proces uczenia się
Nowe badania przeprowadzone w Niemczech i USA wskazują, że im szybciej się poruszasz, tym silniejsze stają się rytmy mózgu powiązane z procesem uczenia się. Odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Public Library of Science (PLoS) ONE, pomogą pogłębić wiedzę naukowców...
 
Naukowcy rzucają światło na proces tworzenia się pokrywy lodowej
Międzynarodowy zespół naukowców odkrył, że pokrywa lodowa Antarktyki prawdopodobnie powstała w wyniku spadku stężenia dwutlenku węgla (CO2). Odkrycia zaprezentowane w czasopiśmie Science kładą nacisk na sposób, w jaki gaz cieplarniany miał swój udział w jednym z n...

Reklama:


Średniowieczna wymowa łacińska

To hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3]

Czy wiesz że...?
Znaki diakrytyczne (gr. diakritikós – odróżniający) – znaki graficzne używane w alfabetach i innych systemach pisma, umieszczane nad, pod literą, obok lub wewnątrz niej, zmieniające artykulację tej litery i tworzące przez to nową literę. W alfabetach sylabowych mogą zmienić znaczenie całej sylaby.

Proteza (z greckiego pro- - "przed-" + thesis - "postawienie") - proces fonetyczny polegający na pojawieniu się etymologicznie nieuzasadnionej głoski lub grupy głosek w nagłosie (na początku wyrazu). Np. w gwarach polskich harak hameryka (preaspiracja), Jagata, janioł (prejotacja), łowies (prelabializacja), w języku język czeskim: voko (literackie: oko), vono (ono), vokno (okno). Dla języka greckiego, a także późnej łaciny i niektórych innych języków indoeuropejskich charakterystyczna jest natomiast proteza wokaliczna.

Wymowa średniowiczna łaciny jest wymową ludową (Latina vulgata). We wczesnym stadium była ona podobna dla wszystkich podbitych regionów. Potem nastąpiły dalsze zmiany, które doprowadziły do powstania języków romańskich. Żeby znać wymowę średniowieczną jakiegoś wyrazu, należy znać jego wersję klasyczną.

Fonetyka

Samogłoski

Samogłoski A, E, I, O, U (a, e, i, o, u) wymawia się tak, jak w języku polskim. Y (y) wymawiamy jak 'i'. Iloczas powoli zanika na rzecz rozwarcia. Następują liczne zmiany.

Upodobnienie fonetyczne (asymilacja fonetyczna, inaczej uwarunkowania pozycyjne głosek) - jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegający na upodobnieniu sąsiednich głosek. Upodobnieniem takim określa się przekształcenie postaci fonetycznej danego wyrazu pod wpływem sąsiadujących ze sobą głosek. Istotą każdego upodobnienia fonetycznego jest koartykulacja, której mechanizm działania polega na wpływie danej głoski na sposób artykulacji głosek, które z nią sąsiadują. Można tu wyróżnić:
Monoftongizacja (od gr. μονόφθογγος monophthongos - "jednobrzmiący") – proces fonetyczny polegający na przekształcaniu się dyftongów w pojedyncze samogłoski (monoftongi). Monoftongizacja zaszła między innymi w łacinie i języku prasłowiańskim.

Dwugłoski (dyftongi)

  • EU, EI, UI (eu, ei, ui) wymawiamy jak 'eu', 'ej', 'uj' (IPA [ew], [ej], [uj]).
  • Æ i Œ (æ, œ) czytamy jak 'e' ([ε]/[e]) (cælum wym. celum, pœna wym. pena).
  • AU w zależności od regionu albo pozostało dyftongiem z wymową 'au', albo uległo monoftongizacji do 'o' [o] (łac. aurum - franc. or, hiszp. i wł. oro itp. ).

    • Rozziew (hiatus)

    W przypadku zetknięcia się dwu samogłosek należących do różnych sylab następuje w wymowie wstawienie półsamogłoski 'ł' lub 'j'. Np. 'campanea' jest czytane jak polskie kampania

    Proces fonetyczny (zjawisko fonetyczne) – zmiana języka w zakresie fonetyki. Wyróżnia się procesy zależne od pozycji i niezależne. Jedną z przyczyn procesów fonetycznych może być wpływ podłoża językowego (substratu językowego) na superstrat językowy.
    Odpodobnienie (dysymilacja) - jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegająca na zaniku podobieństwa głosek (niekoniecznie sąsiednich).

    Półsamogłoski

  • I (i) na początku wyrazu przed samogłoską oraz w pozycji interwokalicznej wymawiamy jak 'j'. Przykłady: iam - 'jam', maior - 'major' itp.

    • Spółgłoski

  • C
  • przed samogłoskami tylnymi (a, o, u) oraz innymi spółgłoskami jako 'k'
  • przed samogłoskami przednimi (e, i) oraz 'æ', 'œ' jako polskie 'c', 'cz' lub jak angielskie 'th' ('c' uległo następnie uproszczeniu do 's').
  • CH pochodzenia greckiego i klasycznego wymawiamy jak polskie 'k' (często w zapisie graficznym występuje 'c' zamiast 'ch', np. pulcra zamiast pulchra). W pozycji inicjalnej wyrazu, przed samogłoską wymawiane jak 'cz'.
  • G
  • przed samogłoskami tylnymi (a, o, u) oraz innymi spółgłoskami jako 'g'
  • H jest niewymawiane, używane jako znak diakrytyczny najczęściej by zaznaczyć, że dana spółgłoska wymawiana jest jako szczelinowa (np. ang. 'th') lub zwarto-szczelinowa (hiszp. 'ch', ang. 'sh', 'ch', starofranc. 'ch'). Czasem dla pokazania rozdzielnej wymowy dwu samogłosek (franc. 'trahir') lub dla zaznaczenia wymowy zwartej w pozycji, gdzie dana spółgłoska powinna być zwarto-szczelinowa (wł. 'ch', 'gh' + e, i)
  • M w pozycji finalnej wyrazu niewymawiane.
  • NGU przed samogłoską wymawiamy 'ngw'.
  • PH wymawiamy jak 'f'
  • QU wymawiamy jak pol. 'kw'. Często na miejscu 'qu' ('kw') można spotkać 'cu' ('ku'), np. 'ecus' zamiast 'equus'. Związane jest to z procesem zaniku półsamogłoski 'ł' przed samogłoskami tylnymi.
  • RH wymawiamy jak 'r'
  • S w pozycji interwokalicznej wymawiamy jak 'z', w pozostałych przypadkach jak 's' (causa - kałza, silva - silwa)
  • SU przed samogłoską wymawiamy jak 'sw'.
  • TH wymawiamy jak 't'
  • TI wymawiamy jako 'cj' (wielokrotnie następuje późniejsza zmiana graficzna wyrazu - łac. gratias = wł. grazie, franc. grâces, hiszp. gracias)
  • V (u) przed samogłoską jak 'w', w pozostałych przypadkach jak 'u'.
  • Z w wyrazach pochodzenia greckiego wymawiamy jak 'z' (Zeus - zeus). W pozostałych wyrazach 'z' często odpowiadało głosce 'c' (stąd we włoskim i niemieckim 'z' reprezentuje 'c') lub 'dz' (włoskie nagłosowe 'z').

    • Postawiona za spółgłoską samogłoska 'i' zmiękcza ją, jednak nie w znaczeniu polskim (missio wym. missjo a nie misio), nie tworzy też z nią odrębnej sylaby (lectio wym. lek-cjo).

    Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA, fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.
    Apokopa (gr. apokoptein - odcinać) - proces fonetyczny polegający na zaniku głoski lub głosek w wygłosie (na końcu wyrazu). W szczególności dotyczy nieakcentowanych samogłosek, np. pol. tak ze staropolskiego tako. Współcześnie apokopa występuje m.in. w języku hiszpańskim, w którym przymiotnik grande zostaje skrócony do gran, gdy występuje przed rzeczownikiem.

    Spółgłoski podwojone (tzw. geminaty) wymawiany podwójnie, tak jak w polskim 'wiNNy': accola wym. akkola (z akcentem na ak). Następuje jednak ich częściowy zanik w wielu przypadkach.

    Wszystkie spółgłoski na końcu wyrazu ulegają ubezdźwięcznieniu (desonoryzacji). W pozycji międzysamogłoskowej następuje ich udźwięcznienie a następnie dalsze osłabienie (np. łac. capra wym. kapra ⇒ kabra ⇒ kaßra ß=odpowiednik hiszpańskiej spółgłoski dwuwargowej, szczelinowej).

    Języki romańskie – podrodzina języków indoeuropejskich, którymi posługuje się jako językami ojczystymi około 750 mln osób, zamieszkujących przede wszystkim południowo-zachodnią Europę, Amerykę Łacińską.
    Epenteza (z greckiego epénthesis – "wtrącenie") – zjawisko językowe, polegające na wstawieniu głoski epentetycznej (nie mającej umotywowania etymologicznego), samogłoski lub spółgłoski, zwykle celem uniknięcia trudnej do wymówienia zbitki głosek lub rozziewu. Np. pol. wewnątrz (e ruchome), kropla < kroplja < kropja (jotyzacja prasłowiańska – w polskim jej ślady pojawiają się niekonsekwentnie), niem. hoffentlich, Zeitungsjunge, łac. comburo (z con + uro), ang. łączące R itp.


    czytaj dalej: [2], [3]




    Czy wiesz że...? beta

    Wymowa restytuowana łaciny zwana też restitutą (łac. pronuntiatio restituta) nawiązująca do zwyczajów artykulacyjnych epoki klasycznej (I w. p.n.e. – I w. n.e.) została ustalona na podstawie badań lingwistyki porównawczej, inskrypcji (zwłaszcza wielojęzycznych), świadectw starożytnych gramatyków oraz analizy tekstów literackich.
    Informacje o akcencie łacińskim oraz rządzących nim prawach przekazują starożytni gramatycy rzymscy. Pojęcie akcentu zaczerpnęli oni od gramatyków greckich, i dostosowali stworzone przez nich pojęcia do języka łacińskiego. Łaciński termin accentus, dosł. "zaśpiew", jest tłumaczeniem na łacinę greckiego wyrazu prosodia.
    Wymowa tradycyjna łaciny jest tak nazywana, gdyż jest to wymowa przekazana przez tradycję nauczania łaciny z pokolenia na pokolenie, od czasów schyłku Cesarstwa Rzymskiego. Wymowa ta w przeciągu wieków ulegała tym samym procesom fonetycznym, jakie zachodziły w językach poszczególnych krajów, gdzie łaciny uczono. Dlatego zasady wymowy tradycyjnej różnią się - niekiedy drastycznie - w różnych krajach.
    Synkopa (gr. synkope) - zjawisko fonetyczne polegające na zaniku śródgłosowej nieakcentowanej samogłoski lub całej sylaby z wyrazu, co pociąga za sobą jego skrócenie; jest to charakterystyczny proces w niestarannej, szybkiej wymowie.
    Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.