Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać:
Powstanie Wielkopolskie Centrum Zaawansowanych Technologii Kamień węgielny pod budowę Wielkopolskiego Centrum Zaawansowanych Technologii (WCZT) wmurowano w środę w Poznaniu. Realizacja inwestycji zakończy się w 2013 roku. Centrum będzie multidyscyplinarnym ośrodkiem, który ma skupiać najlepszych specjalistów z nau...
Startuje seminarium IPN "Kultura na emigracji"Panorama literatury polskiej na obczyźnie. Definicje, zasięg i zakres - to temat pierwszego wykładu, który w ramach seminarium poświęconego kulturze polskiej na emigracji odbędzie się 28 września w Centrum Edukacyjnym Instytutu Pamięci Narodowej ...
Skarb średzki na wystawie we wrocławskim Muzeum NarodowymKorona zdobiona szlachetnymi kamieniami oraz kolista zapona wysadzana szmaragdami i granatami to jedne z najcenniejszych elementów skarbu średzkiego, który można podziwiać na wystawie we wrocławskim Muzeum Narodowym. Klejnoty będące elementami skarbu średzk...
Skarb średzki tylko przez weekend można oglądać we WrocławiuJeszcze tylko przez weekend można oglądać we wrocławskim Muzeum Narodowym Skarb Średzki. Potem XIV-wieczne precjoza, m.in. korona, zapona i zawieszki, opuszczą Polskę na kilka miesięcy. W tym czasie będą pokazywane w Pradze i Ostrawie.Jak poinformowała PAP Ann...
Monitorujący rodzice - nauka, dowody, eksperci i nowa kultura wychowywania, Kent, Wlk. BrytaniaW dniach 13 - 14 września 2011 r. w Kent, Wlk. Brytania, odbędzie się konferencja pt. "Monitorujący rodzice - nauka, dowody, eksperci i nowa kultura wychowywania".
Rodzicielstwo to proces pobudzania i wspierania rozwoju fizycznego, emocjonalnego, społecznego i intelektualnego dziecka od niemo...
Reklama:
Środa Wielkopolska To hasło encyklopedii posiada podstrony: [1][2] 3
Czy wiesz że...?Delegatura Rządu na Kraj – tajny naczelny organ władzy administracyjnej w okupowanej Polsce, utworzony w 1940 r., składający się z departamentów. Na jej czele stał Delegat Rządu na Kraj, podporządkowany Rządowi RP na uchodźstwie, a od 1944 wicepremier w tym rządzie. Delegatura kierowała pracą pionu cywilnego Polskiego Państwa Podziemnego. Jej zadaniami było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych, zapewnienie normalnego funkcjonowania państwa, przygotowanie do przyjęcia kontroli nad krajem po zakończeniu wojny, rejestracja poczynań okupantów i dokumentacja zbrodni wojennych, ochrona i ratowanie zagrożonych dóbr kultury. Prusy Południowe ( niem. Südpreußen) – prowincja Królestwa Prus istniejąca w latach 1793– 1807 na części ziem uzyskanych w wyniku rozbiorów Rzeczypospolitej. Komunikacja
PKS – główne kierunki: Poznań, Września, Śrem, Kostrzyn
kolej – główne kierunki: Poznań, Jarocin
Środa leży przy drodze krajowej nr 11 (obwodnica miasta) w przebiegu której planowane jest utworzenie korytarza transportowego o znaczeniu krajowym. Przez miasto przebiega także droga wojewódzka 432 (Września – Leszno). Fragment drogi wojewódzkiej 432 Zaniemyśl-Środa, droga powiatowa ze Środy do Kostrzyna oraz zespół obwodnic Środy (wschodnia i północna) tworzyć mają w przyszłości fragment Zewnętrznego Pierścienia Drogowego Dalekiego Zasięgu aglomeracji poznańskiej. Środa leży przy linii kolejowej o znaczeniu państwowym nr 272 Poznań – Kluczbork. Połączenie miasta z miastami gminnymi powiatu tworzy sieć dróg powiatowych i gminnych. Łabiszyn ( niem. Labischin) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w północno-wschodniej części Pojezierza Gnieźnieńskiego, będącego subregionem Pojezierza Wielkopolskiego. Przez miasto przypływa rzeka Noteć, która poprzez Kanał Bydgoski łączy się z Brdą. Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Łabiszyn. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. Bronisław, Bronsław, Barnisław, (zniem.) Brunisław, Brosław – starosłowiańskie imię męskie, złożone z członów Broni- ("bronić, strzec") i -sław ("sława"). Być może znaczyło "ten, kto broni sławy". Skróconą formą tego imienia był Brosław.
Wspólnoty wyznaniowe
Parafia św. Józefa w Środzie Wielkopolskiej
Parafia Najświętszego Serca Jezusa w Środzie Wielkopolskiej
Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Środzie Wielkopolskiej
Zbór w Środzie Wielkopolskiej (Sala Królestwa ul. Łąkowa 6)
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:
Vitré
Prościejów
Osoby związane ze Środą Wielkopolską
Ryszard Berwiński (1819–1879) – poeta doby romantyzmu, najwybitniejszy wielkopolski przedstawiciel tego nurtu, aktywny uczestnik Wiosny Ludów, poseł do sejmu pruskiego i żołnierz dragonów otomańskich Michała Czaykowskiego w Turcji.
Adolf Bniński, hr. (1884–1942) z Gułtów, pierwszy starosta powiatu średzkiego po odzyskaniu niepodległości (od 01.1919 r. do 02.09.1920 r). W l 1923–28 wojewoda poznański, kandydat na urząd prezydenta RP.
Michał Bobrzyński (1849–1935) – profesor historii związany z Uniwersytetem Jagiellońskim i autor epokowego dzieła „Dzieje Polski w zarysie”, konstytucjonalista, były namiestnik Galicji i minister w austriackim rządzie ds. Galicji (1913–17).
Jan Henryk Dąbrowski (1755–1818) – generał, uczestnik wojen napoleońskich, twórca Legionów polskich we Włoszech, bohater hymnu
Ewaryst Estkowski (1820–1857) – wybitny pedagog, publicysta, organizator Towarzystwa Pedagogicznego polskiego.
Ludwik Józef Gomolec (1914–1996) – wybitny regionalista, twórca opracowań monograficznych poświeconych dziejom Środy.
Hieronim Gostomski hr. Nałęcz (1555–1609) – wojewoda poznański, początkowo aktywny protestant, od 1589 r. równie aktywny katolik, obrońca wiary, orędownik działań Jezuitów, dworzanin Zygmunta Augusta i Zygmunta III Wazy, rotmistrz królewski, uczestnik bitwy pod Pskowem, twórca sandomierskiego Collegium Gostomianum.
Adam Grabias (1923–1996) – regionalista, kupiec średzki, społecznik i kolekcjoner, założyciel Towarzystwa Przyjaciół KUL (1948 r.), prezesem reaktywowanego w 1991 r. Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.
Józef Grabias (1886–1968) – kupiec średzki, działacz przedwojennej organizacji „Sokół”, członek Rady Robotniczo – Żołnierskiej w 1918 r., współorganizator ogniw konspiracyjnych w II wojny światowej
Artur Greiser (1897–1945) – urodzony w Środzie Wielkopolskiej hitlerowski zbrodniarz, namiestnik Warthegau, stracony na poznańskiej cytadeli.
Teodora Hutner (1866–1958) – wspólnie z mężem, Zygmuntem prowadziła hotel pozostający w latach zaborów centrum patriotycznego życia społecznego mieszkańców miasta.
Maksymilian Jackowski (1815–1905) – działacz rolniczy, społecznik, dydaktyk i patriota, administrator majątku Mańkowskich w Źrenicy pod Środą, oficjalny patron Kółek Rolniczych.
ks. Ludwik Józef Kalasanty Jażdżewski (1838–1911) – wybitny kaznodzieja, społecznik, polityk i poseł na sejm pruski, obrońca dzieci wrzesińskich i zdecydowany przeciwnik Komisji Kolonizacyjnej, odnowiciel kolegiaty średzkiej.
ks. Teofil Kegel (1819–1891) – wikariusz średzkiej kolegiaty, społecznik, patriota, uczestnik Wiosny Ludów i twórca planu zagospodarowania średzkich plant.
Hermann Kennemann (1815–1910) – właściciel Klęki, określany „patriarchą antypolskiego nacjonalizmu”, współtwórca osławionej HAKATY.
Klaus von Klitzing (1943) – urodzony w Środzie profesor fizyki, laureat nobla w tej dziedzinie za odkrycie kwantowego efektu Halla.
Antoni Amilkar Kosiński (1769–1823) – oficer i współtwórca legionów Dąbrowskiego, generał, organizatorem powstania w Wielkopolsce w 1807 r., uczestnik oblężenia Gdańska. Walczył także z Austriakami w 1809 r., a następnie, jako dowódca dywizji rezerwowej na linii Bugu w 1812 r.
Robert Kolendowicz – polski piłkarz
Wincenty Kot z Dębna nad Wartą (ok. 1395–48) – Najwybitniejszy przedstawiciel rodu Doliwów, uczestnik bitwy pod Grunwaldem, wykładowca Akademii Królewskiej, wychowawca Władysława i Kazimierza Jagiellończyków, arcybiskup gnieźnieński i prymas, interrex roku 1445, po śmierci Władysława III Warneńczyka, fundator gotyckiego kościoła pw Wniebowzięcia NMP w Dębnie.
ks. Stanisław Kozierowski (1874–1949) – proboszcz w Winnej Górze, wybitny badacz dziejów Wielkopolski i zachodniej słowiańszczyzny, specjalizujący się w nazwach geograficznych, heraldyce, genealogii, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i członek Polskiej Akademii Umiejętności, autor licznych atlasów, w tym „Atlasu nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej” na podstawie którego przywrócono większość nazw geograficznych na tzw. ziemiach odzyskanych po 1945 r.
Julian Kraziewicz (1829–1895) – działacz lotniczy, założyciel pierwszego na ziemiach polskich kółka rolniczego (w Piasecznie, 01.10.1862 r.), administrator majątku w Murzynowie Leśnym.
Józef Konstanty Kusztelan (1843–1907) – patriota, organicznik, prezes rady nadzorczej Banku przemysłowców.
ks. Mieczysław Meissner (1877–1938) – średzki duszpasterz, proboszcz kolegiacki, w listopadzie stanął na czele proklamowanej Rzeczypospolitej Średzkiej, współtwórca (z bratem Alfredem) Rady Robotniczo – Żołnierskiej, do stycznia 1919 r. starosta. Uznany w plebiscycie w 2001 roku sredzianiniem stulecia.
Franz Karl Josef Mertenz (1840–1927) – wybitny matematyk, prof. Uniwersytetu jagiellońskiego i Uniwersytetu w Hale.
Alfred Milewski (1893–1959) – oficer, dowódca 1. Ochotniczej Kompanii Średzkiej w Powstaniu Wielkopolskim.
Ambroży Pampowski z Pępowa hr. Gozdawa (?-1510) – starosta tenutowy średzki, dyplomata i królewski dworzanin, fundator nieistniejącej już kaplicy pw. Marii Magdaleny w średzkiej kolegiacie.
Danuta Muszyńska-Zamorska – malarka
Jan Polski (1886–1940) – burmistrz, sprawujący tę funkcję od 22 października 1919 r. przez całe dwudziestolecie.
Ignacy Prądzyński (1792–1850) – generał, strateg i inżynier, jeden z najwybitniejszych dowódców powstańczych, zwycięzca spod Iganii i autor słynnego planu marszu na Siedlce.
Edward Raczyński, hr (1786–1845) – arystokrata, organicznik, kolekcjoner, wydawca, gorący patriota, publicysta, mecenas kultury i sztuki, kawaler Virtuti Militari, twórca poznańskiej Biblioteki Raczyńskich, autor koncepcji poznańskiej Złotej Kaplicy. Zakończył Zycie samobójstwem na progu swego domu na wyspie jeziora w Zaniemyślu.
Ludwik Paweł Sczaniecki (1789–1854) – pułkownik, adiutant Dąbrowskiego i „Amilkara” Kosińskiego, pamiętnikarz, wykonawca testamentu twórcy Legionów, organizator i dowódca pułku jazdy kaliskiej w trakcie Powstania Listopadowego, uczestnik bitwy miłosławskiej w trakcie Wiosny Ludów.
ks. Augustyn Szamarzewski (1832–1891) – organizator Towarzystwa Rzemieślniczego, Związku Spółek Zarobkowych i Gospodarczych, jednego z kluczowych narzędzi ekonomicznego biernego oporu polskości wobec procesów germanizacyjnych w zaborze pruskim. Był organizatorem przemytu ochotników przez granicę prusko-rosyjską w trakcie powstania styczniowego, za co spędził 19 miesięcy w twierdzy moabickiej. Jednocześnie sprawny organizator parafii; odnowił i uporządkował średzką kolegiatę oraz doprowadził do powstania nowego cmentarza poza murami miasta, na miejscu rozebranego kościoła św. Sebastiana.
Antoni Trąmpczyński (1804–1864)- prawnik, poseł na sejm pruski, uczestnik powstań 1831, 1848 i 1863 r.
Franciszek Unrug (1887–1945) – z Wyszakowa, powstaniec wielkopolski, organizator Towarzystwa czytelni Ludowych, Związku Kółek Rolniczych oraz Wielkopolskiego Związku Myśliwych, pełniący funkcję Szefa referatu Walki Cywilnej Biura Głównej Delegatury Rządu RP dla ziem wcielonych do III Rzeszy. Z jego pomocą rozpoczęto m.in. wydawanie gazetki „Dla Ciebie Polsko”. Od stycznia 1942 r. koordynator przy tworzeniu Inspektoratu Środa AK, faktyczny przywódca środowisk konspiracyjnych.
Bożenna Urbańska – filolog, polityk, społecznik
ks. Marceli Wejchan (1796–1890) – proboszcz kolegiacki i szambelan papieski, mecenas kultury i obrońca polskości, odnowiciel średzkiej kolegiaty.
Włodzimierz Adolf Wolniewicz (1814–1884) – społecznik, organicznik, współzałożyciel pism „Ziemianin” i „Orędownik”, właściciel Źrenicy pod Środą, współzałożyciel szkoły rolniczej w Żabikowie pod Poznaniem i twórca poznańskiego Centralnego Towarzystwa Gospodarczego.
Rafał Wieruszewski – lekkoatleta
Zobacz też
Operacja Tannenberg
Polonia Środa Wielkopolska
Średzkie Towarzystwo Fotograficzne
Cmentarz żydowski w Środzie Wielkopolskiej
Środa Rock Festival
Przypisy
- M.P. z 1968 r. Nr 6, poz. 34, s. 78.
- Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 106. ISSN 1734-6118. [dostęp 16 lipca 2010].
- ↑ Henryk Machajewski. Z historii odkryć archeologicznych. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 2,3. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- Giecka Biblioteka Internetowa J. Ślaski: Wielka Własność ziemska na obszarze wczesnośredniowiecznej kasztelanii gieckiej w X i XI w.. [dostęp 04.05.2010].
- A. Buko: Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej. Warszawa: wydawnictwo Trio, 2006, s. 176–177 i 279-283. ISBN 978-83-7436-096-8. , także: E. Indycka. 40 lat Rezerwatu Archeologicznego Gród piastowski w Gieczu. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 23. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- Giecka Biblioteka Internetowa M. Krąpiec, T. Krysztofiak: Potwierdzenie plemiennej genezy grodu w Gieczu. [dostęp 04.05.2010].
- Rozdz. 8 (księga I). W: R. (red.) Grodecki: Anonim tzw. Gall. Kronika polska. Wrocław – Warszawa – Kraków: 1965. , tekst kroniki on-line kronika polska. [dostęp 04.05.2010].
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 23.
- B. Urbańska: Cmentarz średzki. Środa Wlkp: Średzkie Towarzystwo Kulturalne, 2004, s. 22. ISBN 83-908000-7-1. , także: Zb. Jóźwiak. Z historii kościoła św. Idziego w Środzie. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 1. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- ↑ Zbigniew Górczak: Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce (do 1314 r.). Poznań: wydawnictwo WBP, 2002, s. 116-117. ISBN 83-85811-84-2.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 53.
- B. Urbańska: Kolegiata w Środzie Wielkopolskiej. Środa Wlkp: Średzkie Towarzystwo Kulturalne, 2008, s. 12-13. ISBN 978-83-908000-9-7. , także: B. Urbańska. O średzkim przeorze odstępcy. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 6. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- Zb. Jóźwiak. Przedmieścia średniowiecznej Środy – głos w dyskusji. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 18. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- B. Urbańska: Kolegiata w Środzie Wielkopolskiej. Środa Wlkp: Średzkie Towarzystwo Kulturalne, 2008, s. 21-52. ISBN 978-83-908000-9-7.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 58.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 49. , także: J. Sobczak. Bój z Krzyżakami pod Zaniemyślem. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 15. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 3. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 112. , także: J. Sobczak. Sejmiki średzkie. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 45. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- R. Lolo. Jak imć Pan Dzierżysław posłował. Rzecz o parlamentaryzmie staropolskim. „Polityka. Pomocnik historyczny”. 2568, 26.08.2006. ISSN 0032-3500.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 60. , także: St. Nawrocki. Środa Wielkopolska od pocz. XVI do XVIII w.. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 33 i 34. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- B. Urbańska. Co o średzkim rzemiośle wiedzieć warto. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 40. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- St. Frankowski. Środa w czasie „potopu szwedzkiego”. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 48. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- B. Urbańska: Kolegiata w Środzie Wielkopolskiej. Środa Wlkp: Średzkie Towarzystwo Kulturalne, 2008, s. 12-13. ISBN 978-83-908000-9-7. , także: B. Urbańska. Modlili się tu Niemcy, modlą Polacy. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 55. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 107-109.
- ↑ M. Rezler. O udziale średzian w powstaniach narodowych. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 35. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- J. Sobczak: Szlakiem Wiosny Ludów. Poznań: WBP, 1998, s. 33-35. ISBN 8-85811-57-5. , także: J. Sobczak. Ziemia średzka w dniach Wiosny Ludów. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 3. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- J. Sobczak. Ks. Augustyn Szamarzewski – krzewiciel ducha i dobrobytu narodowego. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 34. ŚTK. ISSN 1505-1099. , także:B. Urbańska. Augustyn Szamarzewski – Homo Politicus. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 45. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- B. Urbańska: Cmentarz średzki. Środa Wlkp: Średzkie Towarzystwo Kulturalne, 2004, s. 54. ISBN 83-908000-7-1.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 104.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 127.
- St. (red.) Nawrocki: Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 131.
- L. Gomolec. Wkład ziemi średzkiej w zwycięstwo Powstania Wielkopolskiego. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 47. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- B. Urbańska: Kolegiata w Środzie Wielkopolskiej. Środa Wlkp: Średzkie Towarzystwo Kulturalne, 2008, s. 174. ISBN 978-83-908000-9-7. , także: J. Karwat (red.): Ziemia średzka w dobie Powstania Wielkopolskiego. Środa Wlkp: Społeczny Komitet Rodzin Powstańców Wielkopolskich w Środzie Wielkopolskiej, 2009, s. 34. ISBN 978-83-929923-0-1.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 2. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 12.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 2. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 52-53. , także: J. Przybylski. Ballada na 90-lecie harcerstwa w Środzie. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 47. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 2. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 17.
- M. Emmerling: Luftwaffe nad Polską. 1939. Cz. II Kampfflieger. Gdynia: Armagedon, 2005, s. 15. ISBN 83-918106-4-X. , także: K. Janowicz: Pierwszy dzień. Warszawa: Agencja lotnicza „Altair”, 2008, s. 141. ISBN 83-86217-54-5.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 2. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 105. , także: B. Urbańska. Rocznica egzekucji. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 43. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 2. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 102.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 2. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 115.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 2. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 123. , także:M. Rembowski. Rodzina Unrugów. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 22. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- ↑ St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 2. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 137. , także:J. Sobczak. Zrzuty w Janowie. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 12. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 2. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 146.
- T. Staśkowiak. Średzcy bohaterowie poznańskiego Czerwca 1956. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 36. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- M. Moczulski, B. Pokropiński, L. Kantor: Ciuchcią przez Polskę. Informator o wąskotorowych kolejach turystycznych. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 2000, s. 81-85. ISBN 83-206-1335-3. , także: J. Sobczak. O średzkiej wąskotorówce i nie tylko. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 4. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 3. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 75-76.
- A. Buko: Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej. Warszawa: wydawnictwo Trio, 2006, s. 279-283. ISBN 978-83-7436-096-8. , także: T. Krysztofiak. Księga Giecza. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 35. ŚTK. ISSN 1505-1099.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 3. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 80-81.
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 3. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990, s. 43.
- ↑ Delimitacja Poznańskiego Obszaru Metropolitalnego. [dostęp 06.10.2010].
- St. Nawrocki (red.): Dzieje Środy Wielkopolskiej. T. 1. Środa Wlkp: UMiG Środa Wielkopolska, 1990. , także:St. Nawrocki. Środa Wielkopolska od pocz. XVI w do końca XVIII w. „Średzki Kwartalnik Kulturalny”. 33 i 34. ŚTK. ISSN 1505-1099. , także: Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 08.10.2010].
- Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 08.01.2012].
- cmentarz po drugiej stronie drogi.
- Plan ochrony Środowiska dla powiatu średzkiego z 2003 r. z późniejszą aktualizacją (2008). [dostęp 09.10.2010].
- Bagna średzkie. [dostęp 08.10.2010].
- Plan ochrony Środowiska dla powiatu średzkiego z 2003r z późniejszą aktualizacją (2008). [dostęp 09.10.2010].
- Sala Królestwa, ul. Łąkowa 6
Wielkie Księstwo Poznańskie 1815- 1848 (dawniej Wielkie Xięstwo Poznańskie, niem. Grossherzogtum Posen, fr. Grand Duché de Posnanie) – autonomiczne księstwo wchodzące w skład Prus (pozostające poza Związkiem Niemieckim) powstałe na mocy kongresu wiedeńskiego, mające zaspokoić narodowe aspiracje wielkopolskich Polaków, wobec odłączenia decyzją kongresu terytorium Wielkopolski od reszty terytorium Księstwa Warszawskiego, które otrzymało status Królestwa Polskiego, państwa konstytucyjnego, związanego jedynie unią personalną z Imperium Rosyjskim. Po powstaniu listopadowym w Królestwie Polskim, popartym przez Poznaniaków, autonomia Księstwa została ograniczona w 1831, a po powstaniach wielkopolskich z 1846 i 1848 całkowicie zniesiona. Administracja pruska zmieniła nazwę na Prowincja Poznańska (Provinz Posen), ale w użyciu społecznym nadal pozostawała nazwa Wielkie Księstwo Poznańskie (choć polskie elity polityczne również używały nowej nazwy), nazwa ta pozostała w pełnej tytulaturze królów Prus, a następnie cesarzy niemieckich aż do abdykacji Wilhelma II. Kcynia ( niem. Exin) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kcynia. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. przejdź do podstrony: [1][2] 3
Czy wiesz że...? beta
Szlak bursztynowy – określenie powiązań handlowych pomiędzy europejskimi krajami basenu Morza Śródziemnego a ziemiami leżącymi na południowym wybrzeżu Bałtyku. W znaczeniu węższym jest to przebieg tras zorganizowanych wypraw po bursztyn, nasilonych od I wieku n.e.
Dokument lokacyjny – dokument nadania praw lokacji - miastu lub wsi. Pierwsze miasta na terenach polskich otrzymywały prawa miejskie na podstawie zbioru przepisów prawa niemieckiego. Były spisywane na nim prawa i obowiązki mieszkańców miasta lub wsi. Każda rodzina dostawała 1 łan (ok.17ha). Taką powierzchnię mogła uprawiać i się z niego utrzymywać. Osadnikom przysługiwała także wolnizna, czyli zwolnienie z płacenia czynszu.
Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego ( MBP) - organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.
|