Świąd - Polski Serwis Naukowy

Świąd – odczucie pochodzące ze skóry, wywołujące chęć drapania lub pocierania. Nie było jasne, czy świąd jest formą odczuwania bólu, czy też zupełnie innym rodzajem doznań. Badania Zhou-Feng Chen wskazują na to drugie wyjaśnienie.

Przyczyny

Świąd może być objawem zaburzenia pierwotnie dotyczącego skóry lub zaburzenia ogólnoustrojowego.

Do schorzeń dotyczących skóry, które wywołują świąd należą:

Grzybice, mikozy (łac. mycoses) – grupa wysoce zaraźliwych chorób zakaźnych ludzi i zwierząt wywołana przez mikroskopijne grzyby (około 200 gat. z 250 000 opisanych).

Wyprysk (łac. eczema) – choroba skóry o nieinfekcyjnym podłożu zapalnym (alergicznym lub niealergicznym) polegająca na zapaleniu jej wierzchnich warstw (naskórek i warstwa brodawkowata skóry właściwej).

infekcje bakteryjne i grzybicze

łuszczyca, atopowe zapalenie skóry

nadmierne wysuszenie skóry

drażniące materiały

ukąszenia owadów, pajęczaków, a także innych zwierząt

alergie na pokarmy, leki, kosmetyki itp.

wyprysk, pokrzywka

miejscowe podrażnienie zakończeń nerwowych

Do schorzeń ogólnoustrojowych przebiegających ze świądem (a czasem także z obecnością zmian skórnych) należą:

Alergia (popularnie stosowane synonimy uczulenie, nadwrażliwość) – patologiczna, jakościowo zmieniona odpowiedź tkanek na alergen, polegająca na reakcji immunologicznej związanej z powstaniem swoistych przeciwciał, które po związaniu z antygenem doprowadzają do uwolnienia różnych substancji – mediatorów stanu zapalnego. Może się objawiać łagodnie, jak w przypadku kataru czy łzawienia, aż po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny i śmierć.

Zaburzenia depresyjne – zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się obniżeniem nastroju, obniżeniem napędu psychoruchowego, zaburzeniem rytmów okołodobowych i lękiem.

reakcje uczuleniowe na pokarmy, leki, kosmetyki itp.

podrażnienie zakończeń nerwowych (np. w mocznicy lub w cholestazie w wyniku zwiększonego stężenia kwasów żółciowych

choroby nerek, wątroby, tarczycy, artretyzm, cukrzyca, stwardnienie rozsiane, choroby nowotworowe

zaburzenia psychiczne (ICD-10: F45.8)

Świąd może być też skutkiem ubocznym chemioterapii.

Świerzb (łac. scabies) – choroba zakaźna ludzi i zwierząt spowodowaną przez świerzbowce. U ludzi świerzb wywołuje świerzbowiec ludzki (Sarcoptes hominis, Sarcoptes scabiei), który objawia się dokuczliwym świądem i zmianami skórnymi w postaci przeczosów, grudek i plam.

Bezsenność (agrypnia, asomia; łac. insomnia) – zmniejszona ilość bądź jakość snu powstała w wyniku: braku uczucia wyspania pomimo dostatecznej długości snu; częstego oraz przedwczesnego budzenia się, trudności w zaśnięciu.

Świąd może być zlokalizowany na różnych częściach ciała, gdzie przyczyną mogą być:

głowa: łupież, grzybica, wysuszenie skóry, wszawica

dłonie: świerzb, infekcja grzybicza

stopy: grzybica

pochwa: drożdżyca, wysuszenie śluzówek, niski poziom hormonów podczas menopauzy

narządy płciowe: infekcje grzybicze

odbyt: guzki krwawnicze, drożdżyca, owsica

Świąd może być objawem klinicznym depresji maskowanej (to jest takiego rodzaju depresji, w którym endogenny zespół depresyjny maskowany jest przez inne objawy).

Owsica, enterobioza (łac. enterobiosis, oxyuriasis) – inwazyjna choroba pasożytnicza spowodowana przez drobnego nicienia – owsika ludzkiego (Enterobius vermicularis).

Stwardnienie rozsiane (łac. sclerosis multiplex, SM, ang. multiple sclerosis, MS) – przewlekła, zapalna, demielinizacyjna choroba centralnego układu nerwowego, w której dochodzi do wieloogniskowego uszkodzenia (demielinizacji i rozpadu aksonów) tkanki nerwowej.

Powikłania

zadrapania, otwarte rany - mogą być przyczyną infekcji i blizn

bezsenność

drażliwość

Zobacz też

świąd sromu

świąd pływaków

Przypisy

↑ Zhou-Feng Chen (odpowiadał), Anna Kuchment (zadawała pytania). Doktor od swędzenia. „Świat Nauki”. nr. 8 (240), s. 9, sierpień 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380.
Psychiatria : pod redakcją Stanisława Dąbrowskiego, Jana Jaroszyńskiego, Stanisława Pużyńskiego. T. 1. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1987, s. 136. ISBN 83-200-1228-7.

Bibliografia

Mała encyklopedia medycyny t. III P–Ż. Warszawa: PWN, 1991. ISBN 8301061774.

Świąd. W: The Merck Manual. Objawy kliniczne. Wrocław: Elsevier Urban&Partner, 2008, s. 572 - 595. ISBN 0911910115.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Skóra (łac. cutis, gr. derma) – największy narząd powłoki wspólnej (łac. integumentum commune) kręgowców o złożonej budowie i wielorakich funkcjach; powłoka właściwa.

Kwasy żółciowe - są to organiczne kwasy, syntezowane w wątrobie, będące końcowymi produktami degradacji (rozkładu) endogennego (wewnątrzustrojowego) cholesterolu.