Śrem - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: inne miejscowości o tej nazwie.

Śrem (niem. Schrimm) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie śremskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Śrem, jedno z najstarszych miast w Polsce. Położone w kolanie Warty w Kotlinie Śremskiej. Śrem jest lokalnym ośrodkiem usługowo-przemysłowym, a także węzłem drogowym przy szosie Poznań-Rawicz, z miasta prowadzą drogi do Wrześni, Leszna, Głuchowa i Czempinia. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) – gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych (Colubridae). Zaskrońce występują w całej Europie (z wyjątkiem Szkocji, Irlandii i północnej części Półwyspu Skandynawskiego). Samica jest większa od samca i osiąga średnio długość od 85 do 120 cm (wyjątkowo 2 m), a samiec od 70 do 100 cm. Żywią się żabami, traszkami, rybami lub drobnymi gryzoniami, które połykają bez uprzedniego uśmiercania. Atakują jedynie poruszające się zwierzęta. W niewoli zaskrońce żyją do 15 lat.
Województwo wielkopolskie – województwo w środkowo-zachodniej Polsce, utworzone w 1999, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu Warty.

Według danych z 30 czerwca 2010 miasto liczyło 29 951 mieszkańców.

Miasto stanowi centrum administracyjne powiatu – znajdują się tam m.in. starostwo, sąd rejonowy, prokuratura rejonowa, komenda powiatowa Policji i Państwowej Straży Pożarnej.

Środowisko naturalne

Położenie geograficzne

Szkicowy plan miasta

Współrzędne geograficzne Śremu : 52° 05' szerokości geograficznej północnej i 17° 01' długości geograficznej wschodniej.

Powierzchnia miasta wynosi 12,37 km².

Rzeka Warta, trzecia pod względem wielkości rzeka Polski. W Śremie rzeka gwałtownie skręca i zmienia kierunek swojego biegu z równoleżnikowego na południkowy.

Mezoregion: Kotlina Śremska

Kraina: Nizina Wielkopolsko-Kujawska, obręb tzw. Odcinka Śremskiego Pradoliny Warciańsko-Odrzańskiej, czyli Kotliny Śremskiej, wchodzącej w skład większej Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej.

Położenie miasta: starsza część nisko w kotlinie, nowsza część z nowymi terenami zabudowy na wysoczyźnie Równiny Kościańskiej. Różnice wysokości w obrębie miasta wynoszą ponad 30 m.

Obecna rzeźba powierzchni Śremu powstała pod koniec ostatniego zlodowacenia skandynawskiego

Przyroda

Pod kilkunastometrową warstwą polodowcowych utworów czwartorzędowych znajdują się trzeciorzędowe plioceńskie iły poznańskie, pod którymi występują osady mioceńskie. Iły stanowią warstwę oddzielającą wody czwartorzędowe od trzeciorzędowych. Podczas topienia się lodowca dochodziło do akumulacji osadów, do których należy m.in. glina zwałowa.

Wielkie Księstwo Poznańskie 1815-1848 (dawniej Wielkie Xięstwo Poznańskie, niem. Grossherzogtum Posen, fr. Grand Duché de Posnanie) – autonomiczne księstwo wchodzące w skład Prus (pozostające poza Związkiem Niemieckim) powstałe na mocy kongresu wiedeńskiego, mające zaspokoić narodowe aspiracje wielkopolskich Polaków, wobec odłączenia decyzją kongresu terytorium Wielkopolski od reszty terytorium Księstwa Warszawskiego, które otrzymało status Królestwa Polskiego, państwa konstytucyjnego, związanego jedynie unią personalną z Imperium Rosyjskim. Po powstaniu listopadowym w Królestwie Polskim, popartym przez Poznaniaków, autonomia Księstwa została ograniczona w 1831, a po powstaniach wielkopolskich z 1846 i 1848 całkowicie zniesiona. Administracja pruska zmieniła nazwę na Prowincja Poznańska (Provinz Posen), ale w użyciu społecznym nadal pozostawała nazwa Wielkie Księstwo Poznańskie (choć polskie elity polityczne również używały nowej nazwy), nazwa ta pozostała w pełnej tytulaturze królów Prus, a następnie cesarzy niemieckich aż do abdykacji Wilhelma II.
Konstrukcja szkieletowa budynków – system konstrukcji ścian lub budynków polegający na rozdzieleniu funkcji elementów nośnych (szkieletu) i wypełniających.

Obszar Śremu i gminy Śrem wg podziału geobotanicznego Władysława Szafera należy do Działu Bałtyckiego, Poddziału Pasa Wielkich Dolin, Krainy Wielkopolsko-Kujawskiej. Głównymi gatunkami drzew są sosny, dęby, olsze, graby, buki, lipy, świerki i modrzewie.

Użytek ekologiczny "Bagienko"

Spośród chrząszczy występuje kozioróg dębosz oraz biegacze. W Warcie występują sumy, szczupaki, sandacze, bolenie, płocie i leszcze. W jeziorach i stawach żyją karpie, amury, tołpygi i węgorze. Nad zbiornikami wodnymi spotkać można szereg gatunków płazów i gadów, m.in.: zaskrońce, padalce, jaszczurki zwinki i żyworodne. Spośród ciekawszych gatunków ptaków zalatują tutaj: bocian czarny, błotniak stawowy, bąk, bączek.

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.
Sieć wysokiego napięcia (WN) – Sieć elektroenergetyczna przesyłowa, w której napięcie wynosi od 60 do 220 kV, sieć ta służy do przesyłania energii elektrycznej na duże odległości.

Pomnikami przyrody w Śremie są:

cisy pospolite:

obwody: 115 i 210 cm, wysokość: 9 m, 2 sztuki, cmentarz przy ul. Cmentarnej,

obwody: 75–95 cm, wysokość: 7–9 m, 4 sztuki, przed kościołem pw. Narodzenia NMP;

dęby szypułkowe:

obwód: 400 cm, wysokość: 21 m, ul. Dutkiewicza,

obwód: 250 cm, wysokość: 20 m, ul. Mickiewicza 7,

obwody: 185 i 275 cm, wysokość: 21 m, osiedle Helenki;

jesiony wyniosłe:

obwód: 285 cm, wysokość: 25 m, ul. Mickiewicza 71,

obwody: 235–275 cm, wysokości: 22–26 m, 4 sztuki, ul. Promenada;

klony zwyczajne:

obwód: 330 cm, wysokość: 16 m, plaża miejska nad Jeziorem Grzymisławskim,

obwody: 230 i 250 cm, wysokość: 13 m, plaża miejska nad Jeziorem Grzymisławskim;

lipy drobnolistne:

obwód: 350 cm, wysokość: 18 m, przy Zespole Szkół Specjalnych,

obwód: 269 cm, wysokość: 20 m, ul. Mickiewicza 56;

olsze czarne: obwody: 190–235 cm, wysokości: 19–25 m, 6 sztuk, ul. Promenada;

wiąz szypułkowy, obwód: 350 cm, wysokość: 15 m, park miejski im. Powstańców Wielkopolskich;

wierzba biała, obwód: 300 cm, wysokość: 20 m, ul. Nadbrzeżna;

żywotnik wschodni, obwód: 124 cm, wysokość: 16 m, ul. Mickiewicza 59.

Ochrona środowiska

Jedyną powierzchniową formą ochrony przyrody w Śremie jest użytek ekologiczny "Bagienko" w Parku Ekologicznym im. Puchalskiego. Chroni on staw wraz z otaczającymi go szuwarami i podmokłą łąką. Do roślin występujących w użytku należą m.in.: kaczeniec, firletka poszarpana, jaskier ostry i rozłogowy, ostrożeń błotny i warzywny, tojeść pospolita, rzeżucha łąkowa, wełnianka, turzyca. Do fauny należą: bąk, bączek, błotniak stawowy, kokoszka wodna, brzęczka, wodnik, rokitniczka, trzciniak, trzcinniczek, mewa śmieszka, rybitwa czarna. Zbiornik wodny jest miejscem rozrodu płazów.

Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) - jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika. Wartości szerokości geograficznej rozciągają się między 0° na równiku i 90° na biegunach. Szerokość geograficzna może być północna (N; zobacz: półkula północna) lub południowa (S; zobacz: półkula południowa).
Błotniak stawowy (Circus aeruginosus) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący Europę poza Półwyspem Skandynawskim oraz środkową Azję. Wędrowny, przeloty w marcu–kwietniu i lipcu–październiku. Populacja europejska zimuje w Afryce, a częściowo również na europejskich wybrzeżach Morza Śródziemnego.

W mieście funkcjonuje mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków, średnia ilość ścieków oczyszczonych wg warunków pozwolenia wodnoprawnego wynosi 8000 m³/dobę, a średnia przepustowość rzeczywista 5600 m³/dobę.

Klimat

Klimat w Śremie kształtowany jest przez masy powietrza napływające znad Oceanu Atlantyckiego. Przeważają tu zachodnie wiatry, które przynoszą nad miasto łagodne powietrze o średniej temperaturze rocznej 7–8 °C. Liczba dni mroźnych waha się od 30 do 60, dni z przymrozkami od 100 do 110. Czas trwania okresu wegetacyjnego to 200–220 dni. Opad średni wynosi około 550 mm, a czas zalegania pokrywy śnieżnej wynosi od 38 do 60 dni. Obszary wodne powodują powstawanie lokalnych wiatrów w skali dobowej.

Ginekologia - dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego. Najczęstsze problemy, jakimi zajmują się ginekolodzy, to: zaburzenia miesiączkowania, stany zapalne pochwy, antykoncepcja, niepłodność, nowotwory narządów rodnych. Ściśle związana z położnictwem.
Brzęczka (Locustella luscinioides) – niewielki ptak wędrowny z rodziny Megaluridae, wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych. Zamieszkuje większość środkowej i wschodniej Europy, wyspowo zachodnią i południową Europę (z wyjątkiem wysokich gór i prawie całej Wielkiej Brytanii), afrykańskie wybrzeża Morza Śródziemnego oraz Azję Mniejszą. Nie występuje w Skandynawii i na Islandii. Przeloty w IV-V i VIII-IX, zimuje w Afryce. W Polsce nieliczny, ale rozpowszechniony ptak lęgowy na niżu, lokalnie może być liczny. Nie występuje jedynie w okolicach pozbawionych zbiorników wodnych.

Demografia

Osiedle Helenki Wysokie

Struktura demograficzna mieszkańców Śremu wg danych z 31 grudnia 2009:

Historia

Osobny artykuł: Historia Śremu.

Wieża ciśnień

Śrem był po raz pierwszy wspomniany w dokumentach pisanych z 1136 jako ważny gród kasztelański o nazwie Zrem. W 1253 Przemysł I lokował tu na lewym brzegu Warty miasto; tym samym Śrem stanowi jedną z najstarszych lokacji miejskich w Wielkopolsce, równą wiekiem Poznaniowi. W 1393 miasto przeniesiono jednak na wzniesienie na prawym brzegu, a właściwie na wyspę zwaną Kobylec, bliżej starego grodu. W XIV wieku znalazła się tu siedziba starostwa.

Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Ratusz budowano najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną.
Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, pot. franciszkanie) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Zakon ten w 1517 r. na mocy bulli Ite et vos ad vineam meam został podzielony na Zakon Braci Mniejszych zwanych Obserwantami, oraz Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych. W 1619 r. pełną niezależność uzyskała trzecia gałąź: Zakon Braci Mniejszych Kapucynów. Wszystkie trzy zakony są oparte na tej samej regule, napisanej przez św. Franciszka i zatwierdzonej przez papieża Honoriusza III 29 listopada 1223 r. Posiadają wspólne dziedzictwo historyczne i duchowe. Różne konstytucje oraz przełożeni stanowią jednakże o ich odrębności prawnej.

W późnym średniowieczu nastąpił gwałtowny rozwój miasta związany z położeniem przy szlaku łączącym Poznań z Wrocławiem i rozwojem sukiennictwa. W XVII wieku skończył się okres świetności.

Wiek XVII to okres wielkich klęsk, w wyniku których miasto podupadło. W latach 1653-56 w Śremie i ziemiach okolicznych szalała epidemia dżumy, podczas której zginęło ponad tysiąc osób (a więc blisko 70% ówczesnych mieszkańców miasta). Zniszczeń dopełniło splądrowanie miasta w okresie Potopu Szwedzkiego (1655–60) oraz spalenie wielu zabudowań przez najeźdźców w 1657. W pierwszym dziesięcioleciu XVIII wieku do miasta dotarło z Poznania kolejna epidemia dżumy, w wyniku której z ponad 1300 mieszkańców przy życiu pozostało ok. 300 osób. W następnych latach miasta pojawiały się klęski żywiołowe (m.in. wielka powódź z 1736). W 1762 pożar wzniecony przez ciągnące przez miasto wojska rosyjskie strawił 105 budynków.

Bąk zwyczajny (Botaurus stellaris) – gatunek dużego wędrownego ptaka wodnego z rodziny czaplowatych (Ardeidae), zamieszkujący północną część Eurazji (podgatunek nominatywny) i Afrykę południową (B. s. capiensis). Zimuje na południu Eurazji i w Afryce. W Europie Zachodniej i Południowej gatunek osiadły. Przeloty w III - IV i IX - XI. W Polsce bardzo nielicznie lęgowy i nielicznie zimujący nad wodami śródlądowymi.
Knieć błotna, kaczeniec, kaczyniec (Caltha palustris L.) – gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych. Jest szeroko rozprzestrzeniona na całej półkuli północnej: występuje w całej niemal Europie, Azji i Ameryce Północnej. W Polsce jest pospolita na bagnistych łąkach i w niższych partiach gór.

W 1793 Śrem znalazł się pod panowaniem Prus, jako stolica powiatu. W rok później, podczas insurekcji kościuszkowskiej znajdował się tu obóz powstańców. W 1807 Śrem znalazł się w granicach Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim miasto weszło w skład Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Administracja pruska używała jako oficjalnej niemieckiej nazwy miasta Schrimm. Mimo wieloletniej przynależności do państwa pruskiego Śrem zachował w większości polski charakter - w 1905 r. Polacy stanowili w nim 2/3 ludności, Niemcy zaś 1/4.. Ochotnicze oddziały Polaków ze Śremu walczyły podczas powstania wielkopolskiego w bitwach pod Zbąszyniem, Rawiczem i Lesznem.

Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO, ang. International Organization for Standardization, fra. Organisation internationale de normalisation) – organizacja pozarządowa zrzeszająca krajowe organizacje normalizacyjne.
Amur biały (Ctenopharyngodon idella syn. Leuciscus idella) – ryba z rodziny karpiowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Ctenopharyngodon. Hodowany w akwakulturze, poławiany w wędkarstwie.

Wystąpienie starosty podczas 90. rocznicy Odzyskania Niepodległości

Miasto ponownie przeżyło rozkwit po II wojnie światowej. Miało to między innymi związek z budową odlewni żeliwa, która była oddziałem Zakładów HCP, a także powstaniem osiedla mieszkaniowego 'Jeziorany'.

Współczesne lata to między innymi dynamiczny rozwój prywatnej przedsiębiorczości, miasto należy do czołówki miast województwa wielkopolskiego najlepiej rozwijających się. Największym zakładem jest Odlewnia Żeliwa Śrem S.A. produkująca odlewy do silników okrętowych, obrabiarek, motoryzacji i armatury przemysłowej. W mieście mają siedzibę firmy o kapitale polskim i zagranicznym: transportu międzynarodowego, stolarki budowlanej, meblowej i konfekcji. W 1995 Śrem otrzymał najwyższe wyróżnienie – I nagrodę w konkursie organizowanym przez Radę Ekologiczną przy Prezydencie RP i uznany został za najbardziej ekologiczną gminę w Polsce w kategorii gmin miejsko – wiejskich. Z kolei w 2000 gmina otrzymała nominację w konkursie "Przyjaźni środowisku". W 1999 Śrem stał się miastem powiatowym, a w 2000 w mieście powstał oddział zamiejscowy Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu.

Tojeść pospolita (Lysimachia vulgaris L.) – gatunek rośliny należący do rodziny pierwiosnkowatych. W nazewnictwie ludowym roślina występuje pod nazwą: bażanowiec, gruszka Matki Boskiej, francowate ziele.
Jaskier ostry (Ranunculus acris L.) – rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Gatunek wybitnie kosmopolityczny, zasiedlający Europę, Afrykę płn. i Azję, spotykany również w Ameryce (na Grenlandii i Alasce). W Polsce gatunek bardzo pospolity na całym obszarze.

Ludzie związani ze Śremem

Ze Śremem związanych było i jest wiele osób w życiu politycznym, kulturalnym i naukowym nie tylko Polski, ale także poza jej granicami.

Ludzie związani ze Śremem.

Architektura

Zabytki

Kościół Wniebowzięcia NMP

Kościół św. Ducha

Budynek Gimnazjum nr 2

Lista śremskich zabytków chronionych prawem:

Rynek – plac 20 Października to śremski rynek nazwany na cześć 19 śremian rozstrzelanych w tym dniu w 1939. Przypomina o tym tablica pamiątkowa, projektu Józefa Berdyszaka z 1946 znajdująca się w miejscu egzekucji w centrum placu. Rynek jest prostokątnym placem (160 x 90 m) wytyczonym w XVI wieku. W 1393 rynek sięgał aż do kościoła farnego. Od średniowiecza do 1970 przez środek placu przebiegał główny szlak komunikacyjny prowadzący przez miasto, znajdował się również dworzec autobusowy komunikacji PKS i miejskiej. Dzisiejszą zabudowę pierzei rynkowych stanowią kamienice głównie z XIX wieku, których fasady nawiązują do elementów renesansu i baroku. Najstarszym budynkiem jest narożnikowa kamienica z 1827 (ul. Kościuszki 1). W narożniku rynku wznosi się kapliczka z figurką Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1841. W 2008 rynek został przebudowany przy współpracy z konserwatorem zabytków, zabytkiem są historyczne założenie urbanistyczne miasta.

Ratusz – Śremski ratusz z 1838 jest najbardziej okazałą budowlą przy śremskim rynku. Gmach nawiązuje do klasycyzmu i wczesnego renesansu włoskiego. Nad 3 kondygnacyjnym budynkiem góruje zegarowa wystawka z 1876.

Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej – Późnogotycki kościół zwieńczony 62-metrową wieżą. Źródła za datę wybudowania świątyni podają 1393 rok, wieża została dobudowana później. Do wnętrza kościoła należy m.in. ołtarz główny z 1892 roku, a w nim kopia obrazu Tycjana Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny z tego samego okresu, przy kościele zabytkowy cmentarz.

Plebania przy Farnej 17 – Przy ulicy Farnej 17 wznoszą się budynki zespołu kościelnego: plebania, organistówka – jeden z niewielu zachowanych domów szczytowych konstrukcji szkieletowej z początku XIX wieku oraz neogotycka wikaryjka z 1889. Tuż za nimi dawna kaplica szpitalna i lazaret wojskowy z 1862, który w 1930 został przebudowany na szpital powiatowy, a od 1990 mieści się w nim Dom Opieki Społecznej.

Gimnazjum – Przy ulicy Poznańskiej 11 wznosi się okazały ceglany gmach dawnego gimnazjum z 1869, dzisiaj Liceum Ogólnokształcące im. Generała Józefa Wybickiego. To jedna z najstarszych szkół w Wielkopolsce. Absolwentami tej szkoły byli m.in. ksiądz Piotr Wawrzyniak, prof. Heliodor Święcicki, A. Kalina, Teodor Jeske-Choiński. Przed szkołą znajduje się głaz narzutowy z tablicą upamiętniającą stacjonowanie w tym budynku w 1939 sztabu Wielkopolskiej Brygady Kawalerii.

Zespół poklasztorny franciszkanów – Po prawej stronie Liceum znajduje się zespół poklasztorny franciszkanów otoczony wysokim murem z dwoma barokowymi bramkami z 1770. Zespół powstał na przełomie XVII i XVIII wieku, składa się z kościoła pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny i dawnego klasztoru franciszkanów W skład barokowego i rokokowego wyposażenia wchodzą: ołtarz główny z obrazem Adoracji Matki Boskiej z Dzieciątkiem przez dwóch franciszkanów z XVIII wieku, stalle w prezbiterium. Zabudowania klasztorne złożone są z trzech skrzydeł kryjących kwadratowy wirydarz. W krużganku znajduje się tablica poświęcona ojcu Hieronimowi Gruszeckiemu. W ostatnich latach wnętrze i elewacja kościoła zostały odnowione, obecnie przebudowywany jest mur otaczający zespół.

Kościół Świętego Ducha – Późnogotycki kościół z 1614, przebudowany został w 1840 gdy znalazł się w rękach protestantów. Wnętrze kościoła pochodzi z okresu przebudowy z charakterystycznymi balkonami dla zborów ewangelickich. W ołtarzu głównym duży manierystyczny krucyfiks z około 1630.

Wieża ciśnień – Przy ulicy Mickiewicza, projektu Ksawery Geisler z 1909 roku o wysokości 43,7 metrów, przypomina gotyckie baszty obronne. Dawniej w tym miejscu stał do XVII wieku kościół św. Mikołaja, który był pierwszą świątynią w mieście.

Budynek – Przy ul. ks. Piotra Wawrzyniaka 3, zwieńczony barokowym szczytem z ok. 1910. Wśród dekoracji znajduje się tablica wmurowana projektu Władysława Marcinkowskiego z 1933 upamiętniająca ks. Piotra Wawrzyniaka. Obecnie znajduje się w nim Spółdzielczy Bank Ludowy im. ks. Piotra Wawrzyniaka.

Starostwo powiatowe – Reprezentacyjny budynek z portalem wejściowym, nawiązujący do renesansu holenderskiego powstały w 1904. Gmach zaprojektował Paul Pitt, architekt znany z licznych realizacji na poznańskich Jeżycach.

Zespół poklasztorny Klarysek – Składający się z barokowej kaplicy Matki Boskiej Wniebowziętej i poklasztornego budynku z XVIII wieku, w przeszłości na tym miejscu znajdowała się siedziba klasztoru franciszkanów sprowadzonych do miasta w 1261, następnie od 1623 żeńskiego zakonu klarysek, a od 1855 zakonu jezuitów, obecnie znajduje się w nim Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy.

Cmentarz staromiejski na Górczynie – znajdują się na nim pomniki Powstańców Wielkopolskich, pomniki bohaterów Wiosny Ludów, I i II wojny światowej.

Zespół koszarowy – zbudowany w latach 1902–1903, w skład wchodzą: koszary, budynki zaplecza, ujeżdżalnia, internat oraz wille oficerskie.

Zabytkowe kamienice – znajdują się przy ul. Kościuszki 2, ul. Kościuszki 10 z 1892, ul. Marciniaka 2 z początku XX wieku z szachulcowym budynkiem gospodarczym z 1911, ul. Matuszewskiego 2 z 1931,

Budynki Bractwa Kurkowego – obecna kręgielnia (dawniej strzelnica), świetlica oraz budynek administracyjny.

Budynek odlewni żeliwa wybudowany w latach 1925–29, obecnie część budynku przekształcona na market.

Inne obiekty zabytkowe

Zabytkami znajdującymi się w gminnej ewidencji zabytków są:

Olsza czarna (Alnus glutinosa Gaertn.) – gatunek drzewa należącego do rodziny brzozowatych. Olsza czarna to jedno z ważniejszych drzew wilgotnych zarośli nadbrzeżnych i lasów łęgowych niżu. Rośnie prawie na całym obszarze Europy, a także na niektórych obszarach Azji i w północno-zachodniej Afryce. W górach i na żwirowiskach rzecznych ustępuje miejsca olszy szarej.
Powstanie wielkopolskie – zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu wkrótce po zakończeniu I wojny światowej. Polacy domagali się powrotu ziem zaboru pruskiego do Polski, która w tym czasie umacniała swą niepodległość.

Park Miejski im. Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 – Został założony w 1888, w nim m.in:

Pomnik Powstańców Wielkopolskich – "Dobosz".

Grodzisko – najstarsze miejsce związane z nazwą Śrem. Gród znajdujący się w tym miejscu wspomina "złota bulla" papieża Innocentego II z 1136.

Pomnik Żołnierza Polskiego – projektu Krzysztofa Kończewskiego z 1988.

Gimnazjum – nr 2 przy ulicy Szkolnej (niedaleko skrzyżowania z Piłsudskiego) projektu Bruno Runge z 1916.

Landratura – przy ulicy Mickiewicza z końca XIX wieku, obecnie Komenda Powiatowa Policji.

Budynek Ośrodka Reumatologicznego – modernistyczny budynek z 1907 architektury Japp nawiązujący do stylu gotycko-renesansowego, dawniej znajdował się w nim zakład dla ubogich, obecnie jest siedzibą Poznańskiego Ośrodka Reumatologicznego – placówką specjalistyczną zajmującą się rehabilitacją w dziedzinie reumatologii i ortopedii.

Parki

Park im. Powstańców Wielkopolskich 1918-1919

Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusa

Park Miejski im. Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 – przy ulicy Poznańskiej: zabytkowe drzewa, głazy narzutowe, liczne pomniki, wewnątrz parku ogródek jordanowski oraz stadion miejski, powstał w 1888 roku, obszar to ok. 46 ha.

Miejski Park Ekologiczny im. Włodzimierza Puchalskiego – usytuowany między ulicami: Kilińskiego, Sikorskiego a aleją Solidarności, powstał 8 listopada 1995 roku, obejmuje obszar ok. 22 ha, zadrzewienie stanowią: klony zwyczajne, dęby szypułkowe, lipy drobnolistne, wierzby szare, topole czarne, jawory, olsze czarne, jesiony wyniosłe, brzozy, buki, graby, wiązy; w centrum parku położone jest niewielkie oczko wodne, wg tradycji ma ono podwójne dno; na terenie parku znajduje się użytek ekologiczny "Bagienko" o powierzchni 4,82 ha.

Park Odlewnika – zajmujący obszar pomiędzy ulicami: Grunwaldzką, Staszica, Chłapowskiego i I Maja; służy jako teren zielony oddzielający Odlewnię Żeliwa od osiedla Jeziorany, powierzchnia parku – 7,16 ha; w parku znajduje się zabytkowy cmentarz.

Park 750-lecia – usytuowany między ulicami: aleja Solidarności i Kopernika oraz Szkołą Podstawową nr 6; oddziela osiedle Helenki Wysokie od osiedla Słoneczne Wzgórze; jest najmłodszym parkiem w Śremie utworzonym z okazji 750-lecia lokacji miasta, centralną aleją w parku jest aleja Jana Pawła II, otoczona 14 dębami (liczba encyklik papieża Jana Pawła II).

Obiekty sakralne

Lista kościołów w Śremie:

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Jezioro Grzymisławskie - jezioro polodowcowe w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Dolsk. Jezioro położone jest na nizinie Wielkopolskiej w wąskiej i głębokiej rynnie, brzegi niezalesione, linia brzegowa nierozwinięta. Dostępne dla: wędkarzy, żeglarzy, plażowiczów (plaża w Śremie), organizowane są na nim mistrzostwa motorowodne Europy lub Świata.

Kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszego Serca Jezusa. Zbudowany w latach 1978-88. Projektantem jest Aleksander Holas, a głównym budowniczym a zarazem pierwszym proboszczem był ks. kanonik Bogdan Elegańczyk. Przed kościołem znajduje się pomnik ks. Piotra Wawrzyniaka (proj. Krzysztof Jakubik) odsłonięty w 2000. Znajduje się przy ulicy Kilińskigo. Od 2007 roku świątynia jest w remoncie.

Kościół rzymskokatolicki pw. NMP Wniebowziętej. Późnogotycki, zwieńczony 62-metrową wieżą. Prawdopodobną datą powstania jest 1393. Znajduje się przy ulicy Farnej.

Kościół rzymskokatolicki pw. Narodzenia Najświętszej Panny. Wchodzi w skład zespołu pofranciszkańskiego. Należy do parafii Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej. Znajduje się przy ulicy Poznańskiej.

Kościół rzymskokatolicki pw. Ducha Świętego. Późnogotycki, zbudowany w 1614, znajduje się przy ulicy Wyszyńskiego.

Kościół rzymskokatolicki pw. Błogosławionego Michała Kozala. Znajduje się przy ulicy Malczewskiego.

Kościół rzymskokatolicki pw. św. Jana z Dukli. Kościół wojskowy znajduje się przy ul. Sikorskiego.

Sport

Osobny artykuł: Sport w Śremie.

Historia sportu w Śremie sięga już XIX wieku, kiedy założono Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół". Śremscy sportowcy zdobywali w historii tytuły Mistrzów Polski w różnych dziedzinach. Obecnie najważniejszą rolę w rozwijaniu sportu w mieście pełni spółka Śremski Sport (dawniej: Śremski Ośrodek Sportu i Rekreacji), który ma do dyspozycji Stadion Miejski w Parku Powstańców Wielkopolskich, kompleks sportowy przy ul. Staszica oraz Ośrodek Wodny nad Jeziorem Grzymisławskim.

Gmina Dolsk – gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie poznańskim. Do 1939 roku składała się z miasta Dolsk i gminy Jaskółki.
Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym[1]. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)